Rachunkowość Budżetowa 6/2004 z 16.03.2004 [dodatek: Rachunkowość w oświacie, str. 1]
Data publikacji: 30.06.2018
Konstytucyjna zasada bezpłatności nauki a równy dostęp do wykształcenia w publicznym szkolnictwie wyższym
PAWEŁ J. LEWKOWICZ
Zasady konstytucyjne są wyznacznikiem obowiązującego w danym państwie systemu prawnego, a co za tym idzie - zawierają określone, podstawowe i fundamentalne idee przewodnie, które ze względu na swoją istotę są i muszą być następnie wykorzystywane przy tworzeniu i praktycznym stosowaniu prawa1. Konstytucja zawierając normy ustrojowe stanowi działającą samoistnie konkretyzację podstawowej koncepcji funkcjonowania państwa (np. państwo demokratyczne, państwo socjalne itp.) i precyzyjnie wskazuje fundamenty jego porządku prawnego2.
W systemie funkcjonowania szkolnictwa wyższego najistotniejsze regulacje ustrojowe, mające istotny wpływ na ten system, zawarte zostały w rozdziale II Konstytucji RP3 „Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela”.
Regulacje ustrojowe
Umiejscowienie tych norm zaraz po rozdziale dotyczącym zasad ustrojowych politycznego i gospodarczego funkcjonowania państwa nie jest przypadkowe. Takie usytuowanie zagadnień odnoszących się do podstawowych wolności i praw świadczy bowiem o ich istocie i wadze dla współczesnego państwa demokratycznego. Polska natomiast w swoich regulacjach nie jest w tym zakresie odosobniona i czyni z wolności i praw obywatelskich materię niezmiernie istotną, podobnie jak inne demokratyczne państwa czynią to w swoich konstytucjach. Poza tym przepisy te spełniają jedną z podstawowych funkcji, wskazując granice dopuszczalnej ingerencji państwa w sferę praw i wolności oraz, co wynika z funkcji stabilizującej konstytucji, uniezależniają wartości chronione od ewentualnych zmian politycznych i wprowadzania w życie poglądów i koncepcji różnych grup społecznych, nie tylko klas politycznych, w tym klasy rządzącej państwem w danej chwili. Istotne jest także, że ustawa konstytucyjna, jako akt prawny najwyższej rangi, stanowi określony i stały punkt odniesienia w stosunku do całego funkcjonującego porządku prawnego, eliminując poprzez wypracowane procedury akty prawne z nią sprzeczne.
