Na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013r, poz. 594 z późn. zm.), w związku z art. 11 ust. 1 pkt. 5 oraz art. 18 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 października 1992r o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2012 r., poz.1113) - Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie uchwala, co następuje:

§ 1. Orzeka o nieważności w części uchwały Nr VII.30.2015 Rady Gminy Przytyk z dnia 31 marca 2015 roku w sprawie: poboru podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego w drodze inkasa oraz określenia inkasentów, terminów płatności dla inkasentów i wynagrodzenia za inkaso, a mianowicie § 3 ust. 3 w zakresie wyrazów "wraz z odsetkami i opłatami prolongacyjnymi" oraz § 5 ust. 1 w zakresie wyrazów "wraz z odsetkami i opłatami prolongacyjnymi" - z powodu istotnego naruszenia art. 6 ust. 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.), art. 6b ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1381 ze zm.), art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. Nr 2013, poz. 465 ze zm.) oraz art. 28 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacji podatkowej (Dz. U z 2012 r., poz. 749 ze zm.).

§ 2. Na niniejsze rozstrzygnięcie Gminie Przytyk przysługuje prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w terminie 30 dni od daty jej doręczenia za pośrednictwem Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie.

Uzasadnienie

W dniu 25 lutego 2015 roku do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie wpłynęła uchwała Nr VII.30.2015 Rady Gminy Przytyk z dnia 31 marca 2015 roku w sprawie: poboru podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego w drodze inkasa oraz określenia inkasentów, terminów płatności dla inkasentów i wynagrodzenia za inkaso. Stosownie do art. 11 ust. 1 pkt 5 cyt. ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, przedmiotowa uchwała podlega nadzorowi Izby.

Badając ww. uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Warszawie ustaliło, co następuje:

Rada Gminy Przytyk, jako podstawę prawną podjęcia ww. uchwały wskazała art. 6 ust. 12 i art. 19 pkt. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, art. 6b ustawy o podatku rolnym, art. 6 ust. 8 ustawy o podatku leśnym. Wszystkie wymienione przepisy stanowią, że rada gminy może zarządzić pobór tych podatków od osób fizycznych w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso.

Natomiast wskazany także w podstawie prawnej art. 28 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi analogicznie, że rada gminy, rada powiatu oraz sejmik województwa może ustalać wynagrodzenie dla płatników lub inkasentów z tytułu poboru podatków stanowiących dochody, odpowiednio, budżetu gminy, powiatu lub województwa. Przepisy te jednoznacznie wskazują kompetencje rady gminy w zakresie zarządzenia poboru podatków w drodze inkasa.

Rada Gminy w Przytyku zgodnie z tymi upoważnieniami ustawowymi zarządziła w § 1 badanej uchwały pobór podatku od nieruchomości od osób fizycznych, rolnego od osób fizycznych i leśnego od osób fizycznych i w § 2 wyznaczyła inkasentów.

Określając uprawnienia i obowiązki inkasentów w § 3 ust. 3 uchwały, a także wynagrodzenie dla inkasentów w § 5 ust. 1 Rada postanowiła, że inkasenci są uprawnieni i zobowiązani do pobierania kwot podatków wraz z odsetkami i opłatami prolongacyjnymi, a ich wynagrodzenie przysługuje w wysokości 10 % kwot podatków wraz z odsetkami i opłatami prolongacyjnymi.

Odnośnie powyższych zapisów Kolegium stwierdziło, że dodając do upoważnienia ustawowego do pobierania przez inkasentów podatku także upoważnienie do pobierania odsetek i opłaty prolongacyjnej Rada Gminy Przytyk w sposób istotny przekroczyła delegacje ustawowe, wynikające z wymienionych wyżej przepisów ustaw podatkowych. Przepisy te upoważniają do poboru przez inkasentów wyłącznie podatków. Co należy rozumieć pod pojęciem podatku precyzuje art. 6. ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym "podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej".

Na podstawie art. 3 pkt. 3 lit. a) i b) wymienionej ustawy przez podatki, rozumie się również zaliczki na podatki i raty podatków, jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują płatność podatku w ratach. Przepisy te wskazują jednoznacznie, że inkasenci mogą pobierać tylko i wyłącznie podatki i opłaty, dla których ustawy przewidują pobór w formie inkasa. Mogą to być bieżące wpłaty podatków lub opłat w należnej wysokości, zaliczki na podatki i bieżące raty podatków i tylko od tego rodzaju wpłat może być także ustalane wynagrodzenie dla inkasentów.

Na rozróżnienie między podatkiem, którym jest odpowiednia należność publicznoprawna, której termin płatności jeszcze nie nadszedł a zaległością podatkową, którą jest podatek niezapłacony w terminie wskazuje także wyrok NSA w Katowicach z dnia 8 października 2002 r. (sygn. I SA/Ka 1546/01).

Jak wynika z powyższego w obecnym stanie przepisów podatkowych brak jest podstaw prawnych do pobierania przez inkasentów zaległości podatkowych i odsetek a także opłaty prolongacyjnej, którą rada gminy może wprowadzić na podst. art. 57 § 7 ustawy Ordynacja podatkowa z tytułu rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności podatków oraz zaległości podatkowych. Wprawdzie zgodnie z art. 3 pkt. 3) lit. c) ustawy Ordynacja podatkowa pod pojęciem podatków rozumiane są także opłaty, ale w formie inkasa mogą być pobierane tylko te opłaty, które ustawy wymieniają wprost jak np. w art. 19 pkt. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opłata targowa, czy opłata od psów.

W związku z tym regulacje uchwały zawarte w § 3 ust. 3 od wyrażenia "wraz z odsetkami i opłatami prolongacyjnymi" oraz w § 5 ust. 1 "wraz z odsetkami i opłatami prolongacyjnymi" pozostają w sprzeczności z wyżej wymienionymi przepisami stanowiącymi podstawę prawną do podjęcia niniejszej uchwały.

Badana uchwała jest stosownie do art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2013 r., poz. 594 ze zm.) także aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art. 94 Konstytucji akty prawa miejscowego ustanawiają organy samorządu terytorialnego, obowiązujące na obszarze działania tych organów na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Przekroczenie więc tego upoważnienia należy uznać za istotne naruszenie prawa.

W związku z powyższym Kolegium orzekło jak w sentencji.