Wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. I SA/Sz 527/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alicja Polańska Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk Protokolant: Gabriela Porzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2005r. sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. u c h y l a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. z a s ą d z a od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełnomocnik zobowiązanego G. B. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia [...] powołując się na przedawnienie z uwagi na treść art. 83 ust.3, 4, 5 ustawy z 28 grudnia 1989r. Prawo celne /Dz.U. z 1994r. Nr 71, poz. 312 ze zm ./.

Postanowieniem z [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 17 § 1, § 3 ustawy z 17czerwca 1966r o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm./, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia organ ten przytaczając przepis art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepis art. 83 ust.3,4 i 5 ustawy z 28 grudnia 1989r. Prawo celne wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] zostało zakończone umorzeniem tegoż postępowania [...]. Ponowne wszczęcie egzekucji miało miejsce [...], gdyż w tym dniu nastąpiło doręczenie Trzeciemu Urzędowi Skarbowemu wniosków wraz z tytułami wykonawczymi z dnia [...] wystawionymi na G. B. Tytuły wykonawcze zostały przyjęte do realizacji przez organ egzekucyjny [...] i tym samym nastąpiło wszczęcie postękania egzekucyjnego w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 30 listopada 2001r.

Za datę wszczęcia egzekucji w tej sprawie wg tego organu należy uznać dzień [...]. Po wszczęciu egzekucji w tej sprawie nie zaszło żadne zdarzenie wymienione w art. 83 ust.5 ustawy Prawo celne, które nakazywałoby liczenie okresu przedawnienia na nowo. Wobec tego organ ten uznał zarzut strony co do przedawnienia roszczeń za nieuzasadniony, gdyż po wszczęciu egzekucji wobec G. B. na podstawie tytułów wykonawczych nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia określone w art. 83 ust.4 pkt 1 ustawy Prawo celne.

W związku z zażaleniem pełnomocnika G.B. na to postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 123 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960r. kpa /Dz.U. z 2004. Nr 98 poz. 1071 ze zm./, art. 18 oraz art. 59§ 1 i 5 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm./, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ ten wskazał , że dla oceny przedawnienia należności dochodzonych w oparciu o tytuły wykonawcze [...] i nr [...] mają zastosowanie przepisy ar. 83 ustawy z 28 grudnia 1989r. Prawo celne /Dz.U. z 1994r. Nr 91 poz. 312 ze zm./ w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1997r., a dla ustalenia momentu wszczęcia egzekucji w oparciu o przedmiotowe tytułu wykonawcze należy stosować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 listopada 2001r.

Dalej organ ten stwierdził, że zobowiązany nie kwestionuje stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu, że prowadzenie egzekucji do Spółki M.w 1996r. spowodowało przerwanie biegu przedawnienia oraz tego, że przedawnienie zaczęło biec na nowo od 1 stycznia 1997r. tj. po umorzeniu postępowania egzekucyjnego wobec Spółki. Dla ustalenia, czy nastąpiło kolejne przerwanie biegu przedawnienia należności wynikających z decyzji Nr [...] z [...] oraz nr [...] z [...] należy poddać ocenie zdaniem tego organu postępowanie egzekucyjne, które zostało podjęte w sierpniu 1997r. tym razem do wspólnika Spółki G.B., a przede wszystkim ocenić, czy czynności podejmowane w oparciu o tytułu wykonawcze z [...] spowodowały, wszczęcie egzekucji w rozumieniu art. 83 ust. 4 pkt 1 Prawa celnego wówczas obowiązującej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Według tego organu art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 listopada 2001r. nie rozstrzygał w sposób jednoznaczny momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela nie będącego jednocześnie organem egzekucyjnym, jednak ze względu na treść art. 25 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z którego wynika, iż zwierzchni nadzór i kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i organy w zakresie egzekucji należności pieniężnych sprawuje Minister Finansów, organ ten oparł się na wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów z [...] znak [...] co do momentu wszczęcia egzekucji, uznając iż tym momentem jest doręczenie organowi egzekucyjnemu tytułu wykonawczego. Przekazanie [...] tytułów wykonawczych z [...] do organu egzekucyjnego spowodowało więc wszczęcie egzekucji i tym samym przerwało po raz drugi bieg przedawnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako niezgodnego z prawem.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego zarzucił, iż ustalenia co do doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych organ poczynił w oparciu o domniemania, nie mając w tym zakresie żadnych dowodów. Wskazał także, iż pismo Ministerstwa Finansów określające moment wszczęcia egzekucji nie jest obowiązującym aktem prawnym i nie może być podstawą wydania zaskarżonego postanowienia. Według skargi brak jest również przesłanek do uznania, że nie jest kwestionowane stanowisko, iż prowadzenie przed 1 stycznia 1997r. egzekucji w stosunku do M. s.c. przerwało przedawnienie w stosunku do G. B.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje.

Skarga jest zasadna.

Nie można wprawdzie zgodzić się ze skarżącym, by w stanie prawnym obowiązującym do 30 listopada 2001r. tj. do zmiany ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. z 1991r. Nr 36, poz. 161 ze zm./ dokonanej ustawą z 6 września 2001r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw /Dz.U. Nr 125, poz. 1368/ wszczęcie egzekucji następowało z chwilą: 1/ doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2/ doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Tak bowiem został określony moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego w związku ze zmianą art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonaną ustawą z 6 września 2001r., o której mowa wyżej. Brzmienie art. 26 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w roku 1997 tj. w czasie kiedy doszło do wystawienia tytułów wykonawczych przeciwko skarżącemu było inne. Stosownie bowiem do treści art. 26 § 1 i § 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w 1997r. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnymi przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego.

Jeżeli organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem tak jak to miało miejsce w tym przepadku wszczęcie egzekucji następowało z dniem złożenia skutecznie wniosku o wszczęcie egzekucji. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 30 listopada 2001r. określała różnie etapy postępowania egzekucyjnego między innymi wszczęcie postępowania egzekucyjnego /art. 26/ oraz przystąpienie do czynności egzekucyjnych /art. 32 § 1/ wyraźnie te czynności odróżniając. Świadczy o tym również treść art. 31 tej ustawy. W tym ostatnim przepisie chodzi bowiem o czynności zmierzające od wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Na różnych etapach postępowania przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nakładają na organ egzekucyjny określone obowiązki. Przy wszczęciu egzekucji zgodnie z art. 29 § 1 ustawy organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji. Przystępując do czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny stosownie do treści art. 32 ustawy powinien doręczyć zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz pouczyć zobowiązanego, że służy mu w terminie 7 dni prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie powinno więc ze względu na powyższe wywody budzić wątpliwości, że w stanie prawnym obowiązującym do 30 listopada 2001r. datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego był dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym. Stanowisko takie było również prezentowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego /vide uchwała SN z 28 maja 1992r. III AZP 5/92 OSNCD 1992 z.10, poz. 175/. Nie ma więc potrzeby w tej sytuacji oceniać, czy prawidłowo organy przyjęły, iż doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych. Organy kwestionując stanowisko skarżącego co do przedawnienia uznały, że w 1997r. tj. w momencie wszczęcia egzekucji wobec skarżącego doszło do ponownego jej wszczęcia. O ponownym wszczęciu egzekucji można mówić w sytuacji, gdy dotyczy ona tej samej osoby oraz tego samego obowiązku. Podstawą prowadzenia pierwotnie egzekucji następnie umorzonej w 1996r. były dwie decyzje Urzędu Celnego z [...] nr [...] i z [...] Nr [...], w których jako zobowiązanego wskazano Spółkę Cywilną "M." w S. bez określenia imion i nazwisk wspólników. Na Spółkę cywilną bez określenia imion i nazwisk wspólników wystawione zostały też w 1994r. i w 1995r. tytuły wykonawcze.

Spółka cywilna jest spółką osobową, zespołem wspólników nie wyposażonym w osobowość prawną. Podmiotami są tylko wspólnicy, którzy powiązani są wspólnością majątkową. Spółka cywilna nie ma własnego majątku. W spółce tej bowiem istnieje majątek wspólników, stanowiący ich współwłasność łączną /vide art. 863 kc/. Ze względu na charakter tej Spółki w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowany został pogląd, że oznaczenie spółki cywilnej jako strony powinno polegać na wskazaniu imion i nazwisk wszystkich wspólników oraz ich adresów, w przeciwnym razie orzeczenie wydane przeciwko Spółce nie mogłoby stanowić podstawy wydania skutecznego tytułu wykonawczego /vide postanowienie SN z 3 lutego 1995r. II CRN 157/94 OSNIC 1995/7-8/116/. Pogląd ten został wyrażony w związku z rozpoznaniem rewizji nadzwyczajnej dotyczącej sprawy będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd powszechny. Ma jednak on odniesienie zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę również do postępowania administracyjnego w tym do postępowania celnego, skoro nie ulega wątpliwości to, że Spółka cywilna nie ma własnego majątku. Wobec tego, że egzekucja przed 1997r. prowadzona była w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na Spółkę bez wskazania wspólników, to nie można wbrew temu co przyjęły organy przyjąć, że wystawienie w sierpniu 1997r. tytułów wykonawczych na wspólników, spowodowało ponowne wszczęcie egzekucji. Istotnym charakterem tytułu wykonawczego ze względu na treść art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed 30 listopada 2001r. było wskazanie imienia i nazwiska lub nazwy zobowiązanego. Wobec tego, że nie można mówić o tożsamości podmiotów objętych tytułami wykonawczymi wystawionymi w 1994r. i 1995r. oraz w 1997r. a przy tym tytuły wykonawcze z 1994r. i z 1995r. określające Spółkę Cywilną bez wskazania imion i nazwisk wspólników nie mogły być podstawą skutecznej egzekucji wobec wspólników tej Spółki to uznanie przez organy, iż w 1997r. po wystawieniu tytułów wykonawczych na wspólników doszło do ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest niczym nie uzasadnione. Niezależnie od tego, ze względu na powyższe rozważania stwierdzić należy, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej. Z decyzji administracyjnej wynika, że zobowiązanym jest Spółka cywilna bez określenia imion i nazwisk wspólników, tytuł wykonawczy wystawiony w 1997r. na wspólników jako podstawę wskazuje określoną wyżej decyzją mimo, iż nie wynika w żaden sposób, że doszło do uzupełnienia decyzji poprzez określenie jako zobowiązanych wspólników Spółki Cywilnej przez oznaczenie ich imion i nazwisk.

Naruszone więc zostały przepisy postępowania egzekucyjnego tj. art. 59 § 1 pkt 3 w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a wobec tego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono o wykonalności zaskarżonego aktu.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 i 205 § 1 tej ustawy.