Skargi i wnioski w postępowaniu

Skargi i wnioski mogą być kierowane do: organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, ich jednostek organizacyjnych oraz organizacji społecznych. Skargi i wnioski mogą być kierowane w związku z realizowanymi przez wymienione podmioty zadaniami publicznymi. Można je składać zarówno w interesie publicznym, własnym, jak i w interesie innej osoby (za jej zgodą). Uprawnienie do wnoszenia petycji, skarg i wniosków służy więc wykonywaniu społecznej kontroli działania organów władzy publicznej. Skargi i wnioski stanowią tzw. actionis popularis, czyli jest to rodzaj środka procesowego, który przysługuje każdemu, a nie tylko osobie, której interesy prawne zostały naruszone. Osoba, która składa skargę lub wniosek, nie musi więc uzasadniać swojego interesu prawnego, bo może też występować w interesie publicznym (wyrok WSA w Gliwicach z 29 października 2008 r., sygn. akt IV SAB/Gl 18/08). Jednakże, jeżeli osoba występuje w interesie dobra publicznego, nie może uzyskać żadnej decyzji administracyjnej, której byłaby adresatem. Nie będą jej też przysługiwały żadne środki odwoławcze.

O tym, czy dane pismo stanowi skargę, czy wniosek, decyduje jego treść, a nie forma zewnętrzna. Może więc się zdarzyć, że pismo zostanie oznaczone jako skarga, a będzie w rzeczywistości wnioskiem (i odwrotnie). Wynika z tego zasada jednotorowości procedury administracyjnej oznaczająca brak możliwości równoległego wykorzystania kilku procedur (np. niezależnie od siebie, w tej samej sprawie, dotyczącej skarg i wniosków). Organy państwowe (w tym przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych), organy samorządu terytorialnego i organy organizacji społecznych rozpatrują skargi w ramach swojej właściwości, a ich pracownicy odpowiedzialni za niewłaściwe i nieterminowe załatwienie skarg lub wniosków mogą podlegać karze dyscyplinarnej z tego tytułu.

Ustawodawca jednocześnie wskazuje, że nikt nie może być narażony na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu złożenia skargi lub wniosku. Dotyczy to także materiału o znamionach skargi lub wniosku, jeżeli nie występuje wykroczenie poza granice prawem dozwolone. Przyjmowanie oraz koordynowanie skarg i wniosków należy powierzyć wyodrębnionej jednostce organizacyjnej lub imiennie wyznaczonym pracownikom, którzy muszą być publicznie wskazani w siedzibie danej jednostki.

Skargi i wnioski mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokołu. Przyjmujący skargę lub wniosek składane ustnie musi sporządzić protokół, podpisany przez niego oraz wnoszącego skargę lub wniosek. Trzeba także pamiętać o tym, że skargi i wnioski bez imienia, nazwiska i adresu wnoszącego pozostają bez rozpoznania. Można też wezwać wnoszącego skargę lub wniosek do jego uzupełnienia w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania. Jeżeli skarga dotyczy określonej osoby, nie może być rozpoznawana przez tę osobę ani przez osobę, wobec której pozostaje ona w stosunku nadrzędności służbowej. Do skarg i wniosków nie znajduje zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej. Wniesiona w takiej sprawie skarga do sądu administracyjnego podlega odrzuceniu (postanowienie WSA w Warszawie z 7 grudnia 2004 r., sygn. akt II SAB/Wa 193/04).

Odpowiedziom na skargi i wnioski nie można przypisać też cech aktu administracyjnego, gdyż nie wpływają one na sytuację prawną podmiotu z nimi występującego.

MACIEJ J. NOWAK

Autor jest radcą prawnym, ekspertem w zakresie prawa administracyjnego

PODSTAWA PRAWNA

● ustawa z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1195)