Interpretacja indywidualna z dnia 29 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.991.2025.1.JM
Prawo do ulgi prorodzinnej i preferencyjnego opodatkowania z art. 27f i 6 ustawy o PIT uzależnione są od faktycznego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego lub renty socjalnej przez pełnoletnie dzieci; brak odbioru wyklucza przyznanie prawa do ulg, niezależnie od innych okoliczności.
Interpretacja indywidualna – stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
12 listopada 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej uzupełniony pismem z 4 listopada 2025 r. (data wpływu 13 listopada 2025 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i zdarzenia przyszłego
Jest Pani podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych, uzyskującym dochody z tytułu umowy o pracę, opodatkowane według skali podatkowej określonej w art. 27 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Pani roczny dochód w żadnym z lat podatkowych nie przekroczył kwoty 112.000 zł.
Jest Pani wdową. Pani syn (…), urodzony w 1981 r., jest kawalerem, mieszka z Panią we wspólnym gospodarstwie domowym i pozostaje pod Pani stałą opieką. Syn od urodzenia przejawiał objawy chorobowe wskazujące na niepełnosprawność (niska punktacja w skali Apgar, opóźniony rozwój psychoruchowy, konieczność stałej rehabilitacji). Z powodu braku wiedzy o przysługujących świadczeniach, w dzieciństwie nie występowała Pani do ZUS o zasiłek pielęgnacyjny ani rentę socjalną. Dopiero w 2005 r. syn uzyskał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, że niepełnosprawność istnieje od dnia 6 września 2005 r.
Z uwagi na faktyczne okoliczności (stan zdrowia od dzieciństwa, konieczność rehabilitacji, brak samodzielności), złożyła Pani do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniosek o zmianę daty powstania niepełnosprawności, wskazując, że istniała ona już przed ukończeniem przez syna 18 roku życia.
Syn nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej ani samodzielnie się utrzymać. Od 2005 r. otrzymuje jedynie dodatek stały z GOPS w wysokości 1000 zł miesięcznie. Środki te nie wystarczają na pokrycie jego podstawowych potrzeb życiowych. Pokrywa Pani koszty jego utrzymania, leczenia, odzieży, wyżywienia, rehabilitacji i opieki specjalistycznej.
Wobec syna wykonuje Pani obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, polegający na osobistych staraniach o utrzymanie i wychowanie dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Syn mieszka z Panią, nie był nigdy umieszczony w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie.
Nie pobierała i nie pobiera Pani żadnych świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy o PIT (zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny, renta socjalna), wyłącznie z przyczyn formalnych – z powodu nieświadomości, że przysługiwałyby one Pani dziecku. Syn spełnia jednak przesłanki do ich uzyskania w świetle przepisów o świadczeniach rodzinnych.
W rozliczeniach rocznych korzystała Pani dotychczas z:
‒ulgi prorodzinnej na syna,
‒preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko niepełnosprawne.
Niniejszy wniosek dotyczy zarówno stanu faktycznego za lata 2021-2022, jak i zdarzenia przyszłego w odniesieniu do kolejnych lat, w których stan faktyczny pozostanie analogiczny.
Pytania
Czy przysługuje Pani prawo do:
1)odliczenia od podatku ulgi prorodzinnej na pełnoletniego, niepełnosprawnego syna, nad którym sprawuję opiekę, oraz
2)preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca niepełnosprawne dziecko?
Pani stanowisko w sprawie
Zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, prawo do preferencyjnego rozliczenia przysługuje osobie samotnie wychowującej: „pełnoletnie dzieci, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną.”
Z kolei art. 27f ust. 6 ustawy o PIT stanowi, że odliczenie tzw. ulgi prorodzinnej przysługuje m.in. podatnikom utrzymującym pełnoletnie dzieci niepełnosprawne, na które przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna, bądź wobec których podatnik wykonuje obowiązek alimentacyjny.
Zgodnie z art. 128 i art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie, niezależnie od jego wieku.
Celem ustawodawcy było udzielenie szczególnego wsparcia osobom samotnie wychowującym dzieci z niepełnosprawnością, które ponoszą zwiększone koszty utrzymania, leczenia i opieki. Literalne ograniczenie tego prawa wyłącznie do przypadków faktycznego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego lub renty socjalnej prowadzi do absurdalnych i niesprawiedliwych skutków, gdyż różnicuje sytuację podatników, którzy w istocie znajdują się w takich samych warunkach materialnych i rodzinnych.
Sformułowanie „otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną” należy interpretować szerzej — jako „spełniające warunki do otrzymania” tego świadczenia zgodnie z odrębnymi przepisami, a nie wyłącznie jako faktyczne pobieranie. Taki sposób wykładni wynika z ratio legis przepisu, jakim jest wspieranie rodzin z osobami niepełnosprawnymi, a nie penalizowanie braku wiedzy prawnej czy formalnych zaniedbań w złożeniu wniosku o świadczenie.
W świetle powyższego, brak faktycznego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub renty socjalnej nie może prowadzić do utraty prawa do preferencyjnego rozliczenia podatkowego ani do ulgi prorodzinnej, jeżeli podatnik i jego dziecko spełniali warunki ustawowe do ich otrzymania.
Zarówno celem, jak i funkcją tych przepisów jest bowiem wsparcie rodzin, w których rzeczywiście występuje niepełnosprawność i faktyczne ponoszenie ciężaru utrzymania osoby niesamodzielnej, a nie weryfikacja, czy podatnik formalnie złożył wniosek o określone świadczenie.
Co więcej, brak pobierania świadczenia nie tylko nie pogarsza sytuacji finansowej Skarbu Państwa, lecz wręcz prowadzi do oszczędności po stronie budżetu publicznego. Państwo nie wypłacało świadczenia, które – przy spełnionych przesłankach – przysługiwałoby Pani synowi. Zatem literalne pozbawienie Pani prawa do ulgi podatkowej tylko dlatego, że nie wystąpiła Pani o to świadczenie z powodu nieznajomości przepisów, prowadziłoby do podwójnego pokrzywdzenia: po pierwsze, nie otrzymała Pani należnej pomocy finansowej, a po drugie – traci Pani możliwość zastosowania preferencji podatkowej przewidzianej dla rodzin w identycznej sytuacji faktycznej.
Taka interpretacja byłaby sprzeczna z zasadą sprawiedliwości podatkowej oraz z konstytucyjną zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Utrzymanie niepełnosprawnego dziecka generuje istotne, powtarzające się wydatki. Fakt, że nie korzystała Pani z pomocy publicznej, nie może być uznany za przesłankę negatywną – przeciwnie, świadczy o samodzielnym wypełnianiu obowiązków rodzinnych i społecznych, które ustawodawca właśnie chciał wspierać ulgą prorodzinną i preferencyjnym sposobem rozliczenia.
Z punktu widzenia celu ustawy podatkowej i wykładni prokonstytucyjnej, wyrażenie „dzieci, które otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną” powinno obejmować również sytuacje, w których dziecko spełniało przesłanki do otrzymania tego świadczenia, lecz z przyczyn formalnych (np. braku wiedzy lub niepodjęcia postępowania administracyjnego) nie otrzymywało go w danym okresie. W przeciwnym razie dochodzi do dyskryminacji rodzin w tożsamej sytuacji faktycznej i materialnej, co byłoby sprzeczne z zasadami równego traktowania obywateli i społecznej funkcji prawa podatkowego.
Interpretacja przepisów, która pozbawia prawa do ulgi rodzica jedynie z powodu niepobierania świadczenia, narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Rodzice faktycznie wychowujący i utrzymujący niepełnosprawne dzieci są w identycznej sytuacji życiowej jak ci, którzy formalnie pobierają zasiłek lub rentę. Odmienne traktowanie obu grup nie znajduje uzasadnienia w celach ustawy podatkowej.
Ponadto, zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, państwo ma obowiązek szczególnego wsparcia rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i wychowującej dzieci niepełnosprawne. Art. 27f ust. 6 ustawy o PIT wprost stanowi, że rodzic wykonujący obowiązek alimentacyjny wobec pełnoletniego dziecka niepełnosprawnego ma prawo do ulgi prorodzinnej, niezależnie od wieku dziecka i pobierania świadczeń pieniężnych.
W tej sytuacji wykonuje Pani ten obowiązek w pełnym zakresie, utrzymując syna, który nie posiada dochodów pozwalających na samodzielne życie.
Wykładnia systemowa wskazuje zatem, że skoro prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje w oparciu o obowiązek alimentacyjny, to analogicznie prawo do preferencyjnego rozliczenia (art. 6 ust. 4 pkt 2) powinno być przyznawane rodzicom w identycznej sytuacji faktycznej.
Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe powinny działać z poszanowaniem zasady zaufania obywatela do państwa. W przypadku wątpliwości interpretacyjnych należy stosować zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
Przyjęcie wykładni literalnej, która pozbawia prawa do ulgi z przyczyn czysto formalnych, byłoby sprzeczne z duchem i celem przepisów wspierających rodziny wychowujące osoby niepełnosprawne.
W Pani ocenie, prawo do ulgi prorodzinnej nie jest uzależnione od wieku dziecka ani od faktycznego pobierania świadczeń, lecz od rzeczywistego wykonywania obowiązku alimentacyjnego oraz utrzymywania dziecka niepełnosprawnego. W świetle przedstawionych argumentów i wykładni celowościowej należy uznać, że:
a)brak faktycznego pobierania przez syna zasiłku pielęgnacyjnego lub renty socjalnej nie wyłącza prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku na podstawie art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy o PIT.
b)spełnia Pani wszystkie materialne przesłanki do zastosowania ulgi prorodzinnej na podstawie art. 27f ustawy o PIT, jako osoba wykonująca obowiązek alimentacyjny wobec pełnoletniego dziecka niepełnosprawnego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
W myśl art. 6 ust. 4 z dnia 26 lipca 1991 r. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Od dochodów rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, jeżeli jej małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1)małoletnie,
2)bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3)do ukończenia 25 roku życia uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, przepisach o szkolnictwie wyższym i nauce lub w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe obowiązujących w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie, jeżeli w roku podatkowym nie uzyskały dochodów podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub uzyskały przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148, w łącznej wysokości przekraczającej kwotę stanowiącą iloraz kwoty zmniejszającej podatek określonej w art. 27 ust. 1b pkt 1 oraz stawki podatku, określonej w pierwszym przedziale skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, z wyjątkiem renty rodzinnej
‒podatek może być określony, z zastrzeżeniem ust. 8, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie.
Stosownie do art. 6 ust. 4c ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, dodanego przez art. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1265):
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1)małoletnie,
2)pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3)pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
‒podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
W świetle art. 6 ust. 4d ww. ustawy:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Na podstawie art. 6 ust. 4e ww. ustawy:
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1)dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2)przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
‒w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2194 oraz z 2024 r. poz. 1615), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
Art. 6 ust. 4f ww. ustawy stanowi:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576).
W świetle art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4, nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków, osoby samotnie wychowującej dzieci lub do jej dziecka mają zastosowanie przepisy art. 30c, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Na mocy art. 6 ust. 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Zasada określona w ust. 8 nie dotyczy osób, o których mowa w art. 1 pkt 2 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, niekorzystających jednocześnie z opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z działów specjalnych produkcji rolnej na zasadach określonych w art. 30c, w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym, w ustawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym albo w ustawie z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
W myśl art. 6 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105 ze zm.), wynika, że:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1)stosuje przepisy:
a)art. 30c lub
b)ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
‒w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2)podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Z powyższego wynika, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:
‒posiadania przez rodzica statusu osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci),
‒wychowywania przez rodzica samotnie w roku podatkowym dzieci (dziecka), o których mowa w powyższych przepisach,
‒nieuzyskiwania przez rodzica i dziecko (dzieci) przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
‒niepodlegania przez rodzica i dziecko (dzieci) opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Zatem z cytowanych przepisów wynika, że art. 6 ust. 4 i art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi odstępstwo od generalnej zasady indywidualnego opodatkowania. Możliwość jego zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej.
W tym miejscu należy jednoznacznie podkreślić, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącego, że:
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.
Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, wymaga spełnienia warunków określonych w przepisach je konstytuujących. Tak więc, przepisy regulujące prawo do preferencyjnego rozliczenia powinny być interpretowane ściśle; niedopuszczalna jest ich interpretacja rozszerzająca.
W konsekwencji, aby korzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów na zasadach przewidzianych w tym przepisie należy przede wszystkim mieć ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać samotnie dzieci określone w ww. przepisach.
Należy zauważyć, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych od spełnienia m.in. warunku posiadania określonego statusu cywilnoprawnego wymienionego w art. 6 ust. 4 i art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przepis art. 6 ust. 4 i art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci oraz jakie dzieci osoby te samotnie winny wychowywać, aby skorzystać z preferencji osoby samotnie wychowującej dziecko.
Osobami samotnie wychowującymi dziecko są przede wszystkim ci rodzice (przysposabiający) lub opiekunowie, którzy pozostają w stanie wolnym. Dotyczy to zarówno osób, które nigdy nie zawierały związku małżeńskiego (panna, kawaler), osób, których związek małżeński ustał wskutek śmierci współmałżonka (wdowa, wdowiec), jak i osób, których związek małżeński został rozwiązany poprzez orzeczenie rozwodu (rozwódka, rozwodnik).
Natomiast dana preferencja przysługuje w odniesieniu do osób samotnie wychowujących dzieci: małoletnie, pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie.
Z przedstawionego przez Panią stanu faktycznego wynika, że jest Pani wdową, opiekuje się Pani dorosłym niepełnosprawnym synem urodzonym w 1981 r. W 2005 r. syn uzyskał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Nie pobiera Pani żadnych świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny, renta socjalna), z powodu nieświadomości, że przysługiwałyby one Pani dziecku.
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że posiada Pani określony stan cywilny, o którym mowa w art. 6 ust. 4 i 4c ustawy – jest Pani wdową, jednakże nie może Pani skorzystać z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Preferencja ta uzależniona jest bowiem – jak już wcześniej wyjaśniono – również od wychowywania przez rodzica samotnie w roku podatkowym dzieci (dziecka), o których mowa w powyższych przepisach. W przypadku dziecka pełnoletniego (powyżej 25 roku życia) musi to być dziecko otrzymujące zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną. Natomiast jak wynika z opisu sprawy u Pani taka sytuacja nie występuje.
Fakt, że odpowiedzialność utrzymania i wychowania dziecka spoczywała i spoczywa na Pani, nie pozwala na uznanie Pani za osobę samotnie wychowującą dziecko, o której mowa w art. 6 ust. 4 i art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ preferencja nie przysługuje osobom wychowującym dziecko pełnoletnie (powyżej 25 roku życia) nie otrzymującezasiłku (dodatku) pielęgnacyjnego lub renty socjalnej.
Przechodząc natomiast do kwestii skorzystania z prawa do ulgi z tytułu wychowywania dzieci, należy odwołać się do art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stosownie do art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.:
Od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, pomniejszonego o kwotę składki, o której mowa w art. 27b, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:
1)wykonywał władzę rodzicielską;
2)pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
3)sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Na podstawie art. 27f ust. 2 ww. ustawy:
Odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do:
1)jednego małoletniego dziecka - kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika:
a)pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112 000 zł,
b)niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2)dwojga małoletnich dzieci - kwota 92,67 zł na każde dziecko;
3)trojga i więcej małoletnich dzieci - kwota:
a)92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
b)166,67 zł na trzecie dziecko,
c)225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.
Artykuł 27f ust. 2a ustawy stanowi, że:
Za dochody, o których mowa w ust. 2 pkt 1, uważa się dochody uzyskane łącznie w danym roku podatkowym, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30b i art. 30c, pomniejszone o kwotę składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 2a.
Zgodnie z art. 27f ust. 5 ustawy:
Odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności:
1)odpis aktu urodzenia dziecka;
2)zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
3)odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;
4)zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.
Stosownie do art. 27f ust. 6 ustawy:
Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 i 3, w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
Według art. 27f ust. 7 ustawy:
Przepisy art. 6 ust. 8 i 9 stosuje się odpowiednio do dzieci, o których mowa w ust. 1 i 6.
W myśl przepisu art. 27f ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2022 r.:
Od podatku dochodowego obliczonego zgodnie z art. 27, podatnik ma prawo odliczyć kwotę obliczoną zgodnie z ust. 2 na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym:
1)wykonywał władzę rodzicielską;
2)pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;
3)sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.
Na mocy art. 27f ust. 2 ww. ustawy:
Odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował opiekę, o których mowa w ust. 1, w stosunku do:
1)jednego małoletniego dziecka – kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika:
a)pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112.000 zł,
b)niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56 000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4c i 4g, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;
2)dwojga małoletnich dzieci – kwota 92,67 zł na każde dziecko;
3)trojga i więcej małoletnich dzieci – kwota:
a)92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,
b)166,67 zł na trzecie dziecko,
c)225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.
Jak wynika z art. 27f ust. 2a ustawy:
Za dochody, o których mowa w ust. 2 pkt 1, uważa się dochody uzyskane łącznie w danym roku podatkowym, do których mają zastosowanie zasady opodatkowania określone w art. 27, art. 30b i art. 30c, pomniejszone o kwotę składek, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 i 2a oraz art. 30c ust. 2 pkt 2.
Na podstawie art. 27f ust. 5 ustawy:
Odliczenia dokonuje się w zeznaniu, o którym mowa w art. 45 ust. 1, podając liczbę dzieci i ich numery PESEL, a w przypadku braku tych numerów - imiona, nazwiska oraz daty urodzenia dzieci. Na żądanie organów podatkowych, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności:
1)odpis aktu urodzenia dziecka;
2)zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka;
3)odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą;
4)zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły.
Art. 27f ust. 6 ww. ustawy stanowi natomiast, że:
Przepisy ust. 1-5 stosuje się odpowiednio do podatników utrzymujących pełnoletnie dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4c pkt 2 i 3, z uwzględnieniem art. 6 ust. 4e i 8, w związku z wykonywaniem przez tych podatników ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego oraz w związku ze sprawowaniem funkcji rodziny zastępczej.
Zgodnie z art. 27f ust. 7 ustawy:
Przepis art. 6 ust. 8 stosuje się odpowiednio do dzieci, o których mowa w ust. 1 i 6.
Ulga prorodzinna przysługuje na dzieci:
1)małoletnie,
2)pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3)pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie, jeżeli dzieci te nie uzyskały przychodów/dochodów w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej.
Ulga przysługuje pod warunkiem:
1)nieuzyskiwania przez dziecko przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem najmu prywatnego;
2)niepodlegania przez dziecko opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Zgodnie z zacytowanymi wyżej przepisami ulga prorodzinna, przy spełnieniu określonych wymogów, przysługuje między innymi podatnikowi utrzymującemu pełnoletnie dzieci bez względu na ich wiek, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, w związku z wykonywaniem ciążącego na podatniku obowiązku alimentacyjnego.
Przy czym, powołany wyżej przepis art. 27f ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazuje na obowiązek przedstawienia przez podatnika dokumentów potwierdzających prawo do skorzystania z ulgi. Poza zaświadczeniami i oświadczeniami wymienia on też inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia. W przypadku pełnoletniego niepełnosprawnego dziecka należy posiadać dokumenty potwierdzające, że dziecko otrzymywało zasiłek pielęgnacyjny lub rentę socjalną, oraz że na podatniku ciążył obowiązek alimentacyjny wobec dziecka i był on wykonywany.
Obowiązek alimentacyjny zdefiniowany został w art. 128 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.) jako:
Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
Z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zakres obowiązku alimentacyjnego rodziców wobec dzieci zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Dostarczanie środków utrzymania to zaspokajanie normalnych, bieżących potrzeb uprawnionego w postaci: pożywienia, ubrania, mieszkania, opału, niezbędnych przedmiotów umożliwiających przebywanie w środowisku i w rodzinie, leków, itp. Dostarczanie środków wychowania obejmuje natomiast powinność starań o zdrowie uprawnionego, o jego rozwój fizyczny i umysłowy, stworzenie możliwości zdobycia wykształcenia, zapewnienie dostępu do dóbr kultury, itp.
W myśl art. 129 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy:
Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.
Art. 133 § 1 powołanego Kodeksu stanowi natomiast, że:
Rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
W świetle art. 133 § 2 ww. Kodeksu:
Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.
Z kolei stosownie do art. 133 § 3 ww. Kodeksu:
Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.
W orzecznictwie został utrwalony pogląd, że kwestia niedostatku osoby uprawnionej do alimentacji musi być oceniana w sposób zindywidualizowany, poprzez porównanie czy posiadane przez nią środki są wystarczające na pokrycie życiowych i zdrowotnych potrzeb niezbędnych w jej sytuacji.
Jak stanowi art. 135 § 1 ww. Kodeksu:
Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.
Przy czym, stosownie do treści art. 135 § 2 ww. Kodeksu:
Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.
Zatem, do skorzystania z ulgi prorodzinnej na dorosłe niepełnosprawne dziecko, określonej w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, konieczne jest zaistnienie jednocześnie trzech warunków:
·musi mieć miejsce wykonywanie ciążącego obowiązku alimentacyjnego,
·musi mieć miejsce utrzymywanie,
·dziecko, zgodnie z odrębnymi przepisami musi otrzymywać zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną.
W stanie faktycznym wskazała Pani, że wykonuje Pani obowiązek alimentacyjny wynikający z art. 128 i nast. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do pełnoletniego, niepełnosprawnego syna. Obowiązek ten polega na osobistych staraniach o utrzymanie i wychowanie dziecka, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Syn mieszka z Panią, nie był nigdy umieszczony w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Nie pobierała i nie pobiera Pani świadczeń pieniężnych, o których mowa w art. 6 ust. 4 pkt 2 ustawy o PIT (zasiłek lub dodatek pielęgnacyjny, renta socjalna) wyłącznie z przyczyn formalnych – z powodu niewiedzy, że przysługiwałyby one Pani dziecku.
Jak jednak wyżej wskazano, na podstawie przedstawionego opisu stanu faktycznego, nie można Panią uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko w świetle powołanego art. 6 ust. 4 i art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, bowiem Pani dziecko nie otrzymywało i nie otrzymuje zasiłku (dodatku) pielęgnacyjnego lub renty socjalnej.
Z tej samej przyczyny, nie przysługuje Pani ulga prorodzinna na pełnoletniego syna, gdyż nie jest dzieckiem, o którym mowa w art. 6 ust. 4 i 4c ww. ustawy, tj. nie jest dzieckiem pełnoletnim, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywało/otrzymuje zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
Fakt, że Pani syn spełnia przesłanki do uzyskania ww. świadczeń w świetle przepisów o świadczeniach rodzinnych, nie jest równoznaczne z otrzymywaniem takich świadczeń. Dlatego na aprobatę nie zasługuje Pani stanowisko, że wyrażenie „dzieci, które otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną” powinno obejmować również sytuacje, w których dziecko spełniało przesłanki do otrzymania tego świadczenia, lecz z przyczyn formalnych (np. braku wiedzy lub niepodjęcia postępowania administracyjnego) nie otrzymywało go w danym okresie. Brak możliwości skorzystania przez Panią z ulgi nie narusza zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) oraz zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP).
Ponadto, nie można zgodzić się, że art. 27f ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi o prawie do ulgi prorodzinnej niezależnie od wieku dziecka i pobierania świadczeń. Należy wyjaśnić, że przepis ten odwołuje się do dzieci pełnoletnich, o których mowa w art. 6 ust. 4 i 4c ustawy. W przepisach tych jest mowa o dzieciach pełnoletnich, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną.
Podsumowując, nie przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczania się jako osoba samotnie wychowująca dziecko oraz do skorzystania z ulgi prorodzinnej na niepełnosprawnego syna.
Pani stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy:
- zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Panią i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.
- zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Panią i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a,
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług,
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako „PPSA”.
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA).
Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA) albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego.
Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.


