Któremu systemowi ubezpieczeń społecznych podlega pracownik wykonujący pracę zdalną z Niemiec dla polskiej firmy

PROBLEM

Sprawa dotyczy zatrudnienia w firmie z siedzibą w Polsce pracownika mieszkającego w Niemczech. Chcemy zatrudnić go na 1/3 etatu na umowę o pracę, z pracą zdalną świadczoną z Niemiec. Jak należy rozwiązać kwestię zgłoszenia do ubezpieczenia — w Polsce czy w Niemczech i na jakich zasadach?

RADA

Od 1 lipca 2023 r. obowiązuje Porozumienie ramowe w sprawie stosowania art. 16 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w przypadkach zwyczajowej telepracy transgranicznej. Zasady podlegania ubezpieczeniom przy pracy zdalnej wykonywanej w innym państwie szczegółowo wyjaśnia ZUS w komunikacie z 6 października 2023 r.

UZASADNIENIE

Dla celów tego porozumienia telepraca transgraniczna oznacza pracę zdalną (telepracę) wykonywaną z państwa zamieszkania, przy zachowaniu połączenia cyfrowego ze środowiskiem pracy pracodawcy, którego siedziba znajduje się w państwie innym niż państwo zamieszkania.

Ciągła telepraca w pełnym wymiarze czasu, bez żadnego ograniczenia — o ile nie ma charakteru doraźnego lub tymczasowego i ma trwać dłużej niż 24 miesiące — podlega ogólnej zasadzie wyrażonej w art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z tym przepisem zastosowanie ma ustawodawstwo państwa faktycznego wykonywania pracy (czyli w Polsce).

Aby skorzystać z zapisów porozumienia, pracownik lub polski pracodawca powinni wystąpić do ZUS z wnioskiem US-36. Wniosek można złożyć za pośrednictwem portalu eZUS lub w formie papierowej. Po ustaleniu, że pracownik spełnia warunki określone porozumieniem, i otrzymaniu stosownej informacji z tego oddziału należy wystąpić o wydanie dokumentu A1 — potwierdzającego zastosowanie polskiego ustawodawstwa — składając wniosek US-34. Wniosek ten obsługuje Oddział ZUS właściwy ze względu na siedzibę pracodawcy. Dodatkowo zasadne jest zasięgnięcie informacji bezpośrednio w ZUS.

Małgorzata Kozłowska

radca prawny, specjalista i praktyk, od wielu lat zajmuje się prawem ubezpieczeń społecznych