Wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2024 r., sygn. I SA/Wr 403/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Haberka,, Asesor WSA Tomasz Trybuszewski,, Protokolant: Starszy specjalista Magdalena Rogalewicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 października 2024 r. sprawy ze skargi: Z. P. – P. Sp. z o.o. zs. we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2024 r., nr 0201-IEW1.4263.23.2023.5 w przedmiocie odmowy odroczenia zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług: I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz Strony skarżącej kwotę: 980,00 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi Zarządcy masy sanacyjnej P. Sp. z o.o. zs. we W. w restrukturyzacji (dalej jako: Strona, Skarżąca, Spółka) jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, Organ odwoławczy) z 27 lutego 2024 r. nr 0201-IEW1.4263.23.2023.5, utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego we Wrocławiu (dalej jako: NDUS, Organ I instancji) z 20 listopada 2023 r. nr 0271-SEW-1.4263.44.2023 odmawiającą odroczenia zapłaty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za grudzień 2022 r. oraz za okresy od lutego do czerwca 2023 r., a także umarzającą postępowanie w sprawie odroczenia terminu płatności zaległości w podatku od towarów i usług za: grudzień 2022 r. (w części), styczeń 2023 r. (w całości) i luty 2023 r. (w części). Sąd zobowiązany zgodnie z art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r, poz. 935 ze zm.) – w skrócie jako p.p.s.a. do zwięzłego przedstawienia stanu sprawy wskazuje jak poniżej. Z akt sprawy wynika, że 12 lipca 2023 r. P. sp. z o.o. zs. we W. (dalej jako: Strona, Skarżąca, Spółka) złożyła wniosek w sprawie odroczenia zapłaty zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę w ramach pomocy de minimis. We wniosku wskazano, że 19 stycznia 2023 r. NUS wydał w stosunku do Spółki decyzję o zabezpieczeniu (nr 0271-SEW-1.4253.2.2023), obejmującą zobowiązanie Spółki za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2018 r., ale także przyszłe potencjalne zobowiązanie podatkowe wraz z odsetkami, jak i "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" o którym mowa w art. 112c i 112b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 685 ze zm.) – w skrócie jako uVAT. Spółka zaskarżyła ww. decyzję o zabezpieczeniu wskazując m.in. na fakt, że zabezpieczenie "dodatkowego zobowiązania podatkowego" jest niezgodne z prawem, zaś samą decyzję wydano przedwcześnie. Jak podniesiono we wniosku, 29 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał uchwałę w sprawie o sygn. I FPS 1/23 wskazując, że przedmiotem decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego nie może być dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Tym samym, ww. orzeczenie NSA potwierdziło prawidłowość stanowiska Spółki, iż wydana wobec Niej decyzja o zabezpieczeniu nie odpowiada prawu. Pomimo tego, na podstawie ww. decyzji o zabezpieczeniu Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław – Psie Pole zabezpieczył wszystkie wierzytelności z rachunków bankowych Spółki i tym samym została Ona pozbawiona możliwości dysponowania zgromadzonymi na Jej rachunku bankowym środkami. We wniosku podano, że Spółka posiada liczne zobowiązania, których nie jest w stanie uiścić ze względu na zabezpieczone rachunki bankowe. Powołując się na art. 166a § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.) – w skrócie jako u.p.e.a. Spółka wskazała, że mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Pomimo złożenia dziewiętnastu wniosków o wydanie zgody na wypłatę z zabezpieczonego rachunku bankowego środków na cele związane z działalnością gospodarczą, zostały one rozpoznane negatywnie i to niezależnie od tego jakiej kwoty miała dotyczyć zgoda. Sześć wniosków dotyczyło podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od grudnia 2022 r. do maja 2023 r. (wniosek z 6 lutego 2023 r. dot. wydania zgody na uiszczenie VAT za grudzień 2022 r. – odmowa postanowieniem z 2 marca 2023 r.; wniosek z 27 lutego 2023 r. dot. wydania zgody na uiszczenie VAT za styczeń 2023 r. – odmowa postanowieniem z 24 marca 2023 r.; wniosek z 24 marca 2023 r. dot. wydania zgody na uiszczenie VAT za luty 2023 r. – odmowa postanowieniem z 19 kwietnia 2023 r.; wniosek z 25 kwietnia 2023 r. dot. wydania zgody na uiszczenie VAT za marzec 2023 r. – odmowa postanowieniem z 18 maja 2023 r.; wniosek z 24 maja 2023 r. dot. wydania zgody na uiszczenie VAT za kwiecień 2023 r. – odmowa postanowieniem z 22 czerwca 2023 r.; wniosek z 22 czerwca 2023 r. dot. wydania zgody na uiszczenie VAT za maj 2023 r. – odmowa postanowieniem z 22 lipca 2023 r.; wniosek z 25 lipca 2023 r. dot. wydania zgody na uiszczenie VAT za czerwiec 2023 r. – odmowa postanowieniem z 22 sierpnia 2023 r.). Spółka próbowała także robić przelewy na poszczególne zobowiązania, lecz próby te były blokowane przez bank i organ egzekucyjny. Te wszystkie okoliczności spowodowały, że Spółka posiada zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od grudnia 2022 r. do maja 2023 r. i koniecznym jest odroczenie ich płatności do czasu umożliwienia ich dokonania albo przez NDUS jako wierzyciela, albo Naczelnika Urzędu Skarbowego - Psie Pole jako organu egzekucyjnego. Wobec powyższego, zaistniała sytuacja, w której organ egzekucyjny (NUS Wrocław – Psie Pole) uniemożliwiał Spółce zapłatę ciążących na niej zobowiązań, a w ramach prowadzonej egzekucji naliczał koszty egzekucyjne. Dalej Spółka argumentowała, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1w zw. z art. 60 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) – w skrócie jako o.p., zapłata podatku dokonana przez inny podmiot nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego podatnika. Spółkę pozbawiono możliwości zapłaty zobowiązania z własnego rachunku bankowego, a nadto nie jest możliwie dokonanie tego w żaden inny sposób. W sprawie doszło zatem do sytuacji, w której wierzyciel za pomocą organu egzekucyjnego, realizując funkcje aparatu państwowego najpierw blokuje możliwość zapłaty należności poprzez nieodpowiadającą prawu decyzję o zabezpieczeniu i będące jej wynikiem zabezpieczenie, a następnie sam domaga się jej uregulowania wszczynając egzekucję i dokonuje zajęcia konta bankowego. Spółka podniosła, że w Jej ocenie takie działanie stanowi o naruszeniu interesu publicznego (zasady zaufania obywateli do państwa). Spółka powołała się również na ważny interes podatnika wskazując, że to organy państwa zabezpieczyły rachunek bankowy niezgodnie z prawem i konsekwentnie odmawiały Spółce wydania zgody na zapłatę zobowiązań podatkowych i tym samym pozbawiły jedynej możliwości uiszczania zobowiązań. Dodatkowo, organy egzekucyjne wszczynają wobec Spółki postępowania egzekucyjne z tytułu niezapłaconych podatków, w związku z którymi zwracała się Ona do tych samych organów o pozwolenie wypłaty środków z zabezpieczonego rachunku. Taka sytuacja jest nadzwyczajna, zaś wina za brak możliwości uiszczenia podatków leży wyłącznie po stronie wierzyciela i organu egzekucyjnego. Nawet jeżeli Spółka osiąga dochody, to są one od razu zabezpieczane, a w konsekwencji nieuiszczania kolejnych podatków z powodu zabezpieczanego rachunku, naliczane są kolejne koszty egzekucyjne. Dodatkowo Spółka podkreśliła, że w wyniku przychylenia się do wniosku, Skarb Państwa nie straciłby żadnych przychodów. Wszystkie wszczynane wobec Spółki postępowania egzekucyjne są bowiem bezskuteczne. Tym samym odroczenie płatności nie spowodowałoby uszczerbku w budżecie państwa. Odnośnie zakresu wniosku Spółka wskazała, że początkową granicę należy określić jako podatek od towarów i usług za grudzień 2022 r. zaś wniosek obejmuje kolejne poszczególne miesiące aż do maja 2023 r. Mając jednak na uwadze, że jedyna przeszkoda uniemożliwiająca uiszczenie podatków jest bezterminowa, Spółka nie jest w stanie określić jak długo nie będzie mogła uiszczać zobowiązań za kolejne miesiące. Ostateczną granicą wniosku nie powinna być zatem konkretna data, a po prostu dzień w którym zabezpieczenie na rachunku Spółki zostanie uchylone. Spółka wskazała, że wniosek obejmuje przyszłe, niezaległe jeszcze zobowiązania, z uwagi na to, że odroczone zostałyby jedynie aktualne zaległości. W przeciwnym wypadku Spółka musiałaby występować z takim samym wnioskiem co miesiąc, zatem proponowane przez nią rozwiązanie jest uzasadnione ekonomiką procesową i zasadą skuteczności działania administracji. W toku postępowania Spółka podnosiła również, że w jej ocenie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w sprawie o odroczenie terminu płatności przedmiotowych zobowiązań zostaną potwierdzone sądowo, biorąc pod uwagę uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2023 r., sygn. I FPS 1/23 i aktualną praktykę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wraz z pismem z 26 października 2023 r. Spółka przedłożyła protokół rozprawy z 12 października 2023 r. w sprawie o sygn. I SA/Wr 398/23 oraz zapadły w tejże sprawie wyrok WSA we Wrocławiu z 12 października 2023 r., podnosząc, że WSA we Wrocławiu uchylił decyzję NUS z dnia 19.01.2023 r. nr 0271-SEW-1.4253.2.2023 określającą przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego, przybliżoną kwotę należnych odsetek oraz ustalającą przybliżoną kwotę dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2018 r. oraz orzekającą o zabezpieczeniu majątku Spółki, a także decyzję DIAS z 13 kwietnia 2023 r. nr 0201-IEW1.4253.9.2023.MW w przedmiocie zabezpieczenia na majątku Spółki w związku z podatkiem od towarów i usług za 2018 r. To właśnie na podstawie tych decyzji dokonano zabezpieczenia na majątku Spółki, co uniemożliwiono Jej zapłatę podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2023 r.