Prawna możliwość wzruszenia decyzji administracyjnych (2)

Jedną z form prawnych wzruszenia decyzji, jednak o najbardziej rygorystycznych skutkach, jest stwierdzenie jej nieważności. Stosownie do postanowień art. 156 par. 1 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

l wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

l wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

l dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

l została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie,

l była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

l w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

l zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Najwięcej wątpliwości i trudności interpretacyjnych budzi pojęcie „rażące naruszenie prawa”. Przytoczmy więc pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) i Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Warszawie w odniesieniu do różnych aspektów tego problemu.

Trzy przesłanki

NSA w wyroku z 9 lutego 2005 r. (sygn. akt OSK 1134/04, opubl. LEX nr 165717) wyraził następujący pogląd: „(...) W orzecznictwie sądowym w ostatnich latach, po okresie pewnych rozbieżności wynikających przede wszystkim ze sporów doktrynalnych, reprezentowany jest pogląd, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r., sygn. akt III ARN 13/94, opubl. OSN z 1994 r. z. 3, poz. 36; wyrok NSA z 18 lipca 1994 r., sygn. akt V SA 535/94, opubl. ONSA z 1995 r. z. 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Skoro więc na tle dość niefortunnego wyrażenia użytego przez ustawodawcę w art. 10 ust. 2 ustawy z 18 lutego 2000 r. [o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw - przyp. autora] dotyczącego nauczycieli zatrudnionych dochodzi do sporów interpretacyjnych, to nie można uznać przyjęcia którejś z wersji wykładni tego przepisu za rażące naruszenie prawa”.