Prawo i Podatki Unii Europejskiej 1/2005 z 01.01.2005, str. 2
Data publikacji: 02.07.2018
Prywatnoprawne stosowanie wspólnotowego prawa konkurencji
Mechanizm działania art. 81 TWE można w istocie sprowadzić do następującego schematu: pewne zachowania naruszające konkurencje na wspólnym rynku są zakazane. Porozumienia, praktyki lub uchwały zakazane są nieważne z mocy prawa, jednakże w określonych okolicznościach postanowienia mogą zostać uznane za niemające zastosowania.
OLGA KOPICZKO, LL.M. VUB
System prawa konkurencji we Wspólnocie - zarys
Wspólnotowe prawo konkurencji jest niezbędnym mechanizmem zapewniającym sprawne funkcjonowanie wspólnego rynku i stanowi dopełnienie przepisów traktatu przyznających swobody gospodarcze w ramach jednolitego rynku Wspólnoty. Podstawą wspólnotowego prawa konkurencji są przede wszystkim art. 81 i 82 TWE. W największym skrócie można przyjąć, że pierwszy z nich zakazuje antykonkurencyjnych porozumień, uchwał i praktyk, drugi nadużywania pozycji dominującej. O ile przepis art. 82 TWE od chwili wejścia w życie Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską mógł być stosowany zarówno przez administrację europejską, jak i krajowe sądy i organy ochrony konkurencji, o tyle stosowanie art. 81 TWE nie było jednolite. Przepis art. 81 § 1 TWE mogła stosować zarówno Komisja, jak i sądy krajowe. Monopol na stosowanie § 3 tegoż artykułu uzyskała Komisja Europejska.
Czas na zmiany - reforma prawa konkurencji w UE
Przed 1 maja 2004 r. wyłączność na stosowanie art. 81 § 3 TWE miała Komisja Europejska. Na podstawie niniejszego przepisu udzielała ona wyłączeń indywidualnych. Tak więc porozumienie, które np. naruszało zakaz z art. 81 § 1 TWE, ale przyczyniało się do polepszenia produkcji i na dłuższą metę prowadziło do sytuacji korzystnej dla użytkowników, należało notyfikować do Komisji Europejskiej, która po przeprowadzeniu procedury sprawdzającej udzielała takiego wyłączenia lub nie. Niestety, ze względu na ograniczone zasoby ludzkie DG Competition na decyzję w sprawie wyłączenia czekano latami.
Taka sytuacja w połączeniu z możliwością bezpośredniego stosowania art. 81 § 1-2 TWE przed sądami krajowymi stwarzała daleko idące niekorzystne skutki dla osób fizycznych i prawnych, gdyż umożliwiała nadużywanie prawa Wspólnoty do tzw. obrony europejskiej (). Dla przykładu: wykorzystując fakt, że art. 81 § 1 TWE można stosować bezpośrednio przed sądami krajowymi, pozwany, który uchylił się od obowiązku świadczenia z tytułu umowy, mógł przywoływał na swoją obronę w procesie argument, że zawarta umowa nie była ważna, gdyż naruszała wspólnotowe prawo konkurencji. Nawet jeżeli powód zgłosił kontrargument, że porozumienie jest przedmiotem postępowania przed Komisją Europejską i prawdopodobnie kwalifikuje się do wyłączenia indywidualnego, sędzia krajowy, przed którym toczyła się sprawa, nie mógł ocenić argumentów powoda na podstawie art. 81 § 3 TWE, gdyż pod rządami scentralizowanego systemu nie miał prawa stosować tego przepisu. Wszelkich wyłączeń indywidualnych udzielała wyłącznie Komisja. Sędziemu pozostawało w takim przypadku zawiesić postępowanie, a stronom - czekać na decyzję Komisji.
