Wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 lipca 2026 r., sygn. II SA/Łd 485/26

Dnia 16 lipca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 lipca 2026 roku sprawy ze sprzeciwu U. B. i H. B. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 5 maja 2026 r., nr 68/II/2026 znak: WOP.7721.21.2026.DM w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie budowy budynku mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję. ał

Uzasadnienie

Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi decyzją z dnia 5 maja 2026 r. nr 68/II/2026 - na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; powoływanej dalej jako: "k.p.a."), uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu z dnia 10 grudnia 2025 r. nr 173/2025, znak: PINB.7355.45.2013.AC, umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą, na działce nr [...] w W., obręb [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ.

Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją z dnia 10 grudnia 2025 r. nr 173/2025, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wieluniu - na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. - umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie budowy budynku mieszkalnego z częścią gospodarczą na działce nr [...] w W., obręb [...]. W obszernym uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz wyjaśnił motywy rozstrzygnięcia.

W odwołaniu od powyższej decyzji B. B. i S. B., wnosząc o jej zmianę poprzez uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem wyjaśnienia istniejących wątpliwości i nieprawidłowości w sprawie, wskazali, że postępowanie w sprawie budynku w zakresie doprowadzenia do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego i przeciwpożarowego nie może być umorzone wobec niezrealizowania przez właścicieli budynku robót budowlanych wskazanych do realizacji w części opisowej i graficznej ekspertyzy technicznej opracowanej przez mgr. inż. W. P. wskazującej na istnienie w budynku nieprawidłowości, które należy usunąć. Organ zwrócił uwagę na treść decyzji Urzędu Rejonowego w Wieluniu z dnia 12 czerwca 1997 r. w sprawie odmowy udzielenia pozwolenia na budowę ganku i adaptacji pomieszczeń magazynowych na budynek mieszkalny przy jednoczesnym braku jakiejkolwiek kolejnej pozytywnej decyzji w tym samym zakresie, czy też zmodyfikowanej, ale dotyczącej tego samego budynku, ale jednocześnie stwierdził brak samowoli budowlanej, argumentując, że brak dokumentacji, której inwestor, właściciel nie miał obowiązku posiadania, nie stanowi o samowolnej zmianie sposobu użytkowania pomieszczeń z magazynowych, warsztatowych, czy usługowych na mieszkalne. Ustalono w sprawie, że budynek powstał w 1924 r. jako budynek mieszkalny, podczas gdy nie ma jakichkolwiek dokumentacji potwierdzającej legalność budynku. W późniejszym czasie budynek został przekształcony na budynek warsztatowy, usługowy, przez długi czas był w dzierżawie PKS (naprawiano w nim autobusy). Oba powołane fakty wskazują na przekształcenia wewnątrz budynku i nie tylko wewnątrz, co potwierdza również ekspertyza biegłego. Następnie z budynku będącego warsztatem mechanicznym budynek był ponownie przekształcany na budynek mieszkalny. Wskazane przekształcenia były bezprawne, bowiem brak jest jakiejkolwiek pozytywnej decyzji w tym zakresie, podczas gdy wydana była decyzja negatywna (tj. odmawiająca zgody na rozbudowę budynku o ganek i zmianę użytkowania z dotychczasowego - warsztatowego na mieszkalny). Niewątpliwie przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania winno nastąpić za zgodą właściwego organu, dlatego zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego została wykonana bez dopełnienia wymogów prawa budowlanego obowiązującego w dacie zmiany. Z ustaleń w sprawie wynika, że zmiany te zostały dokonane po nabyciu nieruchomości przez małżonków B. Przed nabyciem brak jest jakichkolwiek dokumentów mogących świadczyć o podejmowanej zmianie sposobu użytkowania budynku z magazynowego na mieszkalny. Odmowna decyzja jest tą, która świadczy o podjęciu kroków zmieniających sposób użytkowania budynku. W sprawie nie zostało wyjaśnione, na podstawie jakich dokumentów budynek został oznaczony literką "i" jako mieszkalny. W budynku był warsztat samochodowy, co do budynku złożony został wniosek o zmianę jego użytkowania na mieszkalny, ale tenże wniosek nie został uwzględniony. Tymczasem budynek funkcjonuje jako mieszkalny. Organ stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że w czasie kiedy nieruchomość stanowiła bazę PKS, była rozbudowywana od strony działki nr [...] o przyległe budynki, dobudówki, co poddaje w wątpliwość tezę właścicieli o tym, że w ścianie granicznej budynku istniejące obecnie okna istniały już za czasów dzierżawy PKS. Co więcej, zdaniem odwołujących, informacje uzyskane w sprawie od S. K. nie mogą stanowić potwierdzenia braku samowoli budowlanej, bo ten stwierdził, że okna były w budynku z jednej i drugiej strony, bez doprecyzowania - jakiego rodzaju były to okna (warsztatowe), w jakiej ilości i na jakiej wysokości były usytuowane. Dalej, sąsiedzi zgłaszali zastrzeżenia do projektowych ścian, granic oraz okien w ścianie i - w ocenie odwołujących - to sprzeciw sąsiadów był jednym z powodów odstąpienia od legalizacji zmian w budynku. Znamiennym jest wątek istnienia dwóch kanałów do naprawy autobusów wzdłuż budynku, co wskazuje na całkowicie inny układ ścian wewnątrz budynku i układu pomieszczeń w odniesieniu do obecnie istniejących. Postępowanie przeprowadzone w sprawie, mające na celu ustalenie zgodności lub niezgodności budynku z przepisami postępowania budowlanego, nie doprowadziło do wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych w sprawie. Jak wyjaśnił organ oraz rzeczoznawca sporządzający ekspertyzę w sprawie, opinia została sporządzona przez rzeczoznawcę jedynie na podstawie zewnętrznych oględzin nieruchomości, bowiem nie został on wpuszczony do budynku przez H. B. Organ też nie podjął działań zmierzających do umożliwienia przeprowadzenia oględzin w pełnym zakresie, niezbędnym dla sporządzenia kompleksowej opinii w sprawie, co czyni opinię sporządzoną w sprawie niekompletną, a postępowanie nierzetelne. Ponadto, analiza kwerendy ksiąg wieczystych nie doprowadziła do odnalezienia dokumentów potwierdzających legalność zmian dokonanych w budynku. Brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających legalność zmiany sposobu użytkowania budynku, takich jak decyzja czy zgłoszenie. W ocenie organu, budynek powstał przed 1 stycznia 1995 r. bez pozwolenia na budowę. Co więcej, od czasu jego powstania, tj. od 1924 r., brakuje dokumentacji wskazującej na historię legalnych przekształceń sposobu użytkowania budynku - od mieszkalnego przez usługowe, magazynowe, warsztatowe na ponownie mieszkalny. Kwestionowaną w odwołaniu decyzją organ kontynuuje nielegalne przekształcenia sposobu użytkowania budynku. W ocenie odwołujących, wadliwym jest również rozwiązanie sytuacji polegające na umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na zgodność objętego postępowaniem budynku z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta w sytuacji stwierdzenia w ekspertyzie licznych nieprawidłowości w budynku, które nie zostały usunięte przez nakreślone w ekspertyzie roboty budowlane. Błędnym jest również uznanie, że właściciele nie realizowali nowej budowy budynku, jego przekształcania, która wymagałaby stosownych pozwoleń na budowę (ganku), czy zmianę sposobu użytkowania nieruchomości. W sprawie traktuje się, jakby właściciele nie odpowiadali za brak dokumentacji budowlanej dotyczącej budynku przed nabyciem nieruchomości, podczas gdy zależało im na doprowadzeniu budynku do stanu zgodnego z przepisami prawa budowalnego i wzięli odpowiedzialność za podejmowanie szeregu robót budowalnych bez wymaganych zgód od czasu, kiedy objęli w posiadanie budynek, który wcześniej był warsztatem mechanicznym.