Dywidendy

Rozdział II

1. Czy odsetki od kredytu na wypłatę dywidendy są kosztem podatkowym

1.1. Odsetki od kredytu na dywidendy nie są kosztem podatkowym - uchwała 7 sędziów NSA

Odsetki oraz inne wydatki związane z kredytem zaciągniętym przez spółkę z o.o. na wypłatę dywidendy udziałowcom nie są kosztem uzyskania przychodów tej spółki. Tak wypowiedział się NSA w uchwale siedmiu sędziów. Jest tak, mimo że wcześniej NSA wydawał korzystne dla podatników orzeczenia (zob. wyrok NSA z 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 234/08). Sprawa jednak nadal budzi wątpliwości sądów administracyjnych, o czym piszemy w punkcie 1.2.

 (...) Artykuł 15 ust. 1 u.p.d.o.p. nie wprowadza rozróżnienia na sytuację, w której powinien mieć zastosowanie w odniesieniu do podmiotów nim objętych w zależności od siedziby danego podmiotu. Nie można zatem z jego treści wyprowadzać wniosków o różnym traktowaniu podmiotów nim objętych. Taka sytuacja nie występowała również w rozpoznawanej sprawie, w której nie wskazywano na możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek od kredytów zaciągniętych na wypłatę dywidendy w zależności od indywidualnych cech podmiotu (wspólnika), na rzecz którego następowała wypłata dywidendy. Zatem wyprowadzane wnioski na tle wykładni prowspólnotowej omawianego przepisu należało uznać za pozbawione uzasadnionych podstaw. Wobec jednak podnoszonej w tym zakresie argumentacji, należało przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości przepisy art. 56 i 58 Traktatu (obecnie odpowiednio art. 63 i art. 65) należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, które przewiduje, że w przypadku przykładowo obniżenia kapitału zakładowego kwota uzyskana z wykupu akcji wypłacona akcjonariuszowi niebędącemu rezydentem jest opodatkowywana jak wypłata dywidend, bez prawa do odliczenia kosztów nabycia tych akcji, podczas gdy taka sama kwota wypłacona akcjonariuszowi będącemu rezydentem jest opodatkowywana jak zyski kapitałowe, z prawem do odliczenia kosztów nabycia. Uregulowanie takie powoduje, iż transgraniczne przepływy kapitału są mniej atrakcyjne i tym samym zniechęca inwestorów, którzy nie mają w tym państwie członkowskim statusu rezydenta, do zakupu akcji spółek mających w nim siedzibę i w konsekwencji ogranicza możliwości pozyskiwania kapitału przez te spółki od inwestorów niebędących rezydentami w tym państwie członkowskim. Ponieważ koszty nabycia są bezpośrednio związane z kwotą zapłaconą podczas wykupu akcji, między rezydentami a podmiotami niebędącymi rezydentami nie występuje obiektywna różnica, która mogłaby uzasadniać w tym zakresie odmienne traktowanie. W istocie ta różnica w traktowaniu stanowi ograniczenie swobodnego przepływu kapitału, bowiem ma taki skutek, że zniechęca spółki mające siedzibę w danym państwie członkowskim do inwestowania ich kapitału w spółkach mających siedzibę w innym państwie członkowskim. Ponadto ma ona również skutek ograniczający w stosunku do spółek mających siedzibę w innych państwach członkowskich, bowiem stanowi ona dla nich przeszkodę w pozyskiwaniu kapitału w danym państwie członkowskim (por. przykładowo wyroki Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 19 stycznia 2006 r. C-265/04; z 12 grudnia 2006 r. C-446/04; z 6 marca 2007 r. C-292/04).

Powołane poglądy nie dotyczą bezpośrednio rozpoznawanego zagadnienia kosztów uzyskania przychodów, stanowią jednak dobrą ilustrację rozumienia zasady swobodnego przepływu kapitału. W rozpoznawanej sprawie w ogóle nie można mówić o różnym traktowaniu oznaczającym, że na podstawie omawianego uregulowania krajowego (art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.) wspólnicy niebędący rezydentami są traktowani mniej korzystnie niż wspólnicy będący rezydentami.

Podsumowując stwierdzić należy, że odsetki oraz inne wydatki związane z kredytem zaciągniętym przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością na wypłatę dywidendy należnej jej udziałowcom zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) nie są kosztem uzyskania przychodów tej spółki.

(Uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2011 r., sygn. akt II FPS 2/11)

1.2. Odsetki od kredytu na dywidendę są kosztem podatkowym

Jeżeli bieżące środki finansowe nie wystarczają na wypłatę dywidendy i spółka zaciąga na wypłatę kredyt lub pożyczkę, to odsetki od kredytu na wypłatę dywidendy są kosztem podatkowym. Takie korzystne dla podatników stanowisko zawiera przytoczony poniżej wyrok. Trzeba jednak podkreślić, że ostatnio trudno o utrwaloną linię orzeczniczą w tej kwestii. Przypomnijmy, że odmienny, niekorzystny pogląd dla podatników zawiera uchwała NSA z 12 grudnia 2011 r. (sygn. akt II FPS 2/11) - zob. pkt 1.1.

Zaciągnięcie przez spółkę kredytu na wypłatę dywidendy należy taktować jako wydatek związany z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., bowiem osiąganie zysku jest zarówno podstawowym celem funkcjonowania spółki akcyjnej, jak i wspólników, których kapitał zaangażowany jest w funkcjonowanie spółki i osiąganie przez nią przychodów.

Uzasadniając przytoczone tezy, Sąd zaznaczył, iż "wycofywanie" w analizowanej sprawie już zaangażowanych w działalność gospodarczą środków finansowych tylko po to, by zapewnić je na przyszłą wypłatę dywidendy, byłoby działaniem nieracjonalnym i w dodatku prowadziłoby do strat związanych z karami umownymi, odszkodowaniami itp. Podobnie nieracjonalnymi z gospodarczego punktu widzenia byłyby - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - takie działania spółki, które polegałyby na nieangażowaniu własnego kapitału w działalność gospodarczą tylko po to, by zapewnić środki finansowe na przyszłą wypłatę dywidendy dla akcjonariuszy, a której termin wypłaty jest nieznany. Zauważyć bowiem należy, że dopóki nie podjęto uchwały o podziale zysku, stanowi on własność spółki akcyjnej i z tego tytułu może ona środkami finansowymi wchodzącymi w skład zysku dowolnie dysponować. Jak podniósł w dalszej części swojej wypowiedzi Sąd, walne zgromadzenie akcjonariuszy może przecież przeznaczyć cały zysk lub jego część na inne cele, np. na wypłaty pracownikom czy władzom spółki bądź nawet na sfinansowanie ważniejszych inwestycji spółki czy wpłatę na fundusze obowiązkowe przewidziane w statucie spółki (art. 396, art. 427 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).

Przedstawioną argumentację Sąd wsparł stwierdzeniem odwołującym się do kryterium racjonalności zachowania. Podkreślił on mianowicie, że kosztami uzyskania przychodów będą wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, jeżeli są one racjonalnie uzasadnione, a każdy wydatek oceniany jest z tego punktu widzenia. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Bd 1819/03, zaakcentował on konieczność uwzględniania "związku wydatku z sytuacją finansową przedmiotu gospodarczego w kontekście jego racjonalnych potrzeb". Jak przyznał, choć cel wydatku określa sam podatnik, to organy podatkowe i sądy administracyjne w ramach uprawnień kontrolnych mają prawo, a nawet obowiązek oceniać, czy działalność podatnika w tym zakresie nie narusza prawa i wręcz weryfikować stanowisko podatnika kwalifikującego dane wydatki do kosztów uzyskania przychodu. Taka ocena w swej istocie musi więc wnikać w sens ekonomicznych działań podatnika i nie jest przez to równoznaczna z ingerencją w swobodę jego decyzji gospodarczych. Jak zasygnalizowano, w innym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono, iż przy ocenie wydatków na odsetki od kredytu jako kosztu potrącalnego zachodzi potrzeba badania, czy kredyt był przeznaczony przez spółkę na własne potrzeby (wyrok z 19 stycznia 2007 r., II FSK 1314/05, "Monitor Podatkowy" 2007, nr 11, s. 34).

W świetle tych ustaleń nie powinna budzić zastrzeżeń teza, że zaciągnięcie przez spółkę kredytu na wypłatę dywidendy można taktować jako wydatek związany z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., gdyż osiąganie zysku jest zarówno podstawowym celem funkcjonowania spółki akcyjnej, jak i wspólników, których kapitał zaangażowany jest w funkcjonowanie spółki i osiąganie przez nią przychodów. Co więcej, zaciągnięty przez spółkę kredyt na wypłatę dywidendy w takim przypadku nie tylko zabezpieczy źródło przychodów, jakim jest działalność gospodarcza, ale i zapobiegnie utracie płynności finansowej.

(Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 249/12)

2. Kiedy powstaje przychód u akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej

2.1. Przychód akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej podlega opodatkowaniu dopiero w dniu faktycznego otrzymania dywidendy - uchwała NSA

Przychód akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej z zysku wypracowanego przez tę spółkę podlega opodatkowaniu dopiero w dniu faktycznego otrzymania dywidendy, dlatego akcjonariusz nie płaci co miesiąc zaliczek na podatek dochodowy. Uchwała NSA jest korzystna dla podatników i kończy spór dotyczący momentu powstania przychodu po stronie akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej. Organy podatkowe oraz sądy administracyjne opowiadały się często za stanowiskiem, że akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej musi uiszczać zaliczki na podatek dochodowy w trakcie roku podatkowego. W ocenie NSA nie jest to w ogóle przychód z działalności gospodarczej, co może budzić pewne wątpliwości i z czym nie zgadza się Ministerstwo Finansów (zob. pkt 2.2).

Przychody akcjonariusza należy zatem wyliczyć bądź w dacie podjęcia uchwały o wypłacie dywidendy (względnie w dacie określonej jako data dywidendy) - według stanowiska Ministra Finansów, bądź dopiero w dacie wypłaty dywidendy - według stanowiska prezentowanego w uchwale NSA. W obu przypadkach jest to korzystniejsze niż konieczność rozliczania przychodów i kosztów akcjonariusza na bieżąco, tak jak dla każdego innego uczestnika spółek osobowych, co do tej pory postulowały organy podatkowe.

 (...) Przychód akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej niebędącego komplementariuszem z tytułu dywidendy wypłaconej na podstawie uchwały walnego zgromadzenia o podziale zysku podlega opodatkowaniu w dniu faktycznego otrzymania dywidendy. Przychodem akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej z tytułu posiadanych udziałów w tej spółce są bowiem środki pieniężne lub wartości pieniężne otrzymywane w wyniku podziału zysku, a więc przychód w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przychód ten podlega opodatkowaniu dopiero w momencie faktycznej wypłaty z zysku zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Może to nastąpić po zamknięciu roku obrotowego, a także w trakcie roku obrotowego w przypadku wypłaty zaliczki na poczet wypłaty z zysku. W takim wypadku akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej obowiązany jest na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przychody z udziału w spółce komandytowo-akcyjnej połączyć z innymi swymi przychodami. Następnie na podstawie art. 25 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych obowiązany jest on uiścić zaliczkę na podatek dochodowy z tytułu otrzymanego przychodu ze spółki za miesiąc, w którym otrzymał wypłatę z zysku.

Natomiast powstanie przychodu należnego w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, lecz jeszcze niewypłaconego, nie rodzi skutków w postaci obowiązku odprowadzania zaliczek z tytułu prawa do udziału w zysku akcjonariusza, gdyż przychody te nie są wynikiem prowadzonej działalności gospodarczej. Przychód (dochód) potencjalnie związany z posiadaniem akcji w spółkach komandytowo-akcyjnych nie podlega więc opodatkowaniu w ciągu roku obrotowego, poprzez ustalanie co miesiąc dochodu przypadającego na akcjonariusza i zapłatę zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od osób prawnych.

(Uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II FPS 1/11)

2.2. Moment uzyskania przychodu dla akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej - interpretacja MF

Przyznana dywidenda zwiększa wysokość należnej zaliczki na podatek dochodowy za miesiąc, w którym została podjęta uchwała o wypłacie dywidendy akcjonariuszom spółki komandytowo-akcyjnej (albo w którym został określony "dzień dywidendy"). Zajęte przez Ministerstwo Finansów stanowisko uwzględnia uchwałę NSA z 16 stycznia 2012 r. (sygn. akt II FPS 1/11) oraz późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym dochodów akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej. Nowe stanowisko MF jest korzystne dla podatników. Podatnicy podatku dochodowego mogą uiścić jednorazową zaliczkę na podatek od dochodów z tytułu dywidendy od udziałów w spółce komandytowo-akcyjnej raz w roku - w miesiącu, w którym powstało po ich stronie roszczenie o wypłatę dywidendy. Nie muszą wpłacać w trakcie roku podatkowego zaliczek na podatek dochodowy.

 (...) Zgodnie zaś z art. 347 § 1 Ksh, w związku z art. 126 § 1 pkt 2 Ksh, akcjonariusze mają prawo do udziału w zysku wykazanym w sprawozdaniu finansowym, zbadanym przez biegłego rewidenta, który został przeznaczony przez walne zgromadzenie do wypłaty akcjonariuszom, przy czym zgodnie z art. 348 § 2 Ksh uprawnionymi do dywidendy za dany rok podatkowy są na mocy wyżej wskazanych przepisów akcjonariusze, którym przysługiwało prawo do akcji w dniu powzięcia uchwały o podziale zysku, lub akcjonariusze, którym przysługiwały akcje na dzień dywidendy.

Zatem z datą podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie spółki komandytowo-akcyjnej o wypłacie dywidendy albo - jeżeli określony został dzień dywidendy - w tym dniu, przychód akcjonariusza z tytułu udziału w zysku takiej spółki staje się jego przychodem należnym, podlegającym z tą datą - stosownie do art. 5 updop oraz art. 5b ust. 2 i art. 8 updof - połączeniu z pozostałymi przychodami, o których mowa w art. 12 updop oraz art. 10 ust. 1 pkt 3 updof.

Stosownie więc do przepisów obu tych ustaw - kwota przyznanej przez walne zgromadzenie SKA akcjonariuszowi (osobie fizycznej, osobie prawnej) dywidendy, na podstawie uchwały o podziale zysku tej spółki, stanowi przychód z działalności gospodarczej, od którego należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy, stosownie do art. 25 updop oraz art. 44 ust. 1 pkt 1 updof za miesiąc, w którym go uzyskano. Jeżeli podatnik oprócz ww. przychodu uzyskuje także inne przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, przyznana dywidenda zwiększać zatem będzie wysokość należnej zaliczki na podatek dochodowy za miesiąc, w którym podjęta została uchwała o wypłacie dywidendy akcjonariuszom spółki komandytowo-akcyjnej (albo w którym został określony "dzień dywidendy").

Analogiczne do powyższych, zasady należy odpowiednio stosować w zakresie zaliczek na poczet dywidendy, przyznanych akcjonariuszowi spółki komandytowo-akcyjnej niebędącemu komplementariuszem tej spółki.

(Interpretacja ogólna Ministra Finansów z 11 maja 2012 r., nr DD5/033/1/12/KSM/DD-125)

3. Czy warto wypłacić dywidendę w formie rzeczowej

3.1. Spółka wypłacająca dywidendę w postaci rzeczowej nie uzyskuje z tego tytułu przychodu

Wypłata dywidendy w formie rzeczowej nie jest traktowana jako sprzedaż. Oznacza to, że spółka, która np. przekazała nieruchomość udziałowcowi, zamiast wypłacać mu dywidendę, uniknie opodatkowania zysku ze sprzedaży składników majątku. Prawidłowość takiego stanowiska potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w przytoczonym niżej wyroku. Wypłata dywidendy w formie rzeczowej może być dla wielu podatników niezwykle atrakcyjnym rozwiązaniem pod względem podatkowym. Dywidenda rzeczowa to także dobre rozwiązanie w sytuacji, gdy spółka nie dysponuje wystarczającą ilością gotówki, by dokonać wypłaty w formie pieniężnej.

Dotychczas organy podatkowe zajmowały stanowisko, że przekazanie udziałowcowi zysku w formie niepieniężnej (dywidendy rzeczowej) powinno być rozliczone jak sprzedaż rzeczy, z której spółka musi wykazać przychód i opodatkować go. Takie stanowisko zajęło Ministerstwo Finansów w interpretacji indywidualnej z 12 marca 2009 r. (nr IPPB3/423-1711/08-2/JB).

Ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów nie zgadzali się podatnicy i wojewódzkie sądy administracyjne, które słusznie zauważały, że nie ma podstaw do różnicowania skutków przekazania dywidendy rzeczowej i pieniężnej. Spółka wypłacająca dywidendę w postaci rzeczowej nie uzyskuje bowiem żadnego przychodu. Inaczej doszłoby do podwójnego opodatkowania wypłaconej dywidendy.

Zdaniem NSA, wypłata zysku w formie rzeczowej spowoduje jedynie przesunięcie danej pozycji z aktywów na pasywa. Nie powstanie z tego tytułu żadne przysporzenie dla spółki. Wyrok ten oznacza, że podatnicy mogą mieć nadzieję na zmianę stanowiska fiskusa na korzystniejsze.

 (...) Wypłata przez spółkę dywidendy niepieniężnej nie powinna być utożsamiana z umową sprzedaży ani jakąkolwiek podobną umową o charakterze wzajemnym. Przeniesienie własności części nieruchomości w wyniku wypłaty dywidendy nie ma bowiem charakteru odpłatnego zbycia prawa rzeczowego. Jest ono jednostronną czynnością prawną polegającą na przeniesieniu prawa własności nieruchomości na wspólnika uprawnionego do udziału w zysku na podstawie uchwały Zgromadzenia Wspólników. Wypłata z zysku na rzecz udziałowców spółki nie jest także czynnością wzajemną, gdyż świadczeniu spółki na rzecz wspólników bezpośrednio nie odpowiada jakiekolwiek świadczenie z ich strony. Wypłata z zysku na rzecz udziałowców spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie prowadzi również do zwolnienia się z długu przez spółkę. Spółka przekazuje wspólnikom część posiadanego majątku w formie pieniężnej bądź rzeczowej z tego powodu, że spełnione zostaną przewidziane umową spółki i przepisami prawa wymogi dotyczące podziału zysku. Jeśli spółka nie osiągnęła zysku, niecelowe jest podjęcie uchwały o jego podziale i wypłacie dywidendy. Osiągnięcie zysku jest bowiem warunkiem koniecznym, choć niewystarczającym, do wypłaty dywidendy.

W przypadku przeniesienia na wspólników prawa własności części nieruchomości, której rynkowa wartość będzie odpowiadała kwocie zobowiązania spółki z tytułu zysku przeznaczonego do podziału wypłaty z zysku, nie znajdzie zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Reguluje on sposób ustalania przychodów z odpłatnego zbycia nieruchomości, praw majątkowych oraz rzeczy ruchomych. Przeniesienie prawa własności w drodze wypłaty z zysku nie jest bowiem zbyciem, w wyniku którego powstaje po stronie spółki przychód, gdyż wypłata z zysku w formie rzeczowej nie stanowi odpłatnego zbycia praw. Przy wypłacie z zysku na rzecz wspólników nie dochodzi więc do określenia jakiejkolwiek ceny zbywanej rzeczy i praw majątkowych. Wypłata z zysku w formie niepieniężnej w drodze przeniesienia własności części nieruchomości na udziałowców nie spowoduje po stronie spółki wypłacającej, jak powiedziano wyżej, powstania przychodu z odpłatnego zbycia na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy. Natomiast niedopuszczalność opodatkowania wypłaty z zysku z uwagi na brak z tego tytułu przychodu po stronie spółki nie wyłącza możliwości opodatkowania takiego świadczenia jako po stronie wspólników.

Zwrócić również należy uwagę, iż w wyniku wypłaty z zysku w formie rzeczowej wartość rynkowa pozostałych w spółce aktywów nie wzrośnie. Zmianie ulegną jedynie rodzaj i struktura aktywów spółki. Wypłata z zysku w formie rzeczowej spowoduje natomiast przesunięcie danej pozycji z aktywów na pasywa w bilansie spółki. Nie powstanie jednak z tego tytułu żadne przysporzenie majątkowe, a więc przychód podatkowy w spółce. Wypłata dywidendy w naturze nie jest bowiem dla spółki odpłatnym zbyciem nieruchomości. Wypłata dywidendy w formie rzeczowej przez przyznanie udziału w nieruchomości jako substytut świadczenia pieniężnego nie powoduje więc powstania przychodu po stronie spółki.

Operacja taka niczego nie zmienia również w bilansie rachunkowym spółki. Po stronie aktywów spółka ujmuje ogół składników majątkowych, jakimi dysponuje, źródła, którymi rozporządza w danym momencie, a więc środki trwałe, środki pieniężne, należności u osób trzecich i inne. W bilansie po stronie aktywów zapisane są jednak nie tylko tego rodzaju kwoty pieniężne, ale także inne wartości, w tym prawo własności nieruchomości. Aktywa spółki są zatem źródłem zaspokojenia zobowiązań wynikających z uchwały o wypłacie dywidendy. Z kolei w pasywach spółki znajdują się między innymi: źródła pochodzenia oraz przeznaczenie środków majątkowych, kapitały własne, kapitały obce, zysk netto. W pasywach znajdują się także zobowiązania wobec udziałowców z tytułu wypłaty z zysku do podziału. Wypłata z zysku nie spowoduje zatem zachwiania równowagi bilansu spółki. Spółka wydając rzecz jako dywidendę reguluje tylko swoje zobowiązanie, niczego w zamian nie otrzymując. Nie otrzymuje ona odpłatności z tytułu przeniesienia prawa własności nieruchomości na wspólników, gdyż, jak powiedziano wyżej, nie dochodzi do odpłatnego zbycia tego prawa. Z tego powodu ogólna suma aktywów, przy zachowaniu równowagi bilansu spółki, będzie więc nadal odpowiadać ogólnej sumie pasywów.

(Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1384/10)

3.2. Wypłata dywidendy w formie rzeczowej to dostawa towarów - stanowisko MF

Organy podatkowe uznają, że wypłata dywidendy w formie rzeczowej podlega VAT jako nieodpłatna dostawa towarów lub świadczenie usług. Dokonanie wypłaty dywidendy w formie rzeczowej powoduje więc obowiązek rozliczenia należnego VAT (tak wynika z cytowanej na następnej stronie interpretacji z 1 lutego 2012 r.).

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 stycznia 2011 r. (sygn. akt III SA/Wa 3068/10), który zajął przeciwne stanowisko, nie wpłynął na praktykę organów podatkowych, mimo że na skutek tego wyroku Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie był zmuszony zmienić swoje stanowisko (zob. interpretacja z 21 lipca 2011 r., sygn. IPPP2-443-1228/08/11-4/S/MK/IŻ).

 (...) Opodatkowanie dywidendy rzeczowej jest zgodne z zasadą powszechności opodatkowania podatkiem VAT wyrażającą się tym, że określone transakcje podlegają temu podatkowi niezależnie od formy, w której zostały dokonane, również zbycie rzeczy i praw nabytych przez Spółkę lub wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w ramach wypłaty dywidendy zamiast wypłaty pieniędzy Wnioskodawca będzie przekazywać rzeczy i prawa, mamy do czynienia z czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług z tytułu nieodpłatnej dostawy towarów i nieodpłatnego świadczenia usług.

W przedmiotowej sprawie warunki wynikające z art. 7 ust. 2 ustawy będą spełnione, bowiem Spółce będzie przysługiwać prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu lub wytworzeniu rzeczy będących przedmiotem dywidendy.

Zatem czynność wypłaty dywidendy w formie niepieniężnej w postaci rzeczy nabytych przez Spółkę lub wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej należy potraktować jako nieodpłatne przekazanie towaru, które będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT.

W analizowanej sprawie również warunki wynikające z art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy będą spełnione, żeby czynność wypłaty dywidendy w formie niepieniężnej w postaci praw nabytych przez Spółkę lub wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej potraktować jako nieodpłatne świadczenie usług, które będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem VAT, tj. świadczenie tych usług nie będzie związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Stwierdzić bowiem należy, iż wypłata dywidendy wynika z powinności podmiotu względem udziałowca, a nie w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Reasumując, w opisanej przez Zainteresowanego sytuacji, czynność wypłaty dywidendy niepieniężnej w postaci rzeczy i praw nabytych przez Spółkę lub wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako nieodpłatna dostawa towarów, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy oraz nieodpłatne świadczenie usług, w myśl art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy. (...)

(Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 1 lutego 2012 r., sygn. ILPP1/443-1416/11-4/BD)