Wyrok SN z dnia 10 października 2025 r., sygn. II CSKP 2209/22
Bankowi, który może zaspokoić swoją wierzytelność wobec konsumenta w drodze potrącenia, nie przysługuje prawo zatrzymania na podstawie art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej ze względu na abuzywność klauzul indeksacyjnych. Wykładnia art. 496 i 497 k.c. zgodna z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG wyklucza uzależnienie wypłaty konsumentowi świadczenia zasądzonego tytułem skutków restytucyjnych nieważności umowy kredytu od równoczesnego zaoferowania zwrotu albo zabezpieczenia zwrotu całości świadczenia otrzymanego od banku, bez uwzględnienia dokonanych przez konsumenta spłat. Zastąpienie abuzywnych klauzul kursowych odwołaniem do średniego kursu NBP na podstawie art. 358 § 2 k.c. jest niedopuszczalne, gdyż prowadziłoby do zmiany treści niedozwolonego postanowienia zamiast jego wyeliminowania, co stałoby w sprzeczności z prewencyjnymi celami dyrektywy 93/13.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła oceny ważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawierającej klauzule przeliczeniowe oparte na kursach walut ustalanych jednostronnie przez bank. Obok zagadnienia abuzywności klauzul indeksacyjnych i skutków ich eliminacji dla bytu umowy, kluczowym problemem prawnym była dopuszczalność skorzystania przez bank z prawa zatrzymania na podstawie art. 496 k.c. w zw. z art. 497 k.c. w razie stwierdzenia nieważności umowy kredytu, w szczególności w kontekście art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną banku, potwierdzając abuzywność klauzul indeksacyjnych i nieważność umowy kredytu, a także wykluczając możliwość zastąpienia abuzywnych postanowień kursowych przepisami dyspozytywnymi, w tym art. 358 § 2 k.c. Sąd uznał ponadto, że zarzut zatrzymania podniesiony przez bank jest niedopuszczalny, gdyż bank dysponuje możliwością zaspokojenia swojej wierzytelności przez potrącenie, co eliminuje prawnie uzasadnioną potrzebę skorzystania z prawa zatrzymania. Sąd wskazał, że wykładnia art. 496 k.c. zgodna z dyrektywą 93/13 wyklucza uzależnienie możliwości uzyskania przez konsumenta zasądzonego świadczenia od jednoczesnego zaoferowania zwrotu całości kredytu niezależnie od dokonanych już spłat.
POTRZEBUJESZ POMOCY?