Samorządowe spółki prawa handlowego a opodatkowanie VAT

We wrześniu 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów wydał wyrok niezwykle istotny z punktu widzenia działalności samorządowych spółek prawa handlowego. Wskazał w nim cechy działalności prowadzonej przez te podmioty, które przesądzają o tym, że nie jest to działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT), a tym samym nie podlega ona opodatkowaniu tym podatkiem. Jakie będą konsekwencje tego wyroku dla samorządów?

Opodatkowanie VAT w jednostkach samorządu terytorialnego

Sytuacja jednostek samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług jest niezwykle skomplikowana. Wpływa na to nie tylko fakt, że są one scentralizowanymi podatnikami o złożonej strukturze, działającymi za pośrednictwem wielu jednostek, ale również to, że znacząca część wykonywanych przez nie czynności nie ma charakteru działalności gospodarczej, a wykonujące je jednostki działają jako organy władzy publicznej. . Ten brak jednolitości przyniósł niespodziewane konsekwencje. Sprawił, że trzyosobowy skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego trafiła skarga kasacyjna od wyroku WSA w Łodzi z 26 stycznia 2021 r. (sygn. akt I SA/Ł 525/20), wydanego w sprawie dotyczącej tej problematyki, przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów NSA zagadnienie prawne. Zapytał: (…). Jednak Naczelny Sąd Administracyjny w poszerzonym składzie siedmiu sędziów, po zapoznaniu się ze stanowiskami stron w przedmiocie przedstawionego mu do rozpoznania zagadnienia prawnego, nie podjął uchwały, lecz przejął sprawę do rozpoznania.