VAT po wejściu do Unii Europejskiej

Czekają nas duże zmiany przepisów dotyczących podatku od towarów i usług. Po dziesięciu latach funkcjonowania VAT w Polsce okazuje się, że w obliczu wejścia do Unii Europejskiej trzeba dokonać kolejnej gruntownej jego reformy. Zapewne nie będzie takiej rewolucji jak w roku 1993, gdy reguły VAT stanowiły w naszym systemie całkowite novum. Jednak niektórzy podatnicy będą zapoznawać się z zasadami VAT zupełnie od nowa.

Największe zmiany czekają tych przedsiębiorców, którzy współpracują z partnerami z Unii Europejskiej - czy to handlując z nimi towarami, czy świadcząc im usługi lub z nich korzystając. Ale nowe reguły mogą oznaczać - oprócz nieuniknionych problemów, zwłaszcza w pierwszych miesiącach - także szansę na rozwinięcie biznesu. Znikną np. uciążliwe nieraz odprawy celne towarów w handlu z Unią.

Skąd takie zmiany? Przystąpienie Polski do Wspólnoty Europejskiej, zaplanowane na 1 maja 2004 r., oznacza konieczność dostosowania polskiego prawa do porządku prawnego Wspólnot. Dotyczy to również podatków, w tym przede wszystkim podatków pośrednich, których harmonizacja, ze względu na ich charakter - w największym stopniu oddziałują na realizację celów zapisanych w Traktacie z 25 marca 1957 r. ustanawiającym Wspólnotę Europejską (dawna EWG) - jest we Wspólnocie obecnie najbardziej zaawansowana. U podstaw tego procesu leży art. 93 wspomnianego traktatu, który obliguje organy Wspólnoty do uchwalania przepisów dotyczących harmonizacji ustawodawstw odnoszących się do podatku obrotowego, akcyzy i innych podatków pośrednich w zakresie, w jakim harmonizacja ta jest niezbędna dla ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego. Realizując powyższe upoważnienie Rada Wspólnot Europejskich przyjęła 17 maja 1977 r. dyrektywę nr 77/388/EWG w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa opodatkowania (tzw. VI Dyrektywa). Wielokrotnie nowelizowana, dyrektywa ta stanowi obecnie podstawowy akt prawa wspólnotowego z zakresu podatku od wartości dodanej (VAT). Należy jednak nadmienić, iż jej wydanie poprzedzone zostało wcześniejszymi dyrektywami Rady, w szczególności pierwszą i drugą dyrektywą z 11 kwietnia 1967 r., które zapoczątkowały proces harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczący podatków obrotowych. Celem tego procesu jest zapewnienie w ramach Wspólnoty neutralności w odniesieniu do pochodzenia towarów, a w konsekwencji eliminacja konkurencji podatkowej między państwami członkowskimi. Dlatego w handlu między państwami członkowskimi zniesiono system opodatkowania importu i eksportu. Ujednolicono też pojęcia składające się na elementy konstrukcyjne podatku od wartości dodanej.