Wyrok SN z dnia 14 maja 2025 r., sygn. III USKP 13/24

1. Warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest uprzednie pouczenie ubezpieczonego o okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń; pouczenie to może mieć formę przytoczenia właściwych przepisów, lecz musi być sformułowane w sposób na tyle zrozumiały, aby ubezpieczony mógł odnieść je do własnej sytuacji. Pouczenie raz udzielone pozostaje aktywne przez cały okres pobierania świadczeń i nie traci mocy wyłącznie z upływem czasu od daty jego doręczenia.

2. Zawiadomienie organu rentowego, o którym mowa w art. 138 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, musi mieć charakter kierunkowy — to jest musi stanowić czynne i wyraźne co do treści poinformowanie organu o zajściu okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń. Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu podjęcia pozarolniczej działalności gospodarczej na druku ZUS ZZA nie spełnia tego wymogu, gdyż organ rentowy nie jest z urzędu zobowiązany do analizowania informacji pobocznych i wyprowadzania z nich wniosków o zaistnieniu przesłanek zawieszenia prawa do świadczenia; ciężar dowodu dokonania zawiadomienia spoczywa na osobie pobierającej świadczenia.

Teza AI