Interpretacja indywidualna z dnia 20 marca 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-3.4014.65.2026.1.ASZ
Zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlega zamiana nieruchomości gruntowej z budynkiem mieszkalnym na udział w nieruchomości lokalowej pomiędzy osobami z I grupy podatkowej, przy wyłączeniu konstrukcji nie będącej częścią składową nieruchomości z zakresu umowy zamiany.
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowny Panie,
stwierdzam, że Pana stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od czynności cywilnoprawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
24 stycznia 2026 r. wpłynął Pana wniosek z 23 stycznia 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych w zakresie skutków podatkowych zamiany nieruchomości.
Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest współwłaścicielem wraz ze swoją żoną na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej lokalu mieszkalnego położonego w (…), składającego się z przedpokoju, garderoby, WC, pokoju z aneksem kuchennym, łazienki oraz dwóch pokojów, o łącznej powierzchni 59,83 m2, dla którego Sąd Rejonowy (…), IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (…), z którym związany jest też udział (…) w nieruchomości wspólnej objętej księgą wieczystą (…) („Nieruchomość Lokalowa”). Nieruchomość Lokalowa jest obciążona hipoteką umowną na sumę 600.000, 00 zł (sześćset tysięcy złotych) ustanowioną na rzecz banku na zabezpieczenie kredytu hipotecznego zaciągniętego przez Wnioskodawcę i jego żonę na zakup Nieruchomości Lokalowej.
Matka Wnioskodawcy jest właścicielem nieruchomości gruntowej położonej w (…), składającej się z działki numer (…), obręb ewidencyjny (…), o powierzchni 0,0294 ha, dla której Sąd Rejonowy dla (…), IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (…) („Nieruchomość Gruntowa”). Nieruchomość Gruntowa zabudowana jest domem jednorodzinnym o powierzchni użytkowej 119,01 m2 i powierzchni zabudowy 92,00 m2 („Budynek”) oraz jest na niej posadowiony garaż o powierzchni 8,00 m2, skatalogowany w Ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Prezydenta Miasta (…) w kategorii „budynki produkcyjne usługowe i gospodarcze dla rolnictwa” („Garaż”). Garaż jest wykonany z blachy falistej, położony na płytkach chodnikowych i zakotwiczony w Nieruchomości Gruntowejśrubami. Ze względu na swoją konstrukcję stanowi przedmiot, który po odkręceniu ww. śrub może zostać przeniesiony w inne miejsce oraz rozebrany.
Wnioskodawca wraz ze swoją żoną oraz matką planuje zawrzeć umowę zamiany, na podstawie której:
1) matka Wnioskodawcy przeniesie na rzecz Wnioskodawcy i jego żony (do ich majątku wspólnego) własność Nieruchomości Gruntowej wraz z Budynkiem,
2) Wnioskodawca i jego żona przeniosą na rzecz matki Wnioskodawcy udział 1/2 części w Nieruchomości Lokalowej.
Umowa zamiany zostanie zawarta w formie aktu notarialnego. Nie będzie przewidywać żadnych spłat ani dopłat dla którejkolwiek z jej stron. Wnioskodawca zaznacza, że przeniesienie na rzecz jego matki udziału w Nieruchomości Lokalowej jest uzasadnione tym, że Wnioskodawca wraz z żoną w ciągu ostatnich pięciu lat dokonali nakładów modernizacyjnych na Budynek znacznej wartości.
Przedmiotem umowy zamiany nie będzie Garaż, który zostanie przekazany Wnioskodawcy i jego żonie (do ich majątku wspólnego) przez matkę Wnioskodawcy na podstawie umowy darowizny zawartej w zwykłej formie pisemnej. Umowa zamiany w sposób wyraźny będzie wyłączać Garaż z zakresu umowy zamiany stwierdzając, że przedmiotem umowy zamiany nie jest Garaż, który zostanie przeniesiony na Wnioskodawcę i jego żonę w drodze odrębnej umowy darowizny.
Pytanie
Czy z tytułu powyżej opisanej umowy zamiany Wnioskodawca, jego żona lub matka będą zobowiązani do zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych?
Pana stanowisko w sprawie
W Pana ocenie, zawarcie umowy zamiany opisanej powyżej nie będzie skutkować zapłatą podatku od czynności cywilnoprawnych. Uzasadniając powyższe stanowisko wskazał Pan, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, podatkowi podlegają m.in. umowy zamiany rzeczy i praw majątkowych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, a zgodnie z art. 4 pkt 2 i art. 5 ust. 2 cyt. ustawy ciąży solidarnie na stronach umowy zamiany.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy podstawę opodatkowania stanowi przy umowie zamiany:
1) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego na taki lokal lub prawo do lokalu - różnica wartości rynkowych zamienianych lokali lub praw do lokali,
2) w pozostałych przypadkach - wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, od którego przypada wyższy podatek.
Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.
Stawki podatku od umów zamiany wynoszą:
1) przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym - 2%,
2) przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych - 1%.
Zgodnie przy tym z art. 9 pkt 5 ww. ustawy, zwalnia się z podatku zamianę budynku mieszkalnego lub jego części, lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość, spółdzielczych własnościowych praw do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: praw do domu jednorodzinnego lub praw do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli stronami umowy są osoby zaliczone do I grupy podatkowej zgodnie z przepisami o podatku od spadków i darowizn. Do I grupy podatkowej w powyższym rozumieniu zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów (art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1837 z późn. zm.)).
Analizując warunki zwolnienia wskazać należy, że są one podmiotowe i przedmiotowe.
Podmiotowa przesłanka wyraża się w przynależności stron umowy zamiany do I grupy podatkowej. Relewantne z perspektywy sprawy jest to, że powiązania rodzinne między stronami umowy zamiany właściwe dla tej grupy występują. Pan oraz Pana żona są - odpowiednio - synem i synową właścicielki Nieruchomości Gruntowej, a właścicielka tej nieruchomości jest matką i teściową - odpowiednio - Pana i Pana żony.
Przesłanka przedmiotowa odnosi się natomiast do zamienianych dóbr. Zamiana musi bowiem dotyczyć budynku mieszkalnego lub jego części lub lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość, etc.
Choć przepisy wskazują jedynie na budynek lub lokal, to w świetle poglądów doktryny i orzecznictwa nie ulega wątpliwości, że zwolnienie obejmuje także nieruchomość gruntową, na której posadowiony jest budynek mieszkalny oraz udział w gruncie związany z lokalem mieszkalnym stanowiącym odrębną nieruchomość. Powyższe jest pochodną zasady superficies solo cedit, wyrażonej w art. 48 Kodeksu cywilnego („Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.”) i art. 3 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1048) („W razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali.”). Zgodnie natomiast z art. 47 § 1 Kodeksu cywilnego część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
Tym samym nie jest możliwe rozporządzenie osobno budynkiem i lokalem, w oderwaniu od - odpowiednio - gruntu i udziału w nieruchomości wspólności i vice versa. Co za tym idzie, zamiana budynku i lokalu zawsze dotyczyć będzie także gruntu, na którym położony jest budynek, oraz udziału w nieruchomości wspólnej i korzystać będzie ze zwolnienia z art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. A to z tej przyczyn, że grunt jest immanentnie związany z budynkiem na nim posadowionym a lokal stanowiący odrębną własność z udziałem w nieruchomości wspólnej i te składowe nie mogą być odrębnym przedmiotem obrotu prawnego.
Analogiczne stanowisko zaprezentowano w:
- interpretacji indywidualnej z 13 marca 2024 r. (…): „Mając na uwadze cywilistyczne ujęcie nieruchomości należy stwierdzić, że w przypadku zamiany udziałów w lokalach mieszkalnych zwolnienie, o którym mowa w art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, obejmuje również grunt.”
- interpretacji indywidualnej z 31 grudnia 2021 r. (….): „Mając na uwadze cywilistyczne ujęcie nieruchomości należy stwierdzić, że w przypadku zamiany udziału w nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym na lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, zwolnienie, o którym mowa w art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, obejmuje również udział w gruncie.”
W Pana ocenie, właśnie z uwagi na zwolnienie określone w art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, planowana umowa zamiany nie będzie podlegać podatkowi od czynności cywilnoprawnych.
Zwolnienie z art. 9 pkt 5 cyt. ustawy a Garaż.
W Pana ocenie, możliwości skorzystania ze zwolnienia z art. 9 pkt 5 ww. ustawy nie wyłącza to, że na Nieruchomości Gruntowej jest posadowiony Garaż, albowiem nie stanowi on części składowej nieruchomości, a rzecz ruchomą lub przynależność (w zależności od kwalifikacji), a co za tym nie będzie przedmiotem umowy zamiany a odrębnej umowy darowizny.
Doktrynalne rozumienie części składowej nieruchomości wskazuje, że za taką część nie uznaje się wszystkich tych elementów, które są złączone z gruntem w sposób nietrwały, m.in. konstrukcji tymczasowych lub przenośnych. Kryterium zasadniczym jest zatem trwałość połączenia z gruntem, przy czym rozstrzygająca jest ocena techniczna istniejącego stanu rzeczy (tak M. Balwicka-Szczyrba [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. A. Sylwestrzak, LEX/el. 2025, art. 48). To skłania przedstawicieli doktryny do wskazywania, że o tym, czy garaż jest częścią składową nieruchomości decyduje konstrukcja garażu i sposób związania go z gruntem. W tym zakresie istotne jest w szczególności to, czy w razie odłączenia od gruntu garaż może być przeniesiony na inne miejsce bez uszkodzenia jego elementów. Zakłada się przy tym, że garaż blaszany albo składany z gotowych elementów (rozbieralny) z reguły będzie rzeczą ruchomą (tak S. Rudnicki, R. Trzaskowski [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część Ogólna, red. J. Gudowski, Warszawa 2014, art. 48).
W orzecznictwie sądów administracyjnych powyższe kryteria ujmuje się jako przesłankę nieprzenoszalności. Trafnie zilustrował ją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 maja 2021 r. (II SA/Rz 252/21) wskazując w odniesieniu do garażu blaszanego kotwiczonego do gruntu, że niezbędne jest ustalenie, czy po odmontowaniu kotew możliwe jest, mając do dyspozycji odpowiednio duży i mocny sprzęt, przeniesienie w całości takiego obiektu w inne miejsce.W przypadku ustalenia, że po usunięciu mocowania w postaci kotew możliwe jest przeniesienie garażu, za pomocą odpowiedniego sprzętu w inne miejsce, garaż należałoby traktować jako rzecz ruchomą. W tej sytuacji garaż nie byłby elementem składowym nieruchomości. Powyższe orzeczenie jest o tyle istotne, że dotyczy garażu, którego konstrukcję stanowiły profile stalowe obłożone blachą stalową trapezową i który został posadowiony na wylewce betonowej, zamocowany za pomocą kotew stalowych, posiadał jednospadowy dach o konstrukcji z profili stalowych, kryty blachą trapezową ocynkowaną, nie był orynnowany ani ogrzewany. Tym samym był to garaż bliźniaczo podobny do Garażu ze sprawy.
Garaż ze sprawy, podobnie jak i garaż z ww. orzeczenia, jest przenoszalny. Zakotwiczenie go do Nieruchomości Gruntowej śrubami wyraźnie świadczy o możliwości łatwego jego demontażu lub przesunięcia w obrębie Nieruchomości Gruntowej lub poza nią. Nie stanowi zatem części składowej Nieruchomości Gruntowej, stanowiąc rzecz ruchomą lub co najwyżej przynależność w rozumieniu art. 51 § 1 Kodeksu cywilnego. W obu przypadkach, z uwagi na odrębność Garażu względem Nieruchomości Gruntowej, umowa zamiany nie będzie się odnosić do tego Garażu - czy to przez wzgląd, że jest on odrębną rzeczą ruchomą czy też przez wyraźne wyłączenie go spod skutków zamiany (na podstawie art. 52 Kodeksu cywilnego, czynność prawna mająca za przedmiot rzecz główną odnosi skutek także względem przynależności, chyba że co innego wynika z treści czynności albo z przepisów szczególnych).
Skoro zatem Garaż jako rzecz ruchoma lub przynależność nie będzie przedmiotem umowy zamiany planowanej przez Pana, to zwolnienie tej transakcji z podatku określone w art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych pozostanie w mocy.
W Pana ocenie, linia orzecznicza kształtująca się na tle art. 9 pkt 5 ww. ustawy i zakładająca niemożność skorzystania z omawianego zwolnienia w przypadku, gdy przedmiotem umowy zamiany jest lokal niemieszkalny, nie powinna znaleźć zastosowania w sprawie. Orzecznictwo to dotyczy bowiem odmiennej sytuacji, w której przedmiotem zamiany jest także część składowa nieruchomości w postaci budynku o charakterze niemieszkalnym - tak np.:
- interpretacja indywidualna z 7 grudnia 2023 r. (…) - w stanie faktycznym budynki garaży stanowiły całość gospodarczą, były funkcjonalnie powiązane z budynkami mieszkalnymi i były częścią składową nieruchomości gruntowej,
- interpretacja indywidualna z 6 października 2023 r. (…) - zamiana obejmowała także budynek gospodarczy, w kartotece budynków sklasyfikowany jako budynek produkcyjny usługowy i gospodarczy dla rolnictwa, będący obiektem murowanym, krytym blachą.
W sprawie zamiana będzie dotyczyć tylko Nieruchomości Gruntowej i Budynku oraz udziału w Nieruchomości Lokalowej, poza jej zakresem pozostanie natomiast własność Garażu (tę kwestię unormuje umowa darowizny).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Przepis art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 191) zawiera zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu tym podatkiem.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. ustawy:
Podatkowi podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem ust. 2, powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.
Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 2 ww. ustawy:
Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży przy umowie zamiany - na stronach czynności.
Ponadto zgodnie z art. 5 ust. 2 cyt. ustawy:
Jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku podmiotach albo na stronach umowy zamiany, albo wspólnikach spółki cywilnej, zobowiązanymi solidarnie do zapłaty podatku są odpowiednio te podmioty, strony umowy zamiany albo wspólnicy spółki cywilnej.
Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
Podstawę opodatkowania stanowi przy umowie zamiany:
a) lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego na taki lokal lub prawo do lokalu - różnica wartości rynkowych zamienianych lokali lub praw do lokali,
b) w pozostałych przypadkach - wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego, od którego przypada wyższy podatek.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ww. ustawy:
Wartość rynkową przedmiotu czynności cywilnoprawnych określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich miejsca położenia, stanu i stopnia zużycia, oraz w obrocie prawami majątkowymi tego samego rodzaju, z dnia dokonania tej czynności, bez odliczania długów i ciężarów.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy:
Stawki podatku wynoszą od umów zamiany, dożywocia, o dział spadku, o zniesienie współwłasności oraz darowizny:
a) przy przeniesieniu własności nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym - 2%,
b) przy przeniesieniu własności innych praw majątkowych - 1%.
W myśl art. 10 ust. 2 ww. ustawy:
Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego.
Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, umowa zamiany - co do zasady - podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Jeśli jest dokonywana w formie aktu notarialnego - płatnikiem podatku jest notariusz.
Przepisy powołanej ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych przewidują jednak sytuacje, w których czynność mieszcząca się w zakresie przedmiotowym ustawy jest zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Na podstawie art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych:
Zwalnia się od podatku zamianę budynku mieszkalnego lub jego części, lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość, spółdzielczych własnościowych praw do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: praw do domu jednorodzinnego lub praw do lokalu w małym domu mieszkalnym, jeżeli stronami umowy są osoby zaliczone do I grupy podatkowej zgodnie z przepisami o podatku od spadków i darowizn.
Z treści przepisu art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wynika, że aby skorzystać z powyższego zwolnienia muszą być łącznie spełnione następujące warunki:
1) musi zostać zawarta umowa zamiany, i
2) przedmiotem umowy zamiany musi być:
- budynek mieszkalny lub jego część albo
- lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość albo
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego albo
- wynikające z przepisów prawa spółdzielczego: prawo do domu jednorodzinnego lub prawo do lokalu w małym domu mieszkalnym, i
3) stronami umowy zamiany muszą być osoby zaliczone do I grupy podatkowej zgodnie z przepisami o podatku od spadków i darowizn.
Omawiane zwolnienie ma zatem charakter podmiotowo-przedmiotowy. By mogło mieć zastosowanie, przedmiotem zamiany ma być rzecz lub prawa majątkowe wymienione w art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ właśnie w ten sposób zostały określone granice przedmiotowe zwolnienia.
W myśl art. 603 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy.
W rozumieniu ustawy Kodeks cywilny rzeczami są tylko przedmioty materialne. Rzeczy dzielą się na nieruchomości (grunty, budynki oraz części budynków tzw. nieruchomości lokalowe) i na rzeczy ruchome. Przedmiotami zamiany w ujęciu Kodeksu cywilnego oprócz rzeczy mogą być prawa majątkowe. Prawami majątkowymi są przysługujące danej osobie prawa do korzystania i rozporządzania określoną rzeczą lub prawem ustanowionym na tej rzeczy.
Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1837 ze zm.):
Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.
W myśl art. 14 ust. 3 pkt 1 ww. ustawy:
Do I grupy podatkowej zalicza się małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów.
Z przedstawionego we wniosku zdarzenia wynika, że planuje Pan wraz ze swoją żoną oraz matką zawrzeć umowę zamiany, na podstawie której Pana matka przeniesie na Pana rzecz i Pana żony (do majątku wspólnego) własność Nieruchomości Gruntowej wraz z Budynkiem a Pan i Pana żona przeniosą na rzecz Pana matki udział 1/2 części w Nieruchomości Lokalowej. Umowa zamiany zostanie zawarta w formie aktu notarialnego. Nie będzie przewidywać żadnych spłat ani dopłat dla którejkolwiek z jej stron. Przedmiotem umowy zamiany nie będzie Garaż, który zostanie przekazany Panu i Pana żonie (do majątku wspólnego) przez Pana matkę na podstawie umowy darowizny zawartej w zwykłej formie pisemnej. Umowa zamiany w sposób wyraźny będzie wyłączać Garaż z zakresu umowy zamiany stwierdzając, że przedmiotem umowy zamiany nie jest Garaż, który zostanie przeniesiony na Pana i Pana żonę w drodze odrębnej umowy darowizny. Garaż ten, jak Pan wskazuje, nie jest częścią składową gruntu, na którym znajduje się budynek mieszkalny. Garaż według opisu, z racji swojej konstrukcji, jest ruchomością.
Jak wyżej wskazano, aby skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 9 pkt 5 ww. ustawy, należy wypełnić zarówno przesłanki podmiotowe jak i przedmiotowe w odniesieniu do całości zamiany.
W świetle przytoczonych przepisów, należy uznać, że dojdzie do zawarcia umowy zamiany między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn.
Rozpatrując przesłanki przedmiotowe ww. zwolnienia należy najpierw ustalić czy przedmiotem zamiany są tylko rzeczy i prawa majątkowe wymienione w ww. przepisie czy też inne przedmioty. Istotne jest też ustalenie czy omawiane zwolnienie w przypadku budynku mieszkalnego obejmuje również grunt, na którym ten budynek jest posadowiony.
Kierując się przepisami Kodeksu cywilnego, należy zauważyć, że w myśl art. 48 Kodeksu cywilnego:
Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Jednocześnie z art. 47 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego wynika, że:
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych.
Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego.
Z powyższych przepisów wynika, że nie jest możliwe przeniesienie własności gruntu bez jednoczesnego przeniesienia własnosci budynku znajdującego się na tym gruncie.
Mając na uwadze cywilistyczne ujęcie nieruchomości należy stwierdzić, że w przypadku, gdy przedmiotem zamiany jest nieruchomość gruntowa zabudowana jedynie budynkiem mieszkalnym, zwolnienie, o którym mowa w art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, obejmuje również grunt.
Zwolnienie uregulowane tym przepisem ma zastosowanie do zamiany substancji mieszkaniowej. Jeżeli z tą substancją związany jest grunt, to także zamiana w tej części, z racji tego, że przeniesienie własności substancji mieszkaniowej nie może być oderwane od gruntu, będzie korzystała ze zwolnienia.
Tym samym, własność nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym - spełnia przesłankę przedmiotową art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Również lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość - co jest wprost wskazane w ustawie - wypełnia znamiona omawianego zwolnienia.
Wskazał Pan, że przedmiotem umowy zamiany nie będzie Garaż, który zostanie przekazany Panu i Pana żonie (do majątku wspólnego) przez Pana matkę na podstawie umowy darowizny zawartej w zwykłej formie pisemnej. Garaż jest wykonany z blachy falistej, położony na płytkach chodnikowych i zakotwiczony w Nieruchomości Gruntowejśrubami. Ze względu na swoją konstrukcję stanowi przedmiot, który po odkręceniu ww. śrub może zostać przeniesiony w inne miejsce oraz rozebrany.
Tym samym, należy uznać, że umowa (czynność) zamiany, w ramach której osoby z I grupy podatkowej zamieniają własność Nieruchomości Gruntowej wraz z Budynkiem na udział 1/2 części w Nieruchomości Lokalowej - wypełni w całości warunki zwolnienia art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Umowa ta będzie zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Z tytułu zamiany opisanych we wniosku nieruchomości nie będzie na Panu ciążył obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, ponieważ dokonana pomiędzy Panem i Pana żoną a Pana matką zamiana będzie w całości zwolniona z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 9 pkt 5 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Pana i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji.
W zakresie skutków powstałych po stronie Pana żony oraz Pana matki zostało wydane odrębne rozstrzygnięcie - postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, znak: (...).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pana sytuacja jest zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
