Czy osoba z ukończonymi studiami wyższymi na kierunku wychowanie fizyczne może zostać terapeutą zajęciowym

Wymagania wobec osób wykonujących zawód terapeuty zajęciowego reguluje ustawa z 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych (dalej: ustawa o zawodach medycznych). W art. 1 ust. 1 tej ustawy wymieniono zasady wykonywania następujących zawodów medycznych:

1) asystentka stomatologiczna,

2) elektroradiolog,

3) higienistka stomatologiczna,

4) instruktor terapii uzależnień,

5) opiekun medyczny,

6) optometrysta,

7) ortoptystka,

8) podiatra,

9) profilaktyk,

10) protetyk słuchu,

11) technik farmaceutyczny,

12) technik masażysta,

13) technik ortopeda,

14) technik sterylizacji medycznej,

15) terapeuta zajęciowy.

Jakie warunki należy spełnić, żeby zostać terapeutą zajęciowym?

Zgodnie z załącznikiem do ustawy o zawodach medycznych, żeby zostać terapeutą zajęciowym należy spełnić jeden z następujących warunków:

1) rozpoczęcie po 30 września 2012 r. studiów w zakresie terapii zajęciowej i uzyskanie tytułu zawodowego co najmniej licencjata albo inżyniera lub

2) rozpoczęcie przed 1 października 2012 r. studiów na kierunku (specjalności) terapia zajęciowa i uzyskanie tytułu zawodowego co najmniej licencjata albo inżyniera lub

3) rozpoczęcie po 31 sierpnia 2019 r. szkoły policealnej publicznej lub niepublicznej i uzyskanie dyplomu zawodowego w zawodzie terapeuta zajęciowy lub

4) rozpoczęcie przed 1 września 2019 r. szkoły policealnej publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej i uzyskanie tytułu zawodowego terapeuta zajęciowy lub dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe w zawodzie terapeuta zajęciowy lub

5) ukończenie przed dniem wejścia w życie ustawy szkoły policealnej publicznej lub niepublicznej o uprawnieniach szkoły publicznej i uzyskanie tytułu zawodowego w zawodzie instruktor terapii zajęciowe.

Kwalifikacje można zdobyć na dwa sposoby: 

1) ukończyć dwuletnią szkołę policealną na kierunku „terapeuta zajęciowy”. Po ukończeniu szkoły należy zdać państwowy egzamin zawodowy, który potwierdza kwalifikacje (kwalifikacja MED.13 - świadczenie usług w zakresie terapii zajęciowej).

Dostępne są zarówno publiczne, jak i niepubliczne szkoły policealne z uprawnieniami szkoły publicznej;

2) ukończyć studia wyższe (licencjackie lub magisterskie) na kierunku terapia zajęciowa, Studia takie są oferowane przez uczelnie medyczne, uniwersytety czy wyższe szkoły zawodowe. 

Kim jest terapeuta zajęciowy?

Terapeuta zajęciowy to specjalista, który pomaga osobom z różnymi niepełnosprawnościami w poprawie ich funkcjonowania i jakości życia. Pracuje z dziećmi, młodzieżą, dorosłymi i osobami starszymi dostosowując terapię do indywidualnych potrzeb pacjenta. 
Terapeuta zajęciowy stosuje różnorodne techniki terapeutyczne, aby pomóc pacjentom w osiąganiu ich celów. Obejmują one m.in. ćwiczenia ruchowe, gry i zabawy, terapię sensoryczną, arteterapię (terapię przez sztukę), trening umiejętności oraz naukę strategii radzenia sobie ze stresem i trudnościami. 

Uprawnienia i  obowiązki terapeuty zajęciowego

Terapeuta zajęciowy ma bardzo szeroki wybór w zakresie środowiska pracy. Uprawnienia terapeuty zajęciowego pozwalają mu na pracę w przedszkolu lub szkole integracyjnej, zakładzie opiekuńczym, rodzinnym domu pomocy lub domu pomocy społecznej (DPS), szpitalu, poradni specjalnej, hospicjum, sanatorium czy w końcu we wszelkich klubach oraz świetlicach dla dzieci i osób starszych wymagających wsparcia.

Obowiązki w pracy terapeuty zajęciowego są różnorodne i zależą od miejsca, w którym pracuje. Jednymi z głównych obowiązków terapeuty są: przeprowadzanie oceny pacjenta w celu identyfikacji jego mocnych stron, słabości i celów terapeutycznych; opracowanie planu terapeutycznego; prowadzenie sesji terapeutycznych (indywidualnych i grupowych) oraz monitorowanie postępów pacjenta. Terapeuta zajęciowy w swojej pracy współpracuje także z innymi specjalistami (lekarzami, psychologami i pedagogami), aby zapewnić pacjentom kompleksową opiekę i wsparcie. 

Cechy osobowościowe terapeuty

Terapeuta zajęciowy powinien być przede wszystkim bardzo dobrym organizatorem, gdyż planowanie i realizacja zadań w oparciu o cele to chleb powszedni w jego pracy. Powinien być też osobą komunikatywną, aby sprawnie nawiązywać i utrzymywać relacje z podopiecznym i jego rodziną. Terapeutę powinna cechować również empatia, serdeczność, cierpliwość i dystans do siebie.

Praca terapeuty zajęciowego to codzienny kontakt z drugim człowiekiem i nieustanny samorozwój. Jest to zawód dla osób, które uwielbiają być w ruchu, czerpią radość z zajęć manualnych i spełniają się działając na rzecz drugiego człowieka. Można powiedzieć, że obszar działalności terapeuty zajęciowego to niezwykle wdzięczne środowisko pracy dla wszystkich, którzy są empatyczni, maja głowę pełną pomysłów i potrafią dać coś od siebie.

Zainteresowanie tą profesją wciąż rośnie i daje możliwości elastycznego zatrudnienia, co z kolei przekłada się na komfort pracy, ale także dużo większe zarobki niż w przypadku typowo etatowych zajęć. 

Warto też zaznaczyć, że zawód terapeuty zajęciowego stale się rozwija. Nowe techniki terapeutyczne, badania i innowacje pozwalają na ciągłe poszerzanie wiedzy i umiejętności. To daje terapeutom możliwość stałego rozwoju zawodowego i podnoszenia kwalifikacji.

Kim jest instruktor terapii zajęciowej i kto może nim zostać?

Instruktor terapii zajęciowej to osoba, która wspiera terapeutę zajęciowego w organizacji i prowadzeniu zajęć. Aby podjąć pracę na tym stanowisku, konieczne jest posiadanie wykształcenia policealnego w kierunku terapii zajęciowej lub wyższego na kierunkach, takich jak psychologia, pedagogika specjalna czy pokrewne.

W przeciwieństwie do terapeuty zajęciowego instruktor nie prowadzi indywidualnych terapii, a jedynie asystuje w zajęciach i nie opracowuje planów terapeutycznych, ale wdraża je zgodnie z wytycznymi terapeuty.

Instruktor terapii zajęciowej  pomaga pacjentom w rozwijaniu umiejętności niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Wspiera ich w powrocie do aktywności zawodowej, a także w integracji społecznej poprzez organizowanie różnorodnych zajęć grupowych i indywidualnych.

Magdalena Grotkiewicz

prawnik specjalizujący się w tematyce finansów publicznych, rachunkowości i sprawozdawczości