Wyszukaj według identyfikatora
Wyszukiwanie po identyfikatorze Zamknij close
ZAMKNIJ close
account_circle Jesteś zalogowany jako:
ZAMKNIJ close
Powiadomienia
keyboard_arrow_up keyboard_arrow_down znajdź
removeA addA insert_drive_fileWEksportuj printDrukuj assignment add Do schowka
Data publikacji: 2022-11-25

Polak za granicą i cudzoziemiec w Polsce

W obecnej rzeczywistości coraz częściej spotykamy się z tym, że osoby przemieszczające się poza granice swojego kraju nie tylko podejmują zatrudnienie na podstawie umów o pracę, lecz także oferują świadczone przez siebie usługi w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Dzisiaj przedstawiamy więc najistotniejsze informacje dotyczące podatków i składek - zarówno dla Polaków, którzy chcą prowadzić swoją działalność poza granicami Polski, jak i dla cudzoziemców, którzy zamierzają świadczyć w Polsce usługi poprzez własną jednoosobową działalność gospodarczą. Analizujemy przepisy zarówno polskie, jak i międzynarodowe, w tym umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, uwzględniamy również stosowne uregulowania w zakresie prawa imigracyjnego. Generalnie ograniczenia związane z możliwością zmiany formy zatrudnienia z umowy o pracę na własną działalność gospodarczą, ograniczenia dotyczące umów o świadczenie usług obejmujących swoim zakresem także obowiązki zarządcze, jak i same wymogi dotyczące rejestracji działalności gospodarczej w Polsce będą kształtować się podobnie. Niemniej jednak w zależności od sytuacji danej osoby, statusu jej rezydencji podatkowej i miejsca świadczenia usług same obciążenia podatkowo-ubezpieczeniowe mogą się istotnie różnić. Podobnie kwestie imigracyjne zależą od wielu różnych czynników, które szczegółowo analizujemy.

Jadwiga Chorązka, Joanna Narkiewicz-Tarłowska, Emilia Piechota

Świadczenie usług przez Polaków za granicą

Osoby prowadzące działalność gospodarczą w Polsce, które chcą świadczyć usługi za granicą, powinny upewnić się, na jakich zasadach przedsiębiorcy mogą świadczyć usługi w danym kraju. Co do zasady traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2; ost.zm. Dz.Urz. UE z 2019 r. L 196, s. 1) reguluje swobodę prowadzenia działalności gospodarczej dla przedsiębiorców z Unii Europejskiej, co znalazło swoje odzwierciedlenie w przyjęciu dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grudnia 2006 r. dotyczącej usług na rynku wewnętrznym (Dz.Urz. UE z 2006 r. L 376, s. 36; dalej: dyrektywa usługowa). Akt ten daje przedsiębiorcy możliwość świadczenia swoich usług również w innym państwie członkowskim UE bez konieczności otwierania oddziału lub zakładania firmy za granicą. Przy czym jest to możliwe tylko wówczas, gdy przedsiębiorca decyduje się świadczyć usługi:

  • tymczasowo,
  • dla konkretnego klienta lub
  • aby zbadać rynek w innym państwie, zanim rozwinie tam swoją działalność.

I choć obowiązujące przepisy dają możliwość prowadzenia działalności w innym państwie członkowskim bez konieczności dochowania wszystkich procedur administracyjnych i przepisów, to wewnętrzne przepisy mogą zobligować przedsiębiorcę do powiadomienia odpowiednich organów o zamiarze świadczenia usług w tym kraju. Co istotne, podstawowe informacje na temat zasad prowadzenia działalności gospodarczej w danym państwie przedsiębiorca może znaleźć w punktach kontaktowych, które stanowią portale internetowe prowadzone przez administrację danego państwa utworzone na podstawie dyrektywy usługowej.

Uwaga! W krajach trzecich (tj. spoza UE) może wystąpić konieczność uzyskania zezwolenia na pracę, rejestracji działalności gospodarczej, legalizacji pobytu poprzez uzyskanie wizy czy odpowiedniego zezwolenia na pobyt.

Kiedy konieczna jest rejestracja działalności gospodarczej w innym państwie?

Prowadzenie za granicą działalności gospodarczej przez polskiego przedsiębiorcę (osobę fizyczną mającą zarejestrowaną działalność gospodarczą w Polsce) od strony formalnej może wyglądać różnie - w zależności od tego, czy mamy do czynienia z obszarem UE, czy też krajami spoza UE. Jak już zostało wspomniane, w ramach UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego obowiązuje zasada swobody świadczenia usług wynikająca z dyrektywy usługowej. W myśl tych regulacji polski przedsiębiorca, jeśli tymczasowo świadczy usługi w innych państwach UE, pozostając jednocześnie w kraju pochodzenia, może świadczyć te usługi bez konieczności rejestracji lub otwierania oddziału za granicą (swoboda świadczenia usług). Tak więc przedsiębiorcy, którzy trwale i stale prowadzą działalność gospodarczą w wybranym państwie UE, powinni jednak tam zarejestrować swoją działalność gospodarczą.

Inna sytuacja może występować w przypadku prowadzenia działalności przez polskiego przedsiębiorcę w krajach spoza UE, gdzie może wystąpić konieczność rejestracji samej działalności lub innego sformalizowania jej prowadzenia. W zależności od przepisów lokalnych może to być konieczność utworzenia oddziału, spółki, rejestracji działalności gospodarczej.

rezydencja podatkowa a pit

Z perspektywy PIT prowadzenie działalności poza granicami Polski może mieć różne skutki - w zależności od tego, czy mamy do czynienia z polskim przedsiębiorcą - polskim rezydentem podatkowym, czy nierezydentem podatkowym. Kryteria ustalania miejsca zamieszkania dla celów podatkowych osoby fizycznej zawarte są w art. 3 ust. 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 2180; dalej: ustawa o PIT). Osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania na terytorium Polski, jeżeli:

  • posiada na terytorium Polski centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
  • przebywa na terytorium Polski dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Wystarczy spełnienie jednego z dwóch wyżej wskazanych kryteriów, aby miejscem zamieszkania podatnika dla celów podatkowych była Polska (polski rezydent podatkowy). Jednocześnie należy wskazać, że każde z tych kryteriów trzeba rozpatrywać samodzielnie i niezależnie.

Posiadanie w naszym kraju ośrodka interesów życiowych wiąże się ze ścisłymi powiązaniami natury osobistej i gospodarczej z Polską. Każdy z tych elementów należy rozpatrywać oddzielnie i aby zostać uznanym za rezydenta podatkowego w Polsce, wystarczy spełnienie któregokolwiek z nich.

Centrum interesów osobistych należy utożsamiać z miejscem, w którym podatnik posiada ścisłe powiązania osobiste, do których zaliczają się przede wszystkim więzi rodzinne, towarzyskie, ale także podejmowane czynności natury społecznej, kulturalnej, sportowej, politycznej. W praktyce jednak najważniejszym kryterium dla organów podatkowych jest miejsce przebywania współmałżonka, partnera lub małoletnich dzieci. W związku z tym wyjazd do innego państwa wraz z całą rodziną w większości przypadków powodować będzie przeniesienie centrum interesów osobistych do tego państwa. Natomiast wyjazd za granicę, aby tam prowadzić działalność, przy jednoczesnym pozostaniu najbliższej rodziny w Polsce będzie najczęściej oznaczał utrzymanie ośrodka interesów osobistych w Polsce i tym samym polskiej rezydencji podatkowej. Jeśli chodzi natomiast o osoby żyjące samodzielnie, należy w szczególności uwzględnić, w którym państwie prowadzone jest samodzielne gospodarstwo domowe i w którym państwie podatnik uczestniczy w życiu towarzyskim, kulturalnym lub politycznym.

Centrum interesów gospodarczych to miejsce, z którym podatnik ma najsilniejsze więzi ekonomiczne. Na pierwszym miejscu w hierarchii jest miejsce osiągania dochodów, a także ich proporcji w przypadku, gdy podatnik ma więcej niż jedno źródło dochodu. Trzeba też wziąć pod uwagę inwestycje podatnika, ...

close POTRZEBUJESZ POMOCY?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00