Zobowiązania przy sporządzaniu sprawozdania – ujęcie, klasyfikacja i wycena nie zawsze są oczywiste

Jadwiga Szabat: Największym wyzwaniem nie jest sama waloryzacja partycypacji, lecz moment, w którym trzeba zdecydować, jak pokazać przyszłe ryzyko w sprawozdaniu.

Kontekst i skala zjawiska

Zacznijmy od tła. Dlaczego temat partycypacji w Społecznych Inicjatywach Mieszkaniowych (SIM) oraz Towarzystwach Budownictwa Społecznego (TBS) wraca właśnie teraz?

Powód jest dość prosty: rośnie liczba SIM i nowych inwestycji. Duże znaczenie ma finansowanie z Krajowego Planu Odbudowy.

To oznacza coraz więcej nowych umów partycypacji, a razem z nimi wracają pytania o prezentację w sprawozdaniu finansowym. Jest potrzeba uporządkowania podejścia bilansowego.

Czyli problem był, ale dziś dotyczy większej liczby podmiotów?

Dokładnie tak. Zmieniło się też podejście do interpretacji prawa bilansowego. Coraz częściej patrzymy na zobowiązania przez pryzmat ich ekonomicznej treści, a nie tylko historycznej praktyki.

W efekcie pojawia się pytanie, czy dotychczasowe rozwiązania nadal są właściwe i czy pokazują realny obraz przyszłych zobowiązań.

Przejdźmy do praktyki. Jakie błędy lub uproszczenia obecnie najczęściej widać w sprawozdaniach SIM/TBS?

Najczęściej spotykam dwa skrajne podejścia.

Pierwsze to traktowanie partycypacji jak pożyczki i próby wyceny jak zobowiązań finansowych. To podejście idzie za daleko, bo partycypacje mają zupełnie inny charakter ekonomiczny.

Drugie to pozostanie przy modelu sprzed lat i aktualizacja dopiero w momencie wypłaty. To wygodne, ale coraz częściej pojawia się pytanie, czy zawsze daje rzetelny obraz sytuacji finansowej.

Do tego dochodzą kwestie prezentacji i ujawnień. W wielu sprawozdaniach brakuje opisu przyjętych zasad, a to utrudnia zrozumienie skali przyszłych zobowiązań.

Czyli problem dotyczy nie tylko wyceny, ale też transparentności?

Zdecydowanie. Tu kluczowa jest spójność: ujęcie, wycena, prezentacja i ujawnienia muszą tworzyć jedną całość.