Interpretacja indywidualna z dnia 23 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP2-2.4010.536.2025.1.RK
Potrącenie wierzytelności wzajemnych między spółką a jej udziałowcem w związku z umorzeniem udziałów nie powoduje powstania przychodu podatkowego na gruncie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT.
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób prawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
27 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek z tego samego dnia o wydanie interpretacji indywidualnej, dotyczącej skutków podatkowych na gruncie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT w związku z potrąceniem wierzytelności Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów z Wierzytelnościami Spółki.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest spółką z siedzibą na terytorium Polski, będącą polskim rezydentem podatkowym (dalej: „Spółka”).
Udziałowcem Wnioskodawcy, posiadającym 100% udziałów, jest A. (dalej: „Udziałowiec”), będący czeskim rezydentem podatkowym.
Wnioskodawca należy do międzynarodowej grupy spółek (dalej: „Grupa A”), która jest międzynarodowym dostawcą przestrzeni biurowych. Grupa A prowadzi działalność w dwóch niezależnych segmentach: deweloperskim oraz inwestycyjnym, z których każdy skupia się na określonym obszarze biznesowym.
Ze względu na czynniki biznesowe Grupa A planuje ograniczenie działalności segmentu deweloperskiego w Polsce, którego częścią jest m.in. Spółka. W związku z tym podjęto decyzję o zmniejszeniu zaangażowania finansowego w Spółce.
W związku z powyższym planowane jest umorzenie części udziałów Spółki będących własnością Udziałowca w trybie dobrowolnego umorzenia udziałów zgodnie z art. 199 Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 18).
W skutek umorzenia Spółka wypłaci Wnioskodawcy (wino być : Udziałowcowi) wynagrodzenie za umarzane udziały, które zostanie sfinansowane z obniżenia kapitału zakładowego lub obniżenia kapitału zakładowego i kapitałów zapasowych/rezerwowych lub z czystego zysku (może również nastąpić częściowo z obniżenia kapitału zakładowego, obniżenia kapitału zakładowego i kapitałów zapasowych/rezerwowych oraz z czystego zysku) („Umorzenie”).
Na moment Umorzenia Spółka może posiadać wierzytelności z tytułu posiadanych przez Spółkę obligacji (wyemitowanych uprzednio przez inny podmiot z Grupy A, który został przejęty przez Udziałowca w drodze połączenia, w wyniku czego Udziałowiec posiada zobowiązanie do zapłaty na rzecz Spółki z tytułu posiadanych przez Spółkę obligacji) oraz wierzytelności z tytułu oprocentowanych pożyczek udzielonych przez Spółkę na rzecz Udziałowca (razem „Wierzytelności”).
Wnioskodawca przewiduje, że jeżeli Wierzytelności nie zostaną wcześnie spłacone, to zapłata wynagrodzenia za umarzane udziały może zostać również rozliczona w całości lub w części w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności, tj. wierzytelność Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów zostałaby potrącona z Wierzytelnościami Spółki.
Wnioskodawca wskazuje, że nie dojdzie do przeniesienia na Udziałowca Wierzytelności w ramach umowy datio in solutum uregulowanej w art. 453 Kodeksu cywilnego (Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071; dalej: „Kodeks cywilny”).
Pytanie
Czy potrącenie wierzytelności Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu Umorzenia z Wierzytelnościami nie będzie rodzić dla Spółki przychodu podatkowego na gruncie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT?
Państwa stanowisko w sprawie
Zdaniem Wnioskodawcy, potrącenie wierzytelności Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów z Wierzytelnościami nie będzie rodzić dla Spółki przychodu podatkowego na gruncie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT.
Uzasadnienie stanowiska Wnioskodawcy
Zgodnie z art. 14a ust. 1 ustawy o CIT, w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości albo w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), podziału pomiędzy wspólników (akcjonariuszy) majątku likwidowanej spółki albo spółdzielni, przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.
Jak wskazuje się jednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych, do zastosowania omawianego przepisu dochodzi w sytuacji kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek:
1)pomiędzy stronami musi istnieć stosunek zobowiązaniowy, na podstawie którego dłużnik obowiązany jest do zapłaty na rzecz wierzyciela określonej kwoty pieniędzy,
2)zobowiązanie musi być uregulowane przez wykonanie świadczenia niepieniężnego ("gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości lub w części zobowiązanie")
Powyższe jest potwierdzone przykładowo w wyroku NSA z dnia 17.10.2024 r., sygn. akt II FSK 133/22 czy w wyroku NSA z dnia 17.11.2020 r., sygn. akt II FSK 1868/18.
Zgodnie z poglądem wyrażonym w doktrynie, „przepis art. 14a ustawy o CIT dotyczy skutków podatkowych wynikających przede wszystkim z zastosowania instytucji datio in solutum (świadczenie w miejsce wypełnienia) regulowanej w art. 453 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się z zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Na skutek zawarcia umowy o świadczenie w miejsce wypełnienia, dłużnik uzyskuje tzw. upoważnienie przemienne (facultas alternativa), które umożliwia dłużnikowi wykonanie zobowiązania przez spełnienie świadczenia innego niż pierwotne (świadczenie zastępcze). (...) Przepis ten przewiduje więc możliwość - w celu zwolnienia się przez dłużnika z zobowiązania za zgodą wierzyciela - spełnienia przez dłużnika świadczenia zastępczego (np. zamiast uregulowania długu w pieniądzu - przeniesienie własności rzeczy)". (W. Dmoch, Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, wyd. 11,2025, art. 14a).
Przenosząc powyższe na grunt omawianej sprawy, należy wskazać, że w sytuacji Wnioskodawcy nie dojdzie do spełnienia przez Spółkę jakiegokolwiek świadczenia niepieniężnego (zastępczego). W szczególności nie dojdzie do przeniesienia na Udziałowca Wierzytelności, w tym w ramach umowy datio in solutum uregulowanej w art. 453 Kodeksu cywilnego. W związku z tym nie nastąpi również zmiana wierzyciela udzielonej przez Spółkę pożyczki bądź zmiana wierzyciela w związku z zakupem obligacji.
Jak wynika bowiem z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego, wynagrodzenie należne Udziałowcowi za umorzone udziały może zostać rozliczone w całości lub w części w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności. Z uwagi bowiem na to, że Spółka posiada wierzytelności z tytułu obligacji oraz pożyczek względem Udziałowca, w sytuacji, gdy ww. wierzytelności nie zostaną rozliczone w formie zapłaty (tj. przelewu bankowego) określonej kwoty pieniężnej - do dnia umorzenia - wierzytelność Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów zostanie potrącona z Wierzytelnościami Spółki.
Zasady i skutki dokonywania potrącenia reguluje przepis art. 498 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:
§ 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.
Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).
W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy (przychód podatkowy wystąpiłby natomiast wówczas, gdyby doszło do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu, co nie będzie mieć miejsca w rozpatrywanej sprawie).
W konsekwencji w rozważanej sytuacji nie można uznać, że Spółka dokonuje świadczenia zastępczego (w postaci wydania rzeczy czy też praw majątkowych) na rzecz Udziałowca. Spółka nie wydaje bowiem Udziałowcowi żadnych swoich składników majątkowych. W szczególności nie dojdzie do przeniesienia na Udziałowca Wierzytelności w ramach umowy datio in solutum. W rozważanej sytuacji dochodzi bowiem do potrącenia, które powinno być postrzegane jako tożsame ze spełnieniem pierwotnego zobowiązania w formie zapłaty pieniężnej.
Tak więc w omawianej sytuacji nie dojdzie do uregulowania zobowiązania poprzez wykonanie świadczenia niepieniężnego, o którym mowa jest w art. 14a ust. 1 ustawy o CIT, ale do wzajemnego potrącenia wierzytelności Spółki (o zwrot pożyczek i odsetek z tytułu pożyczek oraz o wykup obligacji wraz z należnym oprocentowaniem) z wierzytelnością Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia za umorzone udziały.
W interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS z dnia 25 października 2023 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.332.2023.2.AR, dotyczącej przypadku analogicznego do sprawy Wnioskodawcy, stwierdzono, że: „Potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego jest równoważne zapłacie (spełnieniu zobowiązania) a nie dokonaniem świadczenia zastępczego poprzez np. wydanie rzeczy lub praw majątkowych. (...) Potrącenie wierzytelności Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów z wierzytelnością Spółki o zwrot pożyczek i odsetek nie będzie rodzić dla Spółki przychodu podatkowego na gruncie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT, jak również, że nabycie własnych udziałów przez Wnioskodawcę od Zainteresowanego w celu ich umorzenia a następnie ich umorzenie, nie będzie powodować dla Spółki powstania przychodu (dochodu) podlegającego opodatkowaniu na gruncie ustawy o CIT, nawet wówczas, gdy przyjęta w uchwale zgromadzenia wspólników cena nabycia udziałów nie będzie odpowiadać wartości rynkowej tych udziałów". Analogiczne w interpretacji Dyrektora KIS z dnia 25 października 2023, nr 0111-KDIB2-1.4010.333. 2023.1.AR.
Wobec powyższego, zdaniem Wnioskodawcy, potrącenie wierzytelności Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów z Wierzytelnościami nie będzie rodzić dla Spółki przychodu podatkowego na gruncie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Umorzenie udziałów jest procedurą przewidzianą w ustawie z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 1467 ze zm., dalej „k.s.h.”) polegającą na prawnym ich unicestwieniu, tj. wygaśnięciu wszelkich praw, zarówno o charakterze majątkowym, jak i korporacyjnym wynikających z udziałów.
Zgodnie z art. 199 ww. ustawy:
§ 1. Udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe). Przesłanki i tryb przymusowego umorzenia określa umowa spółki.
§ 2. Umorzenie udziału wymaga uchwały zgromadzenia wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. Wynagrodzenie to, w przypadku umorzenia przymusowego, nie może być niższe od wartości przypadających na udział aktywów netto, wykazanych w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, pomniejszonych o kwotę przeznaczoną do podziału między wspólników. W przypadku umorzenia przymusowego uchwała powinna zawierać również uzasadnienie.
§ 3. Za zgodą wspólnika umorzenie udziału może nastąpić bez wynagrodzenia.
§ 4. Umowa spółki może stanowić, że udział ulega umorzeniu w razie ziszczenia się określonego zdarzenia bez powzięcia uchwały zgromadzenia wspólników. Stosuje się wówczas przepisy o umorzeniu przymusowym.
§ 5. W przypadku ziszczenia się określonego w umowie spółki zdarzenia, o którym mowa w § 4, zarząd powinien powziąć niezwłocznie uchwałę o obniżeniu kapitału zakładowego, chyba że umorzenie udziału następuje z czystego zysku.
§ 6. Umorzenie udziału z czystego zysku nie wymaga obniżenia kapitału zakładowego.
§ 7. W razie umorzenia wymagającego obniżenia kapitału zakładowego, umorzenie następuje z chwilą obniżenia kapitału zakładowego.
Zgodnie z powołanymi przepisami wyróżnić można trzy rodzaje umorzenia udziałów:
- za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę - tzw. umorzenie dobrowolne;
- bez zgody wspólnika - tzw. umorzenie przymusowe;
- w razie ziszczenia się określonego zdarzenia - tzw. umorzenie warunkowe (automatyczne).
Jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego, Spółka należy do międzynarodowej grupy spółek (dalej: „Grupa A”), która jest międzynarodowym dostawcą przestrzeni biurowych. Udziałowcem Spółki, posiadającym 100% udziałów, jest A. (dalej: „Udziałowiec”), będący czeskim rezydentem podatkowym. Ze względu na czynniki biznesowe Grupa A planuje ograniczenie działalności segmentu deweloperskiego w Polsce, którego częścią jest m.in. Wnioskodawca. W związku z tym podjęto decyzję o zmniejszeniu zaangażowania finansowego w Spółce poprzez planowane umorzenie części udziałów Spółki będących własnością Udziałowca w trybie dobrowolnego umorzenia udziałów zgodnie z art. 199 Kodeksu spółek handlowych.
Spółka wypłaci Wnioskodawcy (winno być: Udziałowcowi) wynagrodzenie za umarzane udziały, które zostanie sfinansowane z obniżenia/częściowego obniżenia kapitału zakładowego lub/i obniżenia kapitału zakładowego i kapitałów zapasowych/rezerwowych lub/oraz z czystego zysku („Umorzenie”).
Podstawą dla dokonania dobrowolnego umorzenia udziałów przez Spółkę jest ich nabycie od udziałowców. Kwestia ustalenia wynagrodzenia dla udziałowców za zbywane w celu umorzenia udziały pozostawiona została przy tym swobodzie stron.
Ponieważ unormowania k.s.h. nie regulują kwestii formy wynagrodzenia za zbywane udziały należy przyjąć, że dopuszczalna jest wypłata wynagrodzenia zarówno w formie pieniężnej, jak i niepieniężnej.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”):
przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. W przypadkach, o których mowa w art. 21, art. 22 i art. 24b, przedmiotem opodatkowania jest przychód.
Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o CIT:
dochodem ze źródła przychodów, z zastrzeżeniem art. 11c, art. 11i, art. 24a, art. 24b, art. 24ca, art. 24d i art. 24f, jest nadwyżka sumy przychodów uzyskanych z tego źródła przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Sposób ujęcia przedmiotu opodatkowania w podatku dochodowym od osób prawnych nie jest przypadkowy i pozwala na wyprowadzenie wniosku o objęciu zakresem ustawy wszystkich zdarzeń, z którymi wiąże się dla podatnika konkretna korzyść o wymiarze finansowym powodująca zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów.
Ustawa o CIT nie zawiera definicji przychodów podatkowych, wskazuje jedynie przykładowe zdarzenia - w art. 12 ust. 1 - skutkujące powstaniem przychodu podatkowego. Wśród tych zdarzeń nie wymieniono nabycia udziałów własnych w celu umorzenia, za wynagrodzeniem.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o CIT:
przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności:
1. otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe;
2. wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie;
3. wartość, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych:
a. zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy,
b. środków na rachunkach bankowych - w bankach.
Na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o CIT można stwierdzić, że - co do zasady - przychodem jest każda wartość wchodząca do majątku podatnika, powiększająca jego aktywa, mająca definitywny charakter, którą może on rozporządzać jak własną. Skutek w postaci powstania przychodów w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych może być również następstwem zdarzeń prawnych, których skutkiem jest zmniejszenie pasywów podatnika, czyli jego zobowiązań.
Jednym z przepisów o charakterze szczególnym w stosunku do art. 12 ust. 1 ustawy o CIT, jest art. 14a tej ustawy.
Zgodnie z art. 14a ust. 1 i 2 ww. ustawy:
1. w przypadku gdy podatnik przez wykonanie świadczenia niepieniężnego reguluje w całości albo w części zobowiązanie, w tym z tytułu zaciągniętej pożyczki (kredytu), dywidendy, umorzenia albo zbycia w celu umorzenia udziałów (akcji), podziału pomiędzy wspólników (akcjonariuszy) majątku likwidowanej spółki albo spółdzielni, przychodem takiego podatnika jest wysokość zobowiązania uregulowanego w następstwie takiego świadczenia. Jeżeli jednak wartość rynkowa świadczenia niepieniężnego jest wyższa niż wysokość zobowiązania uregulowanego tym świadczeniem, przychód ten określa się w wysokości wartości rynkowej świadczenia niepieniężnego. Przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku wykonania świadczenia niepieniężnego przez spółkę niebędącą osobą prawną.
W przepisie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT ustawodawca wymienił niektóre tytuły, które mogą być regulowane w drodze świadczenia niepieniężnego. Tytuły zawarte w tym przepisie mają charakter przykładowy, o czym świadczy użyty w treści przepisu zwrot „w tym z tytułu”. Przepis art. 14a ust. 1 ustawy o CIT, swoją dyspozycją obejmuje zatem wszelkie przypadki uregulowania zobowiązania poprzez wykonanie świadczenia niepieniężnego.
Należy jednak mieć na uwadze, że aby powstał przychód podatkowy, podatnik musi uzyskać przysporzenie majątkowe. Taka sytuacja nie ma miejsca w przypadku ww. nabycia/umorzenia udziałów własnych i wypłacenia za nie wynagrodzenia w gotówce.
W związku z powyższym, w sytuacji gdy Spółka nabywa udziały własne w celu ich dobrowolnego umorzenia (wypłacając Udziałowcowi wynagrodzenie w gotówce), to nie uzyskuje z tego tytułu przychodu podatkowego.
Przychód podatkowy w spółce umarzającej udziały własne powstanie wówczas, gdy wynagrodzenie wspólnika (udziałowca) w zamian za umorzenie będzie miało charakter niepieniężny, tj. gdy spółka w zamian za umarzane udziały przekaże wspólnikowi np. środki trwałe.
Z opisu sprawy wynika, że na moment Umorzenia Spółka może posiadać wierzytelności z tytułu posiadanych przez Spółkę obligacji (wyemitowanych uprzednio przez inny podmiot z Grupy, który został przejęty przez Udziałowca w drodze połączenia, w wyniku czego Udziałowiec posiada zobowiązanie do zapłaty na rzecz Spółki z tytułu posiadanych przez Spółkę obligacji) oraz wierzytelności z tytułu oprocentowanych pożyczek udzielonych przez Spółkę na rzecz Udziałowca (razem „Wierzytelności”).
Wnioskodawca przewiduje, że jeżeli Wierzytelności nie zostaną wcześnie spłacone, to zapłata wynagrodzenia za umarzane udziały może zostać również rozliczona w całości lub w części w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności, tj. wierzytelność Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów zostałaby potrącona z Wierzytelnościami Spółki.
W tym miejscu wskazać należy, że zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy z 23 kwietnia 1964 r Kodeks cywilny (Dz.U z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).
Zgodnie z ww. przepisem:
§ 1 Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
§ 2 Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania. Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty.
Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone. Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie).
W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, dla Spółki nie wystąpi przychód podatkowy (przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu).
Powyższa metoda doprowadzania do wygaśnięcia zobowiązań może być również stosowana w relacjach pomiędzy spółką z o.o. a jej udziałowcami. W niektórych przypadkach dokonanie potrącenia między tymi podmiotami jest jednak wyłączone.
Zauważyć należy, że w omawianej sprawie, w sytuacji uregulowania wynagrodzenia należnego Udziałowcowi z tytułu umorzenia udziałów w sposób opisany we wniosku, nie będziemy mieli do czynienia z uregulowaniem zobowiązania poprzez wykonanie świadczenia niepieniężnego, o którym mowa jest w art. 14a ust. 1 ustawy o CIT ale z wzajemnym potrąceniem Wierzytelności Spółki z wierzytelnością Udziałowca o wypłatę ww. wynagrodzenia. Potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego jest natomiast równoważne zapłacie (spełnieniu zobowiązania) a nie dokonaniem świadczenia zastępczego poprzez np. wydanie rzeczy lub praw majątkowych.
Zgodzić się z Państwem zatem należy, że potrącenie wierzytelności Udziałowca o wypłatę wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów z Wierzytelnościami Spółki nie będzie rodzić dla Państwa przychodu podatkowego na gruncie art. 14a ust. 1 ustawy o CIT.
W świetle powyższego Państwa stanowisko jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem zdarzenia przyszłego podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.). Aby interpretacja mogła pełnić funkcję ochronną: Państwa sytuacja musi być zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i muszą się Państwo zastosować do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
