Wyrok z dnia 23 lipca 2025 r., sygn. SK 110/23

WYROK

z dnia 23 lipca 2025 r.

Sygn. akt SK 110/23

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Bogdan Święczkowski – przewodniczący

Stanisław Piotrowicz

Wojciech Sych – sprawozdawca

Michał Warciński

Jarosław Wyrembak,

protokolant: Agnieszka Krawczyk,

po rozpoznaniu, z udziałem skarżącej, na rozprawie w dniu 23 lipca 2025 r., skargi konstytucyjnej M.W. o zbadanie zgodności:

art. 38 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, ze zm.) „w zakresie, w jakim umożliwia orzeczenie [s]ądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby bez jej zgody”, z art. 30, art. 47 w związku z art. 31 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji,

o r z e k a:

Art. 39 ust. 1 w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 917) w zakresie, w jakim umożliwia orzeczenie przez sąd opiekuńczy o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby bez jej zgody, jest zgodny z art. 30 i art. 41 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto p o s t a n a w i a:

umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Orzeczenie zapadło jednogłośnie.

UZASADNIENIE

I

1. W skardze konstytucyjnej z 1 marca 2023 r. M.W. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 38 ust. 1 w związku z art. 39 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, ze zm.; dalej: u.o.z.p.) „w zakresie, w jakim umożliwia orzeczenie [s]ądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej osoby bez jej zgody”, z art. 30, art. 47 w związku z art. 31 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji.

1.1. Skarga została sformułowana w związku z następującym stanem faktycznym:

Postanowieniem z 10 czerwca 2022 r., na podstawie wniosków Ośrodka Pomocy Społecznej w C. oraz Szpitala Powiatowego w C., Sąd Rejonowy w C. stwierdził potrzebę umieszczenia skarżącej w domu pomocy społecznej dla osób z zaburzeniami psychicznymi bez jej zgody. Apelacja skarżącej od tego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z 23 września 2022 r. Skarżąca nie wniosła nadzwyczajnego środka zaskarżenia na to postanowienie i wskazała je jako ostateczne orzeczenie o prawach i wolnościach konstytucyjnych w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji.