Komentarz do ustawy o pomocy społecznej – Art. 64
[Zwolnienie z opłat – na wniosek] Osobom opłacającym pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej oraz osobom obowiązanym do wnoszenia takiej opłaty1) przysługuje prawo do częściowego lub całkowitego zwolnienia z tej opłaty – na ich wniosek. Jest to możliwe m.in. w uzasadnionych okolicznościach (długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne przy klęsce żywiołowej lub inne zdarzenia losowe), w sytuacji gdy członkowie rodziny, którzy ponoszą opłaty za po byt, utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia oraz gdy osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko.
NSA
(…) Skoro ocena „możliwości” ponoszenia przez osobę zobowiązaną opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej jest dokonywana na etapie zawierania umowy, to tym bardziej ocena taka może i powinna być dokonywana w toku postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty – w sytuacji, gdy strona złoży wniosek o zwolnienie z opłaty w całości lub w części na podstawie art. 64 u.p.s.
(Wyrok NSA z 12 lipca 2023 r.; sygn. akt I OSK 1588/22)
WSA
(…) Użycie przez ustawodawcę w art. 64 u.p.s. wyrażenia „można zwolnić” oznacza, że decyzja wydawana przez organ na podstawie ww. przepisu prawa ma charakter decyzji podejmowanej w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie przesłanek określonych w art. 64 u.p.s. nie gwarantuje uzyskania zwolnienia. Powyższe nie oznacza jednak, że rozstrzygnięcie organu administracji w tym zakresie może cechować dowolność, o czym świadczą określone w art. 64 u.p.s. przesłanki podejmowania decyzji w tej materii, zakreślając granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego zobowiązany jest bowiem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 64 u.p.s., bo tylko w ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (…).
