Postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 9 czerwca 2008 r., sygn. I SA/Po 329/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku BK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2005r. postanawia: 1. udzielić skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...]; 2. oddalić wniosek w przedmiocie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. /-/V.Mielcarek

Uzasadnienie

Wpis od skargi wynosi [...].

Wobec tego skarżąca B K złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza od jakiegoś już czasu przynosi straty, zaś dochody uzyskiwane przez członków rodziny nie pozwalają na uiszczenie wpisu sądowego w takiej wysokości. Skarżąca z decyzją Dyrektora Izby Celnej się nie zgadza i wobec tego wnosi o skierowanie skargi do rozpoznania na rozprawie bez uiszczenia wpisu od skargi. Sytuacja ekonomiczna rodziny skarżącej jest trudna i bez uszczerbku dla utrzymania najbliższych nie będzie mogła wnieść tak wysokiej opłaty. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, z synami i z córką. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, posiada natomiast plac magazynowy w G, nie posiada również oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżąca z tytułu prowadzonej działalności nie uzyskuje dochodów, ponosi natomiast stratę. Mąż skarżącej z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...]. Syn wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie [...]. Skarżąca podała, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od [...] notuje stratę w wysokości ok. [...].

W odpowiedzi na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy BK pismem z dnia [...] wskazała, że koszty miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą około [...], przy czym najem [...], woda [...], opał [...], energia elektryczna [...] ([...] co drugi miesiąc), gaz [...] (butla), koszty wyżywienia [...], telefon stacjonarny [...], telefony komórkowe [...], koszty lekarstw i leczenia [...], rata kredytu [...]. Skarżąca oświadczyła, że zarówno ona jak i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów oraz nie posiadają samochodów osobowych. Dom, w którym mieszkają ma powierzchnię około [...] m2 i należy do M i MK z R. Skarżąca wynajmuje ten dom i koszty najmu wynoszą [...]. Powierzchnia placu magazynowego, który należy do skarżącej wynosi [...]. Do wniosku załączyła m.in. kserokopie zeznań podatkowych za [...].

Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę [...].

W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od wpłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zauważa się, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Ponadto na uwagę zasługuje pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącej odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżąca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów, jednakże jej małżonek z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie około [...], natomiast syn z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w kwocie [...]. Skarżąca posiada plac magazynowy. Nie posiada natomiast domu, mieszkania, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wnioskodawczyni razem z osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym ponosi koszty miesięcznego utrzymania w wysokości około [...], przy czym w wysokości [...] spłaca ratę kredytu. Z umowy kredytowej z dnia [...] zawartej pomiędzy skarżącą a A we W wynika, że otrzymała kredyt w wysokości [...]. Spłaty kredytu dokonuje od [...]. Wysokość [...] rat wynosi [...], wysokość ostatniej raty korygującej [...]. Jednakże kredyt ten został udzielony skarżącej na jej wniosek, a zatem trudno jest z tego tytułu zwolnić ją od kosztów sądowych i przerzucić obowiązek na opłacenie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jej indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Ponadto należy zauważyć, że prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącej, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w całości, tym bardziej, że skarżąca jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą. w znacznych rozmiarach, o czym świadczą bardzo wysokie przychody i tak w [...] w wysokości [...], w [...] w wysokości [...], zaś w [...] w wysokości [...] i wobec tego nie ulega wątpliwości, iż dysponowała w tym czasie środkami finansowymi w dużej kwocie. Zatem skarżąca - jako profesjonalny przedsiębiorca - powinna uwzględnić w procedurze planowania wydatków ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych czy śądowoadministracyjnych i w związku z tym czynić konieczne oszczędności na ten cel, a nie liczyć na kredytowanie w tym zakresie z funduszy Skarbu Państwa. Zatem redukcja wysokości wpisu od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej skarżącej.

Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono skarżącej od ewentualnych przyszłych kosztów sądowych, ponieważ skarżąca jest przedsiębiorcą i być może z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej będzie posiadała środki pieniężne na uiszczenie tych kosztów. Jeżeli natomiast skarżąca nie będzie dysponowała odpowiednimi środkami na opłacenie kosztów to będzie mogła zwrócić się ponownie z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji.

/-/V.Mielcarek