Jak liczyć podstawę i kiedy wypłacić nagrodę jubileuszową

Nagrodę jubileuszową oblicza się jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy musimy brać pod uwagę nie tylko stałą, miesięczną pensję, ale również składniki wynagrodzenia przysługujące w zmiennej wysokości, jak np. wszelkie dodatki do wynagrodzenia itp., poza wymienionymi w § 6 rozporządzenia MPiPS z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop.

Wyłączenia te obejmują:

• jednorazowe lub nieperiodyczne wypłaty za spełnienie określonego zadania bądź za określone osiągnięcie,
• wynagrodzenie za czas gotowości do pracy oraz za czas nie zawinionego przez pracownika przestoju,
• gratyfikacje (nagrody) jubileuszowe,
• wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego, a także za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy,
• ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy,
• dodatkowego wynagrodzenia radcy prawnego z tytułu zastępstwa sądowego,
• wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,
• kwoty wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę,
• nagrody z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne, należności przysługujące z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej,
• odprawy emerytalne lub rentowe albo inne odprawy pieniężne,
• wynagrodzenie i odszkodowanie przysługujące w razie rozwiązania stosunku pracy.

Dodatkowe wynagrodzenie roczne jest wprost wyłączone z podstawy wymiaru nagrody jubileuszowej.

Zasadniczo nagroda nie stanowi składnika wynagrodzenia wliczanego do podstawy wymiaru wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy (wyrok Sądu Najwyższego z 20.07.2000 r., I PKN 17/00, OSNP 2002, Nr 3, poz. 77). Zdaniem Sądu Najwyższego w przepisie chodzi o składniki mające charakter roszczeniowy, natomiast premia uznaniowa nie jest świadczeniem obowiązkowym, może być wypłacana, ale nie musi. To pracodawca decyduje o tym komu, w jakiej wysokości i czy w ogóle ją wypłacać.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 5.12.2016 r. (III PK 30/16) świadczenie pieniężne nazwane w zakładowych przepisach płacowych (albo w umowie o pracę) "premią uznaniową", wypłacane pracownikowi systematycznie, w regularnych odstępach czasu, za zwyczajne wykonywanie obowiązków służbowych, a więc w szczególności za sumienne i staranne wykonywanie pracy (art. 100 § 1 KP), w oderwaniu od przesłanek nagrody określonych w art. 105 KP, jest składnikiem wynagrodzenia za pracę (w szczególności wynagrodzenia urlopowego), co oznacza, że pracownikowi przysługuje roszczenie o jego wypłatę. A tym samym premia uznaniowa weszłaby do podstawy wymiaru ekwiwalentu i jednocześnie nagrody jubileuszowej.

Ocenie podlegać musi zatem to, czy wskazane nagrody mają charakter w pełni uznaniowy. Jeżeli w regulacjach wewnętrznych opisane są szczegółowo kryteria ich przyznawania, to świadczenie to miałoby charakter bardziej premii i podlegałoby wliczeniu. Z pytania wynika jednak, że mowa o typowych nagrodach. Niemniej można mieć wątpliwości, jeżeli są wypłacane faktycznie w każdym roku w tych samych miesiącach – nagroda w samorządzie wypłacona może być tylko za szczególne osiągnięcia, a zatem wypłaty nagród regularnie wszystkim pracownikom przeczą tej zasadzie ustawowej wyrażonej w art. 36 ust. 6 ustawy o pracownikach samorządowych (pytania nie dotyczą jednak zasad przyznawania nagród w JST).

Warto zaznaczyć – pytanie nie obejmuje kwestii związanych z zasadami wliczania poszczególnych składników wynagrodzenia do podstawy wymiaru nagrody – że wliczamy nie tylko składniki z danego miesiąca. Składniki zmienne za okresy nie dłuższe niż miesiąc wchodzą do podstawy ekwiwalentu za urlop w średniej kwocie wypłaconej w ciągu 3 miesięcy wypadających przed miesiącem ustania zatrudnienia (odpowiednio w przypadku nagrody – miesiąc, w który upływa określony staż pracy).

Do podstawy wymiaru ekwiwalentu, a jednocześnie również nagrody jubileuszowej, wliczeniu podlegają również składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż miesięczne. Składniki wynagrodzenia przysługujące pracownikowi za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, wypłacone w okresie 12 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu (nagrody), uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w średniej wysokości z tego okresu.

Pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu upływu okresu uprawniającego do tej nagrody albo w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających nagrody jubileuszowe. Nagrodę jubileuszową wypłaca się niezwłocznie po nabyciu przez pracownika prawa do tej nagrody, czyli po upływie określonego progu stażu pracy, uprawniającego do nagrody.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 21.05.1991 r. (I PZP 16/91), pracownik nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi, w którym pracownik podjął zatrudnienie. Wiąże się to ze specyficznym dla prawa pracy ustalaniem okresów, od których zależą uprawnienia pracownicze – liczeniem terminów „potocznym:”, a nie według zasad Kodeksu cywilnego.

Będzie to zatem 16.06.2024. Nagroda wypłacana jest niezwłocznie po nabyciu do niej prawa. W związku z tym, że 16.06.2024 przypadał w niedzielę wypłata może nastąpić i tak kolejnego dnia.

Marek Rotkiewicz

prawnik specjalizujący się w prawie pracy