Postanowienie WSA w Lublinie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. II SA/Lu 280/17

Dopuszczenie do udziału w postępowaniu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.Ż. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie [...] - w zakresie wniosku Fundacji o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia Fundacji do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.

Uzasadnienie

Wojewoda zarządzeniem zastępczym z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.) - dalej jako "u.s.g.", stwierdził wygaśnięcie sprawowanego przez K. Ż. mandatu .

K. Ż. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na ww. zarządzenie zastępcze. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Lu 280/17.

Odrębną skargę na powyższe zarządzenie zastępcze Wojewody złożyła Gmina . Skarga Gminy została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Lu 391/17.

W dniu 14 listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Lublinie w obu ww. sprawach wpłynął tożsamy wniosek Fundacji (dalej także jako: "[...]") o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Do wniosku tego załączono wydruk informacji o Fundacji odpowiadający odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego oraz Statut Fundacji .

W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazano, że do celów statutowych Fundacji należy działanie na rzecz ochrony praw człowieka (§ 8 pkt 4 Statutu HFPC), realizowane między innymi przez wstępowanie do postępowań sądowych w charakterze przedstawiciela społecznego na podstawie przepisów prawa (§ 9 pkt la Statutu [...]). Sprawa ze skargi K. Ż. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...]. w przedmiocie wygaśnięcia mandatu dotyczy ochrony praw człowieka, gdyż odnosi się do chronionych konstytucyjnie praw: czynnego i biernego prawa wyborczego, które doznają ograniczenia na skutek zniweczenie wyników wyborów bezpośrednich, będących jednym z filarów demokratycznego państwa prawnego, którym zgodnie z Konstytucją jest Rzeczypospolita Polska. Okoliczności te - w ocenie autora wniosku - uzasadniają tym samym udział [...] jako uczestnika niniejszego postępowania.

Na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. Sąd postanowił zarządzić na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Lu 280/17 oraz II SA/Lu 391/17 i prowadzić je pod sygnaturą II SA/Lu 280/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wniosek Fundacji nie może zostać uwzględniony.

Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. W myśl zaś art. 25 § 4 p.p.s.a. organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób mają zdolność sądową.

Warunki uczestniczenia organizacji społecznej w postepowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika określa art. 33 § 2 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.

W świetle powyższego przepisu kwestia zgodności przedmiotu postępowania

w danej sprawie z zakresem statutowej działalności organizacji społecznej, nie jest jedynym kryterium decydującym o możliwości dopuszczenia takiej organizacji do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postepowania, albowiem istotne znaczenie w tym zakresie ma również charakter i przedmiot zainicjowanego postepowania. Podkreślić przy tym trzeba, że określenie "postępowanie administracyjne" użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a., należy rozumieć szeroko, w znaczeniu "postępowanie przed organem administracji", jeżeli przepisy normujące to postępowanie przewidują w nim udział stron.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest zarządzenie zastępcze Wojewody podjęte w ramach sprawowanego przez ten organ nadzoru nad działalnością gminy. Przepisy prawa nie przewidują udziału stron w postępowaniu związanym ze sprawowaniem przez wojewodę nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, w tym nad działalnością gminną. Postępowania nadzorcze toczą się co do zasady z udziałem jedynie podmiotów publicznoprawnych, tj. gminy (związku międzygminnego) i organu nadzoru, zaś inne podmioty nie biorą w nich udziału. Podmiot, który nie może być natomiast uczestnikiem postępowania nadzorczego i nie może wnieść skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze, nie może również wziąć udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba że ustawa wyraźnie tak stanowi. Wyjątek taki wynika wprawdzie z art. 98 ust. 3 u.s.g. odnoszącego się do zarządzeń zastępczych wojewody, z tym że wyjątek ten dotyczy jedynie legitymacji skargowej, nie zaś prawa do udziału w postępowaniu. W takim przypadku legitymacja skargowa została rozszerzona wyłącznie o osoby, których interesu prawnego dotyczy dane zarządzenie. W przypadku zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu prezydenta miasta, osobą taką jest wyłącznie piastun owego urzędu.

Jak wyjaśnił Naczelny Sad Administracyjny w postanowieniu z dnia 6 kwietnia 2017 r. (sygn. akt II OZ 352/17, LEX nr 2268456), należy mieć na względzie, że ustawodawca zabiega o to, aby spory pomiędzy gminą (związkiem międzygminnym), a organem nadzoru były załatwiane szybko. Dopuszczenie zatem do udziału

w postępowaniu przed sądem administracyjnym innych podmiotów niż skarżąca gmina (związek międzygminny) i organ nadzoru (w przypadku skargi na zarządzenie zastępcze dodatkowo osoby, której interesu prawnego dotyczy dane zarządzenie),

z wszelkimi tego konsekwencjami, a więc możliwością kwestionowania zapadłych

w tym postępowaniu orzeczeń, nie byłoby konsekwentne z zamiarem ustawodawcy zapewnienia szybkiego załatwienia spraw dotyczących aktów nadzoru.

Końcowo zaznaczyć wypada, że orzeczona niniejszym postanowieniem odmowa dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania nie uniemożliwia przedstawicielom członkom Fundacji wzięcia udziału (w charakterze publiczności) w każdej ewentualnie wyznaczonej w tej sprawie rozprawie sądowej, albowiem w myśl art. 95 p.p.s.a. osoby pełnoletnie mają każdorazowo wstęp na salę rozpraw na posiedzenia jawne.

Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., orzekł jak

w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/