Wyrok SN z dnia 12 maja 2025 r., sygn. I USKP 23/25

1. Kryterium „służby na rzecz totalitarnego państwa" określone w art. 13b ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji należy interpretować z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy, w tym zarówno przynależności instytucjonalnej do formacji wymienionych w tym przepisie, jak i indywidualnego przebiegu służby; pełnienie służby w tych jednostkach stwarza domniemanie faktyczne, że była to służba na rzecz totalitarnego państwa, które może być obalone przez ubezpieczonego w postępowaniu sądowym.

2. Po potwierdzeniu służby w instytucjach lub formacjach wymienionych w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ciężar dowodu przechodzi na ubezpieczonego; organ rentowy nie jest obowiązany do indywidualnego wykazania, że konkretny funkcjonariusz osobiście dopuścił się czynów naruszających podstawowe prawa i wolności człowieka, jeżeli zakres i przedmiot działalności danej jednostki potwierdzają, że była ona bezpośrednio ukierunkowana na realizowanie zadań charakterystycznych dla systemu totalitarnego.

3. Renta rodzinna przysługująca po osobie pełniącej służbę na rzecz totalitarnego państwa podlega obniżeniu na podstawie art. 24a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym jako świadczenie pochodne od emerytury lub renty, która przysługiwała lub przysługiwałaby zmarłemu funkcjonariuszowi; obniżenie to nie stanowi sankcji karnej ani naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych, ponieważ zasada ta nie rozciąga się na prawa nabyte niesłusznie lub w związku ze służbą na rzecz reżimu totalitarnego, uznanego w demokratycznym porządku prawnym za bezprawny.

Teza AI