Postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2025 r., sygn. III OSK 1835/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 346/25 o odrzuceniu skargi Gminy P. na uchwałę Rady Miasta O. z dnia 29 stycznia 2025 r., nr X/138/25 w przedmiocie wyrażenia woli przystąpienia do procesu zmiany granic administracyjnych Miasta O. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 346/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę Gminy P. (dalej także jako: Gmina, strona skarżąca) na uchwałę Rady Miasta O. (dalej także jako: Rada Miasta, organ) z dnia 29 stycznia 2025 r., nr X/138/25 w przedmiocie wyrażenia woli przystąpienia do procesu zmiany granic administracyjnych Miasta O.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarga Gminy nie może być merytorycznie rozpatrzona i wyjaśnił, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 ww. ustawy). Sąd I instancji stwierdził, że określony przez Gminę przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądu administracyjnego, co w konsekwencji obliguje Sąd do odrzucenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym, Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy oraz ustala ich granice. Stosownie do art. 4 ust. 2 ww. ustawy, rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane także na wniosek zainteresowanej rady gminy. Wydanie rozporządzenia w przedmiocie utworzenia, łączenia, dzielenia i zniesienia gminy oraz ustalenia ich granic na wniosek rady gminy wymaga zasięgnięcia przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej opinii zainteresowanych rad gmin, poprzedzonych przeprowadzeniem przez te rady konsultacji z mieszkańcami (art. 4a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) oraz wniosku rady gminy poprzedzonego przeprowadzeniem przez tę radę konsultacji z mieszkańcami, wraz z uzasadnieniem oraz niezbędnymi dokumentami, mapami i informacjami potwierdzającymi zasadność wniosku, a ponadto opinii rad gmin objętych wnioskiem, poprzedzonych przeprowadzeniem przez te rady konsultacji z mieszkańcami, a w przypadku zmiany granic gminy naruszającej granice powiatów lub województw - opinii odpowiednich rad powiatów lub sejmików województw (art. 4b ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o samorządzie gminnym). Jak wyjaśnił Sąd I instancji, regulacje art. 4, art. 4a i art. 4b ww. ustawy stanowią wspólnie całościową normę prawną określającą podstawę i warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby rząd (Rada Ministrów) mógł w drodze rozporządzenia ustalać lub zmieniać granice gmin, nadawać gminom i miejscowościom status miasta i ustalać jego granice, jak też określać nazwy gmin oraz siedziby ich władz. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podkreślił przy tym, że ustawodawca przyznał wyłączne kompetencje Radzie Ministrów również w zakresie tworzenia, łączenia, dzielenia, a nawet i znoszenia gminy także gdyby zmiany te inicjowane były przez zainteresowaną radę gminy lub jej mieszkańców.