NOWE PRAWO

Czy reforma MEN powstrzyma likwidację małych szkół?

Trudniejsza procedura zamykania placówek, łatwiejsza zmiana ich struktury, a przy tym obowiązek zaplanowania transportu dla uczniów, możliwość rozszerzenia funkcji budynków – to tylko część z pakietu omawianych zmian, które wprowadziła nowelizacja prawa oświatowego. Ułatwić ma dostosowanie sieci edukacyjnej do sytuacji demograficznej. Jednak samorządy będą miały mniej swobody, za to wzrośnie rola kuratora: już nie tylko zaopiniuje, lecz także bardziej merytorycznie oceni skutki likwidacji szkoły.

Mowa o ustawie z 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy – prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja), która weszła w życie 25 kwietnia, ale część jej przepisów zacznie obowiązywać z początkiem nowego roku szkolnego. [ramka] Wprowadziła zmiany, które mają w założeniu ułatwić dostosowanie placówek szkolnych do sytuacji demograficznej w danej gminie. Zmiany są istotne dla jednostek samorządu terytorialnego oraz innych organów prowadzących szkoły i placówki publiczne. Od 2019 r. zlikwidowano ponad 900 szkół podstawowych – wynika z danych Ministerstwa Edukacji Narodowej. Z końcem tego roku szkolnego zapowiadana jest likwidacja ok. 300 kolejnych. Przedstawiamy wybrane nowości.

budynki z nowymi funkcjami

Nowelizacja otwiera drzwi placówek oświatowych dla seniorów, żłobków i organizacji kulturalnych. Ma to umożliwić ratowanie małych szkół przed ich całkowitym zamknięciem.

Przed zmianą przepisy nie regulowały wprost możliwości współdzielenia w szerokim zakresie budynku szkoły z innymi instytucjami o charakterze społecznym. Szkoła według ustawowej definicji była niemal wyłącznie miejscem realizacji zadań dydaktyczno-wychowawczych. Ze względu na brak wyraźnej podstawy prawnej w prawie oświatowym (dalej: p.o.) oraz z uwagi na restrykcyjne przepisy sanitarne i pożarowe – samorządy często obawiały się wprowadzać do budynków szkolnych inne usługi (np. żłobki czy kluby seniora). W efekcie, gdy liczba uczniów spadała, budynki były niewykorzystane w połowie, co generowało wysokie koszty utrzymania i stawało się koronnym argumentem za ich całkowitą likwidacją.