Wyposażenie domu kultury w nieruchomości na cele statutowe w drodze dzierżawy

Nieprawidłowość

Gminny dom kultury (GDK), działający w formie samorządowej instytucji kultury, został wyposażony w nieruchomości konieczne do prowadzenia działalności statutowej w drodze umowy dzierżawy zawartej z gminą. Z tytułu dzierżawy GDK opłacał czynsz, wydatkując na ten cel dotację podmiotową uzyskaną z budżetu gminy.

Prawidłowe postępowanie

Samorządowa instytucja kultury powinna być wyposażona w nieruchomości na cele statutowe nieodpłatnie.

GDK został utworzony przez gminę w celu wykonywania zadań własnych z zakresu prowadzenia działalności kulturalnej, w formie organizacyjno-prawnej samorządowej instytucji kultury (art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej; dalej: ustawa o działalności kulturalnej). Samorządowa instytucja kultury jest jednostką posiadającą osobowość prawną, odrębną od gminy (art. 14 ust. 1 ustawy o działalności kulturalnej). Niemniej prowadzi działalność statutową w oparciu o mienie z gminnego zasobu nieruchomości, w które musi zostać wyposażona przy utworzeniu przez organ wykonawczy (art. 56 ustawy o gospodarce nieruchomościami; dalej: u.g.n.). Wyposażenie GDK w nieruchomości odbywa się z odpowiednim zastosowaniem przepisów art. 51 u.g.n., dotyczących wyposażania w grunty i budynki państwowych jednostek organizacyjnych. Przepisy te przewidują, że wyposażenie w nieruchomości samorządowej instytucji kultury następuje poprzez:

• nieodpłatne przeniesienie na jej rzecz własności nieruchomości,

• oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste z przeniesieniem własności do posadowionych na tym gruncie budynków, bez pobrania pierwszej opłaty za użytkowanie wieczyste,

• oddanie w użytkowanie – w tym użytkowanie nieodpłatne,

• oddanie w użyczenie (które zawsze jest nieodpłatne).

Przepisy nie przewidują możliwości wyposażania samorządowej instytucji kultury w nieruchomości na podstawie umowy dzierżawy.

Wskazanie nieodpłatnych form wyposażania samorządowych instytucji kultury w nieruchomości niezbędne na cele statutowe nie jest przypadkowe. Przepisy u.g.n. są dostosowane do zasad prowadzenia przez te jednostki gospodarki finansowej – głównie do faktu, że:

• gminy muszą obowiązkowo prowadzić działalność kulturalną za pośrednictwem instytucji kultury,

• nierentowne z założenia samorządowe instytucje kultury nie mogą zostać zlikwidowane – gmina musi finansować ich działalność w formie dotacji podmiotowej.

Wydzierżawienie nieruchomości nierentownemu GDK, utrzymującemu się z dotacji podmiotowej z budżetu gminy, jest nie tylko niezgodne z prawem, ale i niecelowe. Gmina nie uzyskuje żadnych realnych wpływów z dzierżawy nieruchomości, ponieważ czynsz jest pokrywany przez GDK z dotacji podmiotowej z jej budżetu. Następuje wiec tylko niepotrzebne przesuwanie tych samych środków z budżetu do GDK i z powrotem z GDK do budżetu gminy.

Za naruszenie art. 51 u.g.n. nie grozi odpowiedzialność karna. Zarząd JST powinien jednak niezwłocznie usunąć nieprawidłowość – wyposażając GDK nieodpłatnie w nieruchomości na cele statutowe w jednej z form przewidzianych prawem.

Izabela Motowilczuk