Pracownik w służbie wojskowej – prawa i obowiązki pracodawcy

Terytorialna służba wojskowa

Pracownik może na swój wniosek być powołany do terytorialnej służby wojskowej. Trwa ona od 1 roku do 6 lat.

Terytorialną służbę wojskową żołnierz pełni rotacyjnie w określonych przez dowódcę jednostki wojskowej dniach służby. Jest ona pełniona co najmniej raz w miesiącu przez 2 dni w czasie wolnym od pracy lub również w inne dni, stosownie do potrzeb sił zbrojnych, po uzgodnieniu z żołnierzem lub na jego wniosek. W pozostałe dni żołnierz obrony terytorialnej pełni służbę dyspozycyjnie, pozostając w gotowości do stawienia się do służby pełnionej rotacyjnie w terminie i miejscu wskazanych przez dowódcę jednostki wojskowej.

Żołnierz obrony terytorialnej może być wezwany także do stawienia się w trybie natychmiastowego stawiennictwa.

Żołnierze obrony terytorialnej, którzy wcześniej nie pełnili czynnej służby wojskowej i nie złożyli przysięgi wojskowej, w pierwszym okresie pełnią terytorialną służbę wojskową rotacyjnie nieprzerwanie przez okres 16 dni, podczas którego odbywają szkolenie podstawowe i składają przysięgę wojskową.

1. Zawiadomienie pracodawcy o służbie w WOT

Pracownik ma obowiązek niezwłocznie powiadomić swojego pracodawcę o powołaniu go do terytorialnej służby wojskowej. Po zapoznaniu się z wykazem dni pracownik powinien też od razu zawiadomić pracodawcę o dniach i ewentualnych zmianach terminów, w których będzie pełnił rotacyjnie służbę wojskową.

Obowiązek zawiadomienia nie dotyczy sytuacji natychmiastowego stawiennictwa – wówczas o stawiennictwie pracownika – żołnierza – do służby zawiadomi pracodawcę dowódca jednostki pracownika.

Na wniosek pracownika – żołnierza – jego dowódca wyda zaświadczenie o okresie pełnienia służby.

2. Ochrona stosunku pracy

Zasady ochrony przed zwolnieniem z pracy żołnierzy obrony terytorialnej będących jednocześnie pracownikami są takie same jak w przypadku pracownika odbywającego dobrowolną służbę wojskową i zostały przedstawione powyżej.

3. Inne uprawnienia pracownicze

Pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu bezpłatnego na czas trwania służby pracownikowi, który jest żołnierzem wojskowej służby terytorialnej. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy pracownik pełni służbę jednorazowo w czasie lub w dniu wolnym od pracy.

Urlopu udziela się na wniosek pracownika.

Jeżeli pracownik został wezwany w trybie natychmiastowego stawiennictwa, to urlopu bezpłatnego należy udzielić mu na podstawie zawiadomienia szefa wojskowego centrum rekrutacji.

W czasie urlopu bezpłatnego pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia.

Po zakończeniu szkolenia podstawowego lub szkolenia wyrównawczego żołnierzowi obrony terytorialnej przysługuje świadczenie początkowe w wysokości 50% przeciętnego wynagrodzenia w II kwartale roku poprzedniego, ogłaszanego przez Prezesa GUS.

Świadczenie początkowe wypłaca jednostka wojskowa, na której zaopatrzeniu finansowym pozostaje żołnierz.

Świadczenie początkowe może zostać przyznane żołnierzowi obrony terytorialnej tylko raz w trakcie pełnienia terytorialnej służby wojskowej.

Jeżeli pracownik – żołnierz obrony terytorialnej – pełni służbę wojskową rotacyjnie, to za te dni jego pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne.

Świadczenie obejmuje rekompensatę kosztów, ale bez kwot wynagrodzenia poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika na zastępstwo za żołnierza wojskowej służby terytorialnej lub zlecenia jego pracy innemu pracownikowi.

Aby otrzymać świadczenie pieniężne, należy złożyć wniosek w sprawie wypłaty, wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty, do szefa wojskowego centrum rekrutacji właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy.

Czas na złożenie wniosku wynosi do 90 dni od dnia zwolnienia żołnierza wojskowej służby terytorialnej ze służby.

Maksymalna kwota, którą można otrzymać za każdy dzień pełnienia służby przez żołnierza obrony terytorialnej, nie może być wyższa od 1/22 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, obowiązującego w kwartale bezpośrednio poprzedzającym termin powołania do tej służby.

Jeżeli żołnierz obrony terytorialnej jest zatrudniony w kilku miejscach, to świadczenie przysługuje proporcjonalnie do poniesionych kosztów wszystkim pracodawcom, którzy go zatrudniają.

Żołnierz wojskowej obrony terytorialnej pełniący służbę wojskową rotacyjnie nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni ma prawo – na swój wniosek – do 1 dnia wolnego bez zachowania prawa do wynagrodzenia.

Za ten dzień wolny pracodawca może wypłacić pracownikowi wynagrodzenie za czas zwolnienia od pracy na własny koszt.

W czasie wykonywania terytorialnej służby wojskowej żołnierz nie otrzymuje wynagrodzenia od pracodawcy. Przysługuje mu jednak świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy.

Świadczenie pieniężne nie przysługuje, jeżeli służba odbyła się jednorazowo w czasie lub dniu wolnym od pracy.

Świadczenie wypłaca dowódca jednostki pracownika.

Okres pełnienia przez pracownika terytorialnej służby wojskowej wlicza się do jego stażu pracy.

Do stażu pracy pracownika wlicza się wyłącznie okres, kiedy pracownik – żołnierz – wykonuje terytorialną służbę wojskową rotacyjnie.

Okres pełnienia służby zostanie wliczony do okresu zatrudnienia w danej firmie, jeśli pracownik w ciągu 30 dni od dnia zwolnienia ze służby ponownie podejmie pracę w tej firmie (jeśli w dniu powołania do służby był już zatrudniony przez tego pracodawcę).

Jeśli żołnierz wojskowej służby terytorialnej podejmie pracę w danej firmie po upływie 30 dni od dnia zwolnienia go ze służby, to i tak czas odbywania tej służby wlicza się do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień wynikających ze stosunku pracy.

Pasywna rezerwa

Pełnienie służby przez żołnierzy pasywnej rezerwy polega na wykonywaniu ćwiczeń wojskowych oraz udziale w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, akcjach poszukiwawczych lub ratowaniu życia ludzkiego.

Pracownik może zostać powołany na ćwiczenia wojskowe, które odbywają się:

- przez 1 dzień,

- krótkotrwale – czyli trwają nieprzerwanie do 30 dni,

- długotrwale – czyli trwają nieprzerwanie do 90 dni,

- rotacyjnie – trwają łącznie do 30 dni i odbywają się z przerwami w określonych dniach w ciągu danego roku kalendarzowego.

Czas trwania ćwiczeń wojskowych nie może łącznie przekroczyć 90 dni w ciągu roku, przy czym żołnierz pasywnej rezerwy może odbywać ćwiczenia wojskowe trwające do 24 godzin nie więcej niż 3 razy w roku.

1. Urlop bezpłatny

Na czas trwania ćwiczeń wojskowych pracodawca musi udzielić pracownikowi, który jest żołnierzem pasywnej rezerwy, urlopu bezpłatnego.

Jeżeli pracownik został wezwany w trybie natychmiastowego stawiennictwa, to należy udzielić mu urlopu bezpłatnego na podstawie zawiadomienia szefa wojskowego centrum rekrutacji.

W czasie urlopu bezpłatnego pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Przysługuje mu też w tym czasie ochrona przed zwolnieniem z pracy.

2. Świadczenie pieniężne

Jeżeli pracownik pełni służbę w pasywnej rezerwie, to za dni, w których jest na służbie, jego pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne.

Świadczenie obejmuje rekompensatę kosztów, ale bez kwot wynagrodzenia poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika na zastępstwo za żołnierza pasywnej rezerwy lub zlecenia jego pracy innemu pracownikowi.

Aby otrzymać świadczenie pieniężne, pracodawca musi złożyć wniosek w sprawie wypłaty wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty do szefa wojskowego centrum rekrutacji właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy.

Termin na złożenie wniosku wynosi do 90 dni od dnia zwolnienia żołnierza ze służby w pasywnej rezerwie.

Kwota świadczenia jest ustalana i wypłacana każdorazowo po każdym miesiącu pełnienia służby.

Maksymalna kwota, którą można otrzymać za każdy dzień pełnienia służby w pasywnej rezerwie, nie może być wyższa od 1/22 dwuipółkrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, obowiązującego w kwartale bezpośrednio poprzedzającym termin powołania do tej służby.

Jeżeli żołnierz pasywnej rezerwy jest zatrudniony w kilku miejscach, to świadczenie przysługuje proporcjonalnie do poniesionych kosztów wszystkim pracodawcom, którzy go zatrudniają.

Jeżeli żołnierz pasywnej rezerwy ma zaplanowany urlop wypoczynkowy w terminie, w którym został powołany do służby, albo nie wykorzysta części urlopu z tego powodu, to pracodawca ma obowiązek przesunąć go na późniejszy termin.

Aktywna rezerwa

Służba w aktywnej rezerwie jest pełniona na podstawie powołania na czas nieokreślony.

Żołnierz aktywnej rezerwy pełni służbę:

- jednorazowo raz na kwartał przez co najmniej 2 dni w czasie wolnym od pracy oraz jednorazowo przez 14 dni, co najmniej raz na 3 lata,

- w trybie natychmiastowego stawiennictwa,

- w dniach określonych przez dowódcę jednostki wojskowej,

- w inne dni, stosownie do potrzeb sił zbrojnych (na swój wniosek lub po uzgodnieniu takich dni).

Żołnierz aktywnej rezerwy może zostać powołany do zawodowej służby wojskowej, jeżeli pełnił służbę w rezerwie aktywnej przez co najmniej 3 lata i uzyska pozytywną opinię służbową.

1. Powiadomienie pracodawcy o wezwaniu żołnierza rezerwy aktywnej

Żołnierz aktywnej rezerwy odbywa służbę w dni w danym roku kalendarzowym na podstawie wykazu ustalonego przez swojego dowódcę. Wykaz ten pracownik otrzyma do 30 dni przed końcem roku poprzedzającego rok, kiedy będzie pełnił służbę. Żołnierz – pracownik – po zapoznaniu się z wykazem ma obowiązek niezwłocznie powiadomić pracodawcę o dniach, w których będzie pełnił służbę wojskową.

Jeżeli żołnierz aktywnej rezerwy zostanie wezwany w trybie natychmiastowego stawiennictwa, osobą odpowiedzialną za powiadomienie o tym pracodawcy jest dowódca jednostki wojskowej.

2. Inne uprawnienia

Pracownikowi, który jest żołnierzem aktywnej rezerwy, należy udzielić urlopu bezpłatnego na czas trwania służby na takich samych zasadach jak żołnierzowi pasywnej rezerwy.

Pracodawcy za dni, w których pracownik pełni służbę w aktywnej rezerwie, przysługuje świadczenie pieniężne na takich samych zasadach jak pracodawcy żołnierza pasywnej rezerwy.

Jeżeli żołnierz aktywnej rezerwy miał zaplanowany urlop wypoczynkowy w terminie, w którym został powołany do służby, albo z tego powodu nie wykorzysta części urlopu, to pracodawca ma obowiązek przesunąć go na późniejszy termin.

Przydział mobilizacyjny

Nadanie przydziału mobilizacyjnego żołnierzowi oznacza przeznaczenie go w czasie pokoju do służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny na wolnych stanowiskach służbowych lub do pełnienia nieobsadzonych funkcji wojskowych.

Pracownicze przydziały mobilizacyjne nadaje się pracownikom lub innym osobom, które spełniają łącznie następujące warunki:

- nie pełnią czynnej służby wojskowej,

- posiadają obywatelstwo polskie,

- nie mieszkają stale za granicą,

- nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Pracownikom lub innym osobom nadaje się pracowniczy przydział mobilizacyjny pod warunkiem:

występowania stanowiska służbowego lub funkcji wojskowej w etacie jednostki wojskowej albo komórki organizacyjnej występujących w czasie wojny albo stanowiska pracowniczego w etacie jednostki wojskowej występującego w czasie wojny,

niepełnienia czynnej służby wojskowej.

W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny dotychczasowy stosunek pracy pracownika, któremu nadano pracowniczy przydział mobilizacyjny do jednostki wojskowej, z dniem jego stawienia się do tej jednostki, określonym w karcie mobilizacyjnej, ulega zawieszeniu na czas wykonywania zadań wynikających z przydziału, nie dłużej niż na czas do dnia ogłoszenia demobilizacji.

Z dniem ogłoszenia mobilizacji lub z dniem, w którym rozpoczyna się czas wojny, dowódca jednostki wojskowej rozwiązuje stosunek pracy z pracownikiem tej jednostki, któremu nie nadano pracowniczego przydziału mobilizacyjnego. Pracownikowi temu wypłaca się świadczenia należne pracownikom z tytułu rozwiązania z nimi stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy.