Należności publicznoprawne a działalność jednostki

Ze względu na podmiotowość rozrachunki dzieli się na publicznoprawne i cywilnoprawne.

Niepodatkowa należność o charakterze publicznoprawnym powinna być rozumiana jako uprawnienie jednostki sektora finansów publicznych do otrzymania w przyszłości korzyści w formie wpływu środków pieniężnych. Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: uofp) nie zawiera typowej klasycznej definicji należności publicznoprawnej. W art. 60 tej ustawy mowa jest o środkach publicznych stanowiących niepodatkowe należności o charakterze publicznoprawnym. Definicja ta zawiera otwarty katalog tytułów, które są źródłem dochodów budżetowych (niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym), co potwierdza użyty zwrot "w szczególności".

Należności publicznoprawne z uwagi na charakter ich powstawania nie mogą być utożsamiane z należnościami cywilnoprawnymi. Te ostatnie są wynikiem równości stron stosunku zobowiązaniowego i jako takie, z uwagi na swą specyfikę, odróżniają się od należności publicznoprawnych (niepodatkowych należności o charakterze publicznoprawnym), z zastrzeżeniem postanowień szczególnych.

Dla sposobu ujęcia księgowego rozrachunków z tytułu należności publicznoprawnych znaczenie ma m.in.:

1) ustalenie obowiązku odpowiedniego stosowania przepisów działu III ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa), a w szczególności w odniesieniu do:

● momentu spełnienia świadczenia pieniężnego,

● sposobu zarachowywania otrzymywanych wpłat od dłużnika jako elementu wykonywania obowiązku z decyzji administracyjnej,

● sposobu stosowania ulg dla dłużnika przy spłacie należności,

● terminu przedawnienia dla należności,

jeśli właściwe przepisy dla danego typu należności nie określają szczególnych zasad;

2) ustalenie przez jednostkę, czy realizacja poszczególnych tytułów należności publicznoprawnych wymaga wydania decyzji administracyjnej, czy też sprowadza się to tylko i wyłącznie do czynności materialno-technicznej;