Interpretacja indywidualna z dnia 19 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0112-KDSL1-2.4011.604.2025.2.AP
Wydatek poniesiony na nabycie działki budowlanej, przewidziany na budowę domu jednorodzinnego, stanowi wydatek na własne cele mieszkaniowe zgodnie z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o PIT, uprawniając do ulgi mieszkaniowej, jeżeli przychód ze sprzedaży został wydatkowany na ten cel w okresie 3 lat.
Interpretacja indywidualna – stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
15 października 2025 r. wpłynął Pana wniosek z 14 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismami z 11 listopada 2025 r. (wpływ 11 listopada 2025 r.) oraz z 19 grudnia 2025 r. (wpływ 19 grudnia 2025 r.) – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest polskim rezydentem podatkowym, tj. podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce dla potrzeb PIT. Wnioskodawca pozostaje w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej.
Wnioskodawca nie prowadzi jednoosobowej działalności gospodarczej, co oznacza, że wszystkie wykonywane przez niego czynności w opisywanym wniosku zostały/zostaną dokonane jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej, stanowiąc rozporządzanie majątkiem prywatnym.
Wnioskodawca dokonał (…) października 2020 r. nabycia do majątku wspólnego działki budowlanej w X, na której wybudowany został dom jednorodzinny dwulokalowy, tzw. bliźniak.
(…) stycznia 2023 r. Wnioskodawca zbył jeden z lokali mieszkalnych znajdujących się w domu jednorodzinnym, tzw. połowę bliźniaka (dalej: Nieruchomość). Druga połowa domu (tj. drugi z lokali mieszkalnych) zamieszkiwana jest przez Wnioskodawcę wraz z rodziną (małżonką oraz dziećmi).
Przychód ze sprzedaży Nieruchomości wyniósł (…) zł, a koszty uzyskania przychodów (…) zł, na które składały się m.in. połowa kwoty zapłaconej za działkę budowlaną, na której postawiony został dom jednorodzinny; połowa kosztu aktu notarialnego oraz połowa kosztu budowy domu jednorodzinnego. W rezultacie, Wnioskodawca wykazał dochód w wysokości (…) zł.
Jednocześnie w złożonym zeznaniu rocznym PIT-39 Wnioskodawca wskazał, że całość uzyskanego ze sprzedaży Nieruchomości dochodu podlega zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT. Wnioskodawca zadeklarował więc skorzystanie z tzw. ulgi mieszkaniowej, tj. oświadczył, że przeznaczy uzyskany ze sprzedaży Nieruchomości przychód na własne cele mieszkaniowe nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie Nieruchomości.
W momencie składania wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Wnioskodawca poniósł już pewne wydatki na własne cele mieszkaniowe. Niemniej, w przyszłości Wnioskodawca zamierza ponieść kolejne wydatki na własne cele mieszkaniowe.
Wnioskodawca planuje nabycie działki budowlanej znajdującej się w odległości ok. 100 km od Y. Wnioskodawca nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji w zakresie lokalizacji działki. Brane pod uwagę są dwie lokalizacje: okolice zamieszkania rodziców małżonki Wnioskodawcy lub rodziców Wnioskodawcy. Obie lokalizacje znajdują się we wspomnianej odległości ok. 100 km od Y.
Wnioskodawca rozważa w przyszłości wyprowadzenie się z Y. W związku z tym, zastanawia się nad nabyciem działki budowlanej już w tym momencie, na której w przyszłości wybuduje dom. Zakup działki w tym momencie podyktowany jest szybkim wzrostem wartości cen nieruchomości w okolicy.
Wnioskodawca nie jest jednak w stanie przedstawić precyzyjnej daty rozpoczęcia/zakończenia budowy domu. Wynika to głównie ze względów finansowych. Wnioskodawca poniósł w ostatnim czasie znaczne wydatki, wobec czego budowa domu rozpoczęłaby się w bliżej nieokreślonej przyszłości, jak tylko Wnioskodawca zgromadzi niezbędne oszczędności. Przeniesienie centrum interesów życiowych w okolicę miejsca zamieszkania rodziców małżonki Wnioskodawcy lub rodziców Wnioskodawcy motywowane jest chęcią sprawowania opieki nad rodzicami, którzy są w podeszłym wieku. Niezależnie od powyższego, Wnioskodawca zamierza zamieszkać w nowo wybudowanym domu w okresie do 10 lat.
Zakładając, że Wnioskodawca wybuduje w przyszłości dom, a jego odległość od Y jest znacząca (w której to Wnioskodawca realizuje głównie swoje obowiązki zawodowe), Wnioskodawca w dniach roboczych będzie zamieszkiwał w posiadanym mieszkaniu w Y, tak aby mieć ułatwiony dostęp do wykonywania obowiązków zawodowych. Obecnie zamieszkiwana połowa bliźniaka zostanie sprzedana lub przekazana dzieciom (dziecku).
W rezultacie, w opisywanym wariancie Wnioskodawca będzie realizował własne cele mieszkaniowe w dwóch nieruchomościach, tj. w wybudowanym domu oraz w posiadanym mieszkaniu w Y.
W piśmie z 11 listopada 2025 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, udzielił Pan następujących odpowiedzi na zawarte w wezwaniu pytania:
1.W związku ze wskazaniem we wniosku:
Wnioskodawca dokonał 23 października 2020 r. nabycia do majątku wspólnego działki budowlanej w X, na której wybudowany został dom jednorodzinny dwulokalowy tzw. bliźniak.
proszę wskazać:
a)w jaki sposób (np. umowa kupna-sprzedaży, darowizna, spadek, inny – jaki?) i w jakim celu nabył Pan do majątku wspólnego działkę budowlanąw X, na której został wybudowany dom jednorodzinny dwulokalowy, tzw. bliźniak?
b)w przypadku wskazania, że ww. nabycie przez Pana nastąpiło w drodze spadku, należy wskazać dokładną datę śmierci Pana spadkodawcy, a także, czy został przeprowadzony dział spadku. Jeżeli odpowiedź jest twierdząca, to proszę wskazać:
-datę przeprowadzenia działu spadku,
-skutki prawne przeprowadzonego działu spadku dla każdego spadkobiercy,
-czy wartość majątku nabytego przez spadkobiorcę (Pana) wskutek działu spadku po spadkodawcy mieściła się w wartości majątku jaki przysługiwał Panu pierwotnie w całej masie spadkowej (należy wziąć pod uwagę wszystkie składniki jakie wchodziły w skład masy spadkowej), czy też przekraczała wartość dotychczasowego udziału spadkowego?
Proszę wyjaśnić powyższą kwestię bez wskazywania kwot. Organ nie wylicza na podstawie podanych kwot, czy wartość majątku nabytego przez Pana mieściła się w udziale jaki przysługiwał Panu pierwotnie w całej masie spadkowej po spadkodawcy.
Odpowiedź: Działka została nabyta przez Wnioskodawcę na podstawie umowy kupna-sprzedaży. Działka została nabyta w celu wybudowania na niej domu jednorodzinnego dwulokalowego, co następnie Wnioskodawca uczynił.
2.Wobec wskazania we wniosku:
Zakładając, że Wnioskodawca wybuduje w przyszłości dom, a jego odległość od Y jest znacząca (w której to Wnioskodawca realizuje głównie swoje obowiązki zawodowe), Wnioskodawca w dniach roboczych będzie zamieszkiwał w posiadanym mieszkaniu w Y, tak aby mieć ułatwiony dostęp do wykonywania obowiązków zawodowych. Obecnie zamieszkiwana połowa bliźniaka zostanie sprzedana lub przekazana dzieciom (dziecku).
proszę wskazać:
a)ile i jakie nieruchomości (lokale mieszkalne, budynki mieszkalne, grunty itp.) są obecnie w Pana posiadaniu? Czy udostępniał/udostępnia Pan te nieruchomości innym osobom na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakterze?
Odpowiedź: Oprócz wskazanych nieruchomości we wniosku, tj. połowie bliźniaka oraz mieszkania w Y, Wnioskodawca posiada jeszcze jedno mieszkanie w Y, do którego przynależą dwa miejsca garażowe znajdujące się w hali garażowej (jedno z tych miejsc jest wynajmowane). Oba mieszkania są tymczasowo wynajmowanie. Niemniej, w momencie, gdy Wnioskodawca będzie realizował własne cele mieszkaniowe w dwóch nieruchomościach, tj. w wybudowanym domu oraz w posiadanym mieszkaniu w Y, mieszkanie to nie będzie wynajmowane. Jednocześnie Wnioskodawca zaznacza, że będzie realizował własne cele mieszkaniowe wyłącznie w jednym mieszkaniu zlokalizowanym w Y.
b)kiedy planuje Pan sprzedać lub przekazać dzieciom (dziecku) obecnie zamieszkiwaną połowę bliźniaka (proszę wskazać przybliżoną datę)?
Odpowiedź: W przeciągu 10 lat (gdy nastąpi przeprowadzka do wybudowanego domu na zakupionej działce).
3.Kiedy planuje Pan nabyć działkę budowlaną, na której zamierza Pan w przyszłości wybudować dom (proszę wskazać przybliżoną datę)? Innymi słowy, czy wydatkowanie kwoty uzyskanej ze sprzedaży połowy bliźniaka, na zakup działki budowlanej nastąpi w ciągu 3 lat od końca roku, w którym sprzedał Pan połowę bliźniaka?
Odpowiedź: Wnioskodawca zamierza nabyć działkę w 2026 r., co oznacza, że nastąpi to w ciągu 3 lat od końca roku, w którym Wnioskodawca sprzedał połowę bliźniaka ((…) stycznia 2023 r.).
4.Czy na moment zakupu:
a)na ww. działce będzie możliwa budowa budynku mieszkalnego?
Odpowiedź: Tak.
b)działka objęta będzie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?
Jeżeli tak, jakie przeznaczenie ww. działki będzie wynikać z tego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?
Odpowiedź: Tak, budowlana.
Dodatkowo w piśmie z 19 grudnia 2025 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku, doprecyzował Pan, że jej przeznaczenie to zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna (teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej).
c)wydana zostanie decyzja o warunkach zabudowy?
Jeżeli tak, jaki sposób zagospodarowania i warunki zabudowy będą wynikać z tej decyzji?
Odpowiedź: Wnioskodawca nie jest w stanie jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Wnioskodawca zamierza nabyć działkę posiadającą decyzję o warunkach zabudowy, niemniej uzależnione jest to od konkretnej oferty sprzedaży działki.
5.W jaki sposób będzie realizował Pan własne potrzeby mieszkaniowe w dwóch różnych nieruchomościach, tj. w domu, który Pan zamierza w przyszłości wybudować oraz w mieszkaniu w Y?
Odpowiedź: Wnioskodawca w dniach roboczych (niejednokrotnie wraz z małżonką lub małżonka samodzielnie) będzie zamieszkiwał w posiadanym mieszkaniu Y, tak aby mieć ułatwiony dostęp do wykonywania obowiązków zawodowych. Niemniej, na weekendy oraz wszelkie wolne dni, Wnioskodawca wraz z małżonką będzie wracał do wybudowanego na działce domu jednorodzinnego położonego poza Y, w którym będzie zlokalizowany ich ośrodek życiowy.
Przeniesienie centrum interesów życiowych w okolicę miejsca zamieszkania rodziców małżonki Wnioskodawcy lub rodziców Wnioskodawcy motywowane jest chęcią sprawowania opieki nad rodzicami, którzy są w podeszłym wieku.
W konsekwencji, Wnioskodawca będzie realizował wraz z małżonką własne cele mieszkaniowe w dwóch nieruchomościach jednocześnie: w posiadanym w Y mieszkaniu, w którym Wnioskodawca będzie zamieszkiwał głównie w dni robocze, gdy będzie wykonywał obowiązki służbowe (znajdujące się w Y) oraz wybudowanym na zakupionej działce domu jednorodzinnym, w którym będzie mieszkał wraz z małżonką. To właśnie w wybudowanym domu będzie znajdowało się centrum interesów osobistych i gospodarczych Wnioskodawcy.
6.Gdzie będzie znajdowało się Pana centrum interesów osobistych i gospodarczych?
Odpowiedź: Tak jak wspomniano powyżej, centrum interesów osobistych i gospodarczych Wnioskodawcy będzie znajdowało się w wybudowanym na zakupionej działce domu jednorodzinnym.
Pytanie
Czy poniesione przez Wnioskodawcę wydatki na zakup działki budowlanej będą stanowiły wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o PIT?
Pana stanowisko w sprawie
Wnioskodawca stoi na stanowisku, że poniesione w opisywanym zdarzeniu przyszłym wydatki na zakup działki budowlanej (przy założeniu, że zostaną one poniesione w 3 letnim ustawowym okresie) będą stanowiły wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o PIT.
Zgodnie z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o PIT za wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe uważa się wydatki poniesione na nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego
Jak wspomniano w opisie zdarzenia przyszłego, ponieważ dotychczasowe poniesione przez Wnioskodawcę wydatki na własne cele mieszkaniowe nie pokryły w całości uzyskanego przez Wnioskodawcę przychodu ze sprzedaży Nieruchomości, Wnioskodawca planuje poniesienie w przyszłości kolejnych wydatków na własne cele mieszkaniowe, które będą mogły korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, tj. ulgi mieszkaniowej.
Wnioskodawca planuje zakup działki budowlanej znajdującej się w odległości ok. 100 km od Y. Wnioskodawca bierze pod uwagę dwie lokalizacje: okolice zamieszkania rodziców małżonki Wnioskodawcy lub rodziców Wnioskodawcy. Obie lokalizacje znajdują się we wspomnianej odległości ok. 100 km od Y.
Jako, że Wnioskodawca nie podjął jeszcze ostatecznej decyzji w zakresie miejsca zamieszkania w przyszłości, rozważa on różne opcje. Jedną z nich jest wyprowadzenie się wraz z małżonką z Y. W związku z tym, zastanawia się nad zakupem działki budowlanej już w tym momencie, na której w przyszłości wybuduje dom jednorodzinny. Zakup działki już w tej chwili podyktowany jest szybkim wzrostem wartości cen nieruchomości (działek) w okolicy. Niemniej, nabyta w tej chwili działka budowlana będzie spełniała wszystkie niezbędne parametry, aby w przyszłości mógł powstać na niej dom jednorodzinny.
Wnioskodawca nie jest jednak w stanie przedstawić dokładnej daty rozpoczęcia budowy domu. Wynika to głównie ze względów finansowych oraz kwestii zawodowych. Wnioskodawca poniósł w ostatnim czasie znaczne wydatki, wobec czego budowa domu rozpoczęłaby w bliżej nieokreślonej przyszłości, jak tylko Wnioskodawca zgromadzi niezbędne oszczędności.
Zakładając, że Wnioskodawca wybuduje w przyszłości dom jednorodzinny na zakupionej działce, a jego odległość od Y jest znacząca (w której to Wnioskodawca realizuje głównie swoje obowiązki zawodowe), Wnioskodawca w dniach roboczych (niejednokrotnie wraz z małżonką lub małżonka samodzielnie) będzie zamieszkiwał w posiadanym mieszkaniu w Y, tak aby mieć ułatwiony dostęp do wykonywania obowiązków zawodowych. Niemniej, na weekendy oraz wszelkie wolne dni, Wnioskodawca wraz z małżonką będzie wracał do wybudowanego na działce domu jednorodzinnego położonego poza Y, w którym będzie zlokalizowany ich ośrodek życiowy. Jeżeli chodzi natomiast o obecnie zamieszkiwaną przez Wnioskodawcę połowę bliźniaka, to zostanie ona sprzedana lub przekazana dzieciom (dziecku).
Przeniesienie centrum interesów życiowych w okolicę miejsca zamieszkania rodziców małżonki Wnioskodawcy lub rodziców Wnioskodawcy motywowane jest chęcią sprawowania opieki nad rodzicami, którzy są w podeszłym wieku.
W związku z powyższym, w przedstawionym zdarzeniu przyszłym Wnioskodawca będzie realizował wraz z małżonką własne cele mieszkaniowe w dwóch nieruchomościach jednocześnie: w posiadanym w Y mieszkaniu (w którym Wnioskodawca będzie zamieszkiwał głównie w dni robocze) oraz wybudowanym na zakupionej działce domu jednorodzinnym (w którym będzie mieszkał wraz z małżonką).
W tym miejscu należy wskazać, że przepisy ustawy o PIT nie odnoszą się w żadnym z przepisów do liczby posiadanych przez podatnika nieruchomości, wskazując np. że ulga mieszkaniowa przysługuje podatnikowi wyłącznie na jedną nieruchomość – podatnik może bowiem realizować własny cel mieszkaniowy w kilku nieruchomościach. Kluczowa jest jednak indywidualna analiza, tj. ocena czy podatnik faktycznie realizuje własny cel mieszkaniowy w danej nieruchomości, a nie liczba posiadanych przez niego nieruchomości. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 sierpnia 2018 r., sygn. II FSK 2413/16.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym podkreśla się również, że ulga mieszkaniowa powinna spełniać cel prospołeczny. Przykładowo w wyroku WSA w Łodzi z 16 grudnia 2021 r., sygn. I SA/Łd 695/21 wskazano, że podstawową funkcją zwolnienia, przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., jest rozwój określonej dziedziny życia gospodarczego i społecznego. Dlatego też, badając przesłanki wypełnienia „własnego celu mieszkaniowego”, należy mieć na uwadze wsparcie państwa w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli. Przepisy art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. mają charakter nieostry, elastyczny, właśnie z uwagi na konieczność dostosowania regulacji podatkowych do dynamicznych zmian zachodzących na rynku obrotu nieruchomościami oraz samym społeczeństwie.
Jak wskazano powyżej, art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o PIT jednoznacznie wskazuje, że wydatki poniesione na zakup działki budowlanej stanowią własny cel mieszkaniowy.
Jednocześnie ustawa o PIT w żadnym z przepisów nie określa terminu, w którym to podatnik powinien wybudować dom od momentu zakupu działki pod jego budowę, tak aby wydatki mogły zostać zakwalifikowane jako wydatki przeznaczone na własne cele mieszkaniowe. Przepisy ustawy o PIT nie wskazują również, czy podczas okresu, w którym powinna zostać wykorzystana przez podatnika ulga mieszkaniowa, jest on zobowiązany rozpocząć jakiekolwiek prace na działce związane z budową domu.
Biorąc pod uwagę zasadę racjonalności ustawodawcy oraz społeczny cel wprowadzonej ulgi mieszkaniowej, należy wskazać, że gdyby celem ustawodawcy było wskazanie terminu, w który podatnik powinien rozpocząć budowę/wybudować dom, aby móc skorzystać z ulgi mieszkaniowej, to dokonałby tego analogicznie jak przy art. 21 ust. 28 ustawy o PIT. Tak się jednak nie stało.
Podsumowując powyższe, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że poniesione w opisywanym zdarzeniu przyszłym wydatki na zakup działki pod budowę domu jednorodzinnego (przy założeniu, że zostaną one poniesione w 3 letnim ustawowym okresie) będą stanowiły wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o PIT.
Przedstawione stanowisko znajduje potwierdzenie w wydanych przez Dyrektora KIS interpretacjach indywidualnych:
·interpretacja indywidualna z 5 października 2022 r., nr 0115-KDIT3.4011.609.2022.2.JS – w opisie stanu faktycznego podatnik wskazał, że przeznaczył on dochód uzyskany ze sprzedaży na zakup wraz małżonkiem do majątku wspólnego działki budowlanej z przeznaczeniem pod budowę domu jednorodzinnego. Przez cały okres obowiązywania ulgi nosił się z zamiarem budowy domu jednorodzinnego. Jednak pandemia COVID-19 znacznie pokrzyżowała podatnikowi moment rozpoczęcia budowy, pojawiły się problemy z dostępem do urzędów, jak i sprawy finansowe, niepewność i brak stabilności spowodowały opóźnienie w zamiarze rozpoczęcia budowy domu. Podatnik dokonał zakupu projektu domu, jak również posiada on mapę do celów projektowych. W ocenie podatnika przepisy ustawy nigdzie nie wskazują, iż przy zakupie gruntu budowalnego rozpoczęcie budowy powinno również mieć miejsce w okresie 3 letnim. A zatem sam zakup działki o charakterze budowlanym spełnia wymogi do skorzystania z ulgi mieszkaniowej. Organ uznał stanowisko podatnika za prawidłowe, w uzasadnieniu wskazując, że „własne cele mieszkaniowe” w takim przypadku należy rozumieć jednoznacznie zgodnie z wykładnią literalną. Wyraz „mieszkaniowe” w wyrażeniu „własne cele mieszkaniowe”, należy odnosić do zamiaru zamieszkiwania związanego z różnymi sposobami wydatkowania przychodu, a nie do wydatkowania przychodu na nabycie w znaczeniu przedmiotowym.
·interpretacja indywidualna z 4 sierpnia 2023 r., nr 0115-KDIT3.4011.393.2023.3.AD – interpretacja dotyczyła podatnika, który przeznaczył dochód uzyskany z tytułu sprzedaży nieruchomości m.in. na zakup nieruchomości gruntowej, tj. działki objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W opisie stanu faktycznego podatnik wskazał, że zakupiona nieruchomość gruntowa jest działką budowlaną, a została zakupiona do wspólnego majątku z myślą o budowie budynku mieszkalnego w bliżej nieokreślonej przyszłości. Budowa domu przewidziana została na czas, gdy tylko sytuacja finansowa podatnika na to pozwoli. Podatnik podkreślił, że nie jest on w stanie wskazać precyzyjnej daty. Podatnik uważał, że wydatek poniesiony przez niego na zakup działki stanowi wydatek na cel mieszkaniowy. Organ uznał stanowisko podatnika za prawidłowe.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Źródłem przychodów jest odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2:
a)nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b)spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c)prawa wieczystego użytkowania gruntów,
– jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.
Powyższy przepis formułuje generalną zasadę, że nienastępujące w wykonywaniu działalności gospodarczej odpłatne zbycie nieruchomości, jej części, udziału w nieruchomości lub praw wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ww. ustawy, przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, rodzi obowiązek podatkowy w postaci zapłaty podatku dochodowego. Zatem, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, jej części, udziału w nieruchomości lub praw następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie – nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a tym samym przychód uzyskany z odpłatnego zbycia nieruchomości, jej części, udziału w nieruchomości lub praw w ogóle nie podlega opodatkowaniu.
W świetle powyższego, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości lub ww. praw majątkowych następuje przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie i nie zostaje dokonane w wykonywaniu działalności gospodarczej stanowi źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W przypadku nienastępującego w wykonywaniu działalności gospodarczej odpłatnego zbycia nieruchomości, jej części lub udziału w nieruchomości oraz praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy, decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskanego z tego tytułu dochodu ma zatem ustalenie momentu oraz sposobu ich nabycia.
Wyjaśnić należy, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie precyzuje pojęcia „nabycie”, nie wskazuje, czy ma to być nabycie odpłatne, czy nieodpłatne. Nie określa również, na podstawie jakiej czynności prawnej może nastąpić nabycie nieruchomości, ich części oraz udziału w nieruchomości lub praw majątkowych.
Wskazać należy, że moment przeniesienia prawa własności w prawie podatkowym określony jest zgodnie z normami prawa cywilnego. Stosownie do art. 155 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Pojęcie to należy rozumieć szeroko, co oznacza, że z nabyciem nieruchomości lub praw majątkowych wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mamy do czynienia z chwilą uzyskania prawa własności do nieruchomości lub tych praw, bez względu na charakter czynności prawnej, na podstawie której doszło do przysporzenia majątkowego w postaci własności rzeczy lub praw. Zatem, poprzez „nabycie” należy rozumieć każde zwiększenie aktywów podatnika. Jest to każda czynność, na mocy której na osobę fizyczną – nabywcę przechodzi własność nieruchomości, bez względu na to, czy nabycie następuje w sposób odpłatny, czy nieodpłatny.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że jest Pan polskim rezydentem podatkowym, tj. podlega Pan nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce dla potrzeb podatku dochodowego od osób fizycznych. Pozostaje Pan w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Nie prowadzi Pan jednoosobowej działalności gospodarczej. 23 października 2020 r. dokonał Pan nabycia do majątku wspólnego działki budowlanej, na której wybudowany został dom jednorodzinny dwulokalowy, tzw. bliźniak. Działka została nabyta przez Pana na podstawie umowy kupna-sprzedaży w celu wybudowania na niej domu jednorodzinnego dwulokalowego, co następnie Pan uczynił. 4 stycznia 2023 r. zbył Pan jeden z lokali mieszkalnych znajdujących się w domu jednorodzinnym, tzw. połowę bliźniaka (dalej: Nieruchomość). Druga połowa domu (tj. drugi z lokali mieszkalnych) zamieszkiwana jest przez Pana wraz z rodziną (małżonką oraz dziećmi). W złożonym zeznaniu rocznym PIT-39 wskazał Pan, że całość uzyskanego ze sprzedaży Nieruchomości dochodu podlega zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zadeklarował Pan więc skorzystanie z tzw. ulgi mieszkaniowej, tj. oświadczył, że przeznaczy uzyskany ze sprzedaży Nieruchomości przychód na własne cele mieszkaniowe nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie Nieruchomości.
W świetle powyższego, odpłatne zbycie w 2023 r. jednego z lokali mieszkalnych znajdujących się w domu jednorodzinnym, tzw. połowy bliźniaka, wybudowanego na działce zakupionej w 2020 r., nienastępujące w ramach działalności gospodarczej, stanowi dla Pana źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ odpłatne jego zbycie zostało dokonane przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie działki, na której wybudowany zostałdom jednorodzinny dwulokalowy, tzw. bliźniak.
Przechodząc więc do skutków podatkowych w zakresie sprzedanej Nieruchomości należy wskazać, co następuje:
Na podstawie art. 30e ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku.
Art. 30e ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw.
Stosownie do art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Przepis art. 14 ust. 1 zdanie drugie stosuje się odpowiednio.
Pojęcie kosztów odpłatnego zbycia nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane w ustawie, należy zatem stosować językowe rozumienie tego wyrażenia, zgodnie z którym za koszty odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uważa się wszystkie wydatki poniesione przez zbywającego, które są konieczne, aby odpłatne zbycie mogło dojść do skutku (wszystkie niezbędne wydatki bezpośrednio związane z tą czynnością). Pomiędzy tymi wydatkami, a dokonanym odpłatnym zbyciem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Koszty te nie są kosztami nabycia, lecz jako koszty odpłatnego zbycia pomniejszają przychód.
Nie należy ich jednak utożsamiać z kosztami uzyskania przychodu, których zasady ustalania uregulowane zostały w sposób szczególny w art. 22 ust. 6c lub 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w zależności od tego, czy zbywaną nieruchomość lub prawo nabyto odpłatnie, czy nieodpłatnie.
Według art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Koszty uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, z zastrzeżeniem ust. 6d, stanowią udokumentowane koszty nabycia lub udokumentowane koszty wytworzenia, powiększone o udokumentowane nakłady, które zwiększyły wartość rzeczy i praw majątkowych, poczynione w czasie ich posiadania.
W świetle art. 22 ust. 6e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Wysokość nakładów, o których mowa w ust. 6c i 6d, ustala się na podstawie faktur VAT w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług oraz dokumentów stwierdzających poniesienie opłat administracyjnych.
Jak wynika z powyższych przepisów, podstawą obliczenia podatku jest dochód, stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości, określonym zgodnie z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a kosztami uzyskania przychodu ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tak obliczony dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do treści art. 30e ust. 4 ww. ustawy:
Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:
1)dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub
2)dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131.
Z kolei, jak stanowi art. 30e ust. 5 ww. ustawy:
Dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł.
W myśl natomiast art. 30e ust. 7 ww. ustawy:
W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę; odsetki nalicza się od następnego dnia po upływie terminu płatności, o którym mowa w art. 45 ust. 4 pkt 4, do dnia zapłaty podatku włącznie.
Dochód ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy – może jednak zostać objęty zwolnieniem z opodatkowania przy spełnieniu warunków określonych w tym przepisie.
Art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Wolne od podatku są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.
Dochód zwolniony należy obliczyć według następującego wzoru:
dochód zwolniony = D × W/P
gdzie:
D – dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa,
W – wydatki poniesione na cele mieszkaniowe,
P – przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa.
Należy wyjaśnić, że powyższe zwolnienie obejmuje taką część dochodu uzyskanego z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości lub prawa majątkowego, jaka proporcjonalnie odpowiada udziałowi poniesionych wydatków na własne cele mieszkaniowe w osiągniętych przychodach z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. W sytuacji, gdy przychód z odpłatnego zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego zostanie w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe, to wówczas uzyskany z tego tytułu dochód będzie w całości korzystał ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Tym samym, aby dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości był w całości zwolniony z podatku dochodowego, cały przychód ze zbytej nieruchomości musi być wydatkowany na własne cele mieszkaniowe, wymienione w przepisie art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie.
Cele mieszkaniowe, których sfinansowanie przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania, wymienione zostały m.in. w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Na podstawie art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na:
a)nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem,
b)nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie,
c)nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego,
d)budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego,
e)rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego
-położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
W świetle natomiast art. 21 ust. 25a cytowanej ustawy:
Wydatki, o których mowa w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, uznaje się za wydatki poniesione na cele mieszkaniowe, jeżeli przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, nastąpiło nabycie własności rzeczy lub praw wymienionych w ust. 25 pkt 1 lit. a-c, w związku z którymi podatnik ponosił wydatki na nabycie.
Według art. 21 ust. 28 ustawyo podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wydatki, o których mowa w ust. 25, nie uważa się wydatków poniesionych na:
1)nabycie gruntu lub udziału w gruncie, prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie, budynku, jego części lub udziału w budynku, lub
2)budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, adaptację lub remont budynku albo jego części
-przeznaczonych na cele rekreacyjne.
Podkreślenia wymaga, że zwolnienia podatkowe oraz ulgi są wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających zwolnienia podatkowe, jak również ulgi, należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów.
Stąd też, prawo do przedmiotowego zwolnienia przysługuje podatnikowi tylko i wyłącznie w sytuacji spełnienia wszystkich przesłanek wskazanych w przepisie prawa. Należy również zastrzec, że w przypadku korzystania z ulg i zwolnień podatkowych, wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych obowiązek udowodnienia, że określony wydatek został poniesiony przy spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów podatkowych spoczywa na podatniku, który wywodzi z tego określone skutki prawne.
Z istoty rozwiązania zawartego w zacytowanym art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że podstawową okolicznością decydującą o możliwości skorzystania z przedmiotowego zwolnienia jest przeznaczenie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości nie później niż w okresie trzech lat od końca roku podatkowego, w którym została ona dokonana, na wskazane w art. 21 ust. 25 ww. ustawy własne cele mieszkaniowe. Katalog wydatków stanowiących „własne cele mieszkaniowe” podatnika wymieniony w art. 21 ust. 25 ww. ustawy ma charakter zamknięty – jest to wyliczenie enumeratywne. Ustawodawca formułując przedmiotowe zwolnienie, w sposób jednoznaczny wskazał cele mieszkaniowe, których realizacja pozwala na zwolnienie z opodatkowania dochodu ze sprzedaży.
W związku z tym, tylko wydatkowanie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości i określonych praw majątkowych – w terminie i na cele wskazane w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a szczegółowo określone w art. 21 ust. 25 powołanej ustawy – pozwala na zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.
Celem takim może być zgodnie z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ww. ustawy, wydatek poniesiony na nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego – położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Poprzedzenie wyrażenia „cele mieszkaniowe” przymiotnikiem „własne” świadczy o tym, że ustawodawca przewidując podstawę do zastosowania zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i dopisując ten przymiotnik, przesądził, że celem nadrzędnym jest możliwość uwzględnienia przy obliczaniu dochodu zwolnionego z opodatkowania tylko takich wydatków, które poniesione zostały na zaspokojenie „własnych” potrzeb mieszkaniowych. Tak więc uregulowane w art. 21 ust. 1 pkt 131 ww. ustawy zwolnienie od podatku dochodowego, w zamierzeniach ustawodawcy realizować ma cel, jakim jest zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika.
Wydatkowanie przychodu na własne cele mieszkaniowe oznacza, według stanowiska prezentowanego w orzecznictwie i doktrynie, że celem podatnika jest realizacja potrzeby zapewnienia sobie tzw. „dachu nad głową”. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że nabycie musi być dokonane na własne cele mieszkaniowe, a te realizowane są w dłuższym okresie czasu. Sądy administracyjne podkreślają, że zwolnienie z opodatkowania dochodów opisanych w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ma charakter mieszany, podmiotowo-przedmiotowy: wydatkowanie środków na określony przedmiot w połączeniu z funkcją, jaką ten przedmiot realizuje na rzecz nabywcy – zaspokojenie jego własnych celów mieszkaniowych.
Zwolnieniem tym nie są zatem objęte dochody ze sprzedaży nieruchomości i praw w przypadku przeznaczenia przychodu na nabycie innych nieruchomości lub praw w sytuacji, gdy czynności te wskazują np. na działanie o charakterze zarobkowym, spekulacyjnym, inwestycyjnym lub innym niewskazującym na działanie ukierunkowane na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych.
Z opisu sprawy wynika, że planuje Pan nabycie działki budowlanej w 2026 r. znajdującej się w odległości ok. 100 km od Y. Na moment zakupu działka ta objęta będzie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, z którego wynikać będzie jej przeznaczenie jako budowlana, tj. zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna (teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej), czyli na działce będzie możliwa budowa budynku mieszkalnego. Nie podjął Pan jeszcze ostatecznej decyzji w zakresie lokalizacji działki. Brane pod uwagę są dwie lokalizacje: okolice zamieszkania rodziców Pana małżonki lub Pana rodziców. Obie lokalizacje znajdują się we wspomnianej odległości ok. 100 km od Y. Rozważa Pan w przyszłości wyprowadzenie się z Y. W związku z tym, zastanawia się Pan nad nabyciem działki budowlanej już w tym momencie, na której w przyszłości wybuduje dom. Zakup działki w tym momencie podyktowany jest szybkim wzrostem wartości cen nieruchomości w okolicy. Przeniesienie centrum interesów życiowych w okolicę miejsca zamieszkania rodziców Pana małżonki lub Pana rodziców motywowane jest chęcią sprawowania opieki nad rodzicami, którzy są w podeszłym wieku. Niezależnie od powyższego, zamierza Pan zamieszkać w nowo wybudowanym domu w okresie do 10 lat. Zakładając, że wybuduje Pan w przyszłości dom, a jego odległość od Y jest znacząca (w której to realizuje Pan głównie swoje obowiązki zawodowe), w dniach roboczych będzie zamieszkiwał Pan w posiadanym mieszkaniu w Y, tak aby mieć ułatwiony dostęp do wykonywania obowiązków zawodowych. Niemniej, na weekendy oraz wszelkie wolne dni, Wnioskodawca wraz z małżonką będzie wracał do wybudowanego na działce domu jednorodzinnego położonego poza Y, w którym będzie zlokalizowany ich ośrodek życiowy. Obecnie zamieszkiwana połowa bliźniaka zostanie sprzedana lub przekazana dzieciom (dziecku).W rezultacie, będzie Pan realizował własne cele mieszkaniowe w dwóch nieruchomościach, tj. w wybudowanym na zakupionej działce domu jednorodzinnym oraz w posiadanym mieszkaniu w Y. To właśnie w wybudowanym domu będzie znajdowało się centrum interesów osobistych i gospodarczych Wnioskodawcy.
Ma Pan wątpliwość, czy poniesione przez Pana wydatki na zakup działki budowlanej będą stanowiły wydatki poniesione na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W tym miejscu należy wskazać, że przeznaczenie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego nie może wynikać wyłącznie z zamiaru nabywcy tego gruntu, ale musi znajdować podstawę w obowiązujących przepisach prawa.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie precyzuje, jaki grunt jest gruntem pod budowę budynku mieszkalnego, ani co oznacza zmiana przeznaczenia gruntu na grunt pod budowę budynku mieszkalnego, uprawniająca do skorzystania ze zwolnienia.
W celu doprecyzowania tych pojęć uprawnione jest zatem odwołanie się do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 ze zm.).
Gruntami pod budowę budynków mieszkalnych są przede wszystkim działki budowlane.
Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym:
Przez pojęcie działki budowlanej należy rozumieć nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego.
W myśl art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ww. ustawy:
Ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Charakter gruntu może zatem wynikać z przeznaczenia jakie zostało mu nadane w planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy, która w sytuacji, gdy dla danego terenu nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego określa sposób zagospodarowania i zabudowy terenu.
Oznacza to, że aby skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, działka, na zakup której zostały wydatkowane środki ze sprzedaży nieruchomości, musi być działką pod budowę budynku mieszkalnego.
Należy podkreślić, że aby skorzystać z omawianego zwolnienia nie wystarczy tylko sam fakt zakupu działki budowlanej, ale także jej zakup musi być związany z chęcią realizacji na danej działce własnych celów mieszkaniowych (poprzez zamiar budowy na działce budynku mieszkalnego).
Realizacja własnych celów mieszkaniowych winna polegać na tym, że w przypadku zakupu gruntu w celu budowy budynku mieszkalnego podatnik będzie faktycznie tę budowę realizował. Przy czym do zastosowania zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych uprawnia zakup gruntu pod budowę budynku mieszkalnego. Przepis nie zawiera wskazania, w jakim okresie na zakupionym gruncie powinna zostać rozpoczęta budowa domu, by przesłanki skorzystania ze zwolnienia zostały spełnione.
Należy również wskazać, że ustawodawca regulując omawiane zwolnienie nie ograniczył wydatkowania przychodu z tytułu zbycia nieruchomości lub praw tylko do podatników, którzy nie będą posiadać innych nieruchomości (budynków/lokali mieszkalnych), nie limituje celów które można zrealizować, czy też liczby budynków/lokali, które podatnik może nabyć. Ustawa nie ogranicza prawa do zwolnienia co do liczby posiadanych nieruchomości mieszkalnych, jednakże wyraźnie wskazuje, że skorzystanie ze zwolnienia odnosi się tylko i wyłącznie do tych nieruchomości, które faktycznie służą zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych.
Mając na uwadze powyższe stwierdzam, że skoro – jak wskazał Pan w opisie sprawy – w wybudowanym w przyszłości domu na gruncie, który zamierza Pan zakupić w 2026 r., będzie Pan realizował własne cele mieszkaniowe, to uznać należy, że wydatkowanie części przychodu z odpłatnego zbycia w 2023 r. jednego z lokali mieszkalnych znajdujących się w domu jednorodzinnym, tzw. połowy bliźniaka na zakup gruntu (działki budowlanej przeznaczonej pod zabudowę mieszkaniową) położonej w odległości ok. 100 km od Y, będzie uprawniało Pana do skorzystania ze zwolnienia przedmiotowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 w zw. z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przy czym wskazać należy, że zwolnieniu podlega dochód w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
Zaznaczam także, że zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ jest ściśle związany przedstawionymi we wniosku stanami faktycznymi i zdarzeniem przyszłym. Ponosi Pan ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu stanów faktycznych i zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanami faktycznymi i zdarzeniem przyszłym podanymi przez Pana w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Równocześnie w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
W odniesieniu do powołanych przez Pana interpretacji indywidualnych oraz wyroków sądu należy wskazać, że rozstrzygnięcia w nich zawarte dotyczą tylko konkretnych, indywidualnych spraw i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.
Końcowo wskazuję, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z treści art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W związku z tym, interpretacje te wywierają skutki prawne jedynie w stosunku do tego podmiotu, do którego są skierowane. Zatem, niniejsza interpretacja indywidualna jest wiążąca dla Pana jako osoby występującej z wnioskiem, natomiast nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (Pana żony).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego oraz zastosuje się Pan do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
