Prawo do życia w czystym środowisku nie jest dobrem osobistym

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa ‎przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Klimatu i Ministrowi Aktywów Państwowych ‎o ochronę dóbr osobistych, ‎po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym 28 maja 2021 r., ‎zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w G. podjął uchwałę sygn. akt III CZP 27/20:

1. Prawo do życia w czystym środowisku nie jest dobrem osobistym.

2. Ochronie, jako dobra osobiste (art. 23 k.c. w związku z art. 24 k.c. i art. 448 k.c.), podlegają zdrowie, wolność, prywatność, do naruszenia (zagrożenia) których może prowadzić naruszenie standardów jakości powietrza określonych w przepisach prawa.

Sprawa dotyczyła zasądzenie od Skarbu Państwa - Ministra Klimatu oraz Ministra Aktywów Państwowych kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną w związku z tym, że poważne naruszenia norm jakości powierza, do których systematycznie i od wielu lat dochodzi w miejscu zamieszkania powoda, godzą w jego dobra osobiste, to jest zdrowie, wolność i prywatność.

Pozwany Skarb Państwa - Minister Klimatu oraz Minister Aktywów Państwowych wniósł o oddalenie powództwa.

W pierwszej instancji wyrokiem z 30 maja 2018 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, ustalając, że w miejscu zamieszkania powoda pomiary substancji zanieczyszczających środowisko przeprowadzane w latach 2010-2015 wykazywały regularne przekraczanie ustalonych dla nich norm, główną przyczyną przekroczeń norm pyłu zawieszonego PM10, PM2,5 i benzo(a)pirenu w sezonie jesienno-zimowym jest emisja z ogrzewania budynków, a latem bliskość głównej drogi z intensywnym ruchem i emisja wtórna zanieczyszczeń z powierzchni odkrytych, czemu sprzyjają niekorzystne warunki meteorologiczne, w tym brak wiatru.