Uchylenie decyzji Dyrektora ARiMR z powodu wadliwego działania systemu IRZplus i zasady proporcjonalności w przypadku zgłoszeń przemieszczeń bydła - Wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 maja 2025 r., sygn. I SA/Bk 95/25
Brakiem rzetelnej analizy podstaw prawnych oraz niesprawności systemu IRZplus, organy administracyjne uchybiły zasadzie proporcjonalności, co skutkowało błędnym rozstrzygnięciem w sprawie przyznania płatności dobrostanowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 9010-2025-000013 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 na 2023 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sokółce z dnia 8 listopada 2024 r. o nr 0198-2024-014121; 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego S. K. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 28 czerwca 2024 r. S. K. (dalej powoływany jako skarżący) złożył za pomocą formularza udostępnionego na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) wniosek o przyznanie płatności na 2023 r., w którym ubiegał się o przyznanie płatności w ramach podstawowego wsparcia dochodów, płatności redystrybucyjnej, płatności do roślin strączkowych na nasiona, płatności do bydła, płatności do krów, uzupełniającej płatności podstawowej, płatności do ekoschematu: (1) rolnictwo węglowe i zarządzanie składnikami odżywczymi w formie następujących praktyk: (-) międzyplony ozime łub wsiewki śródplonowe,- opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia wariant podstawowy, (-) wymieszanie obornika z glebą na gruntach ornych w ciągu 12 godzin, (-) wymieszanie słomy z glebą, (2) dobrostan zwierząt, w ramach realizacji wariantu: (-) dobrostan krów mamek, zwierzęta utrzymywane w pomieszczeniach/budynkach bez uwięzi, stosowanie praktyk: (-) zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50%, (-) ściółka, (-) wybieg, (-) wypas, (-) przyznanie kosztów transakcyjnych, (-) dobrostan opasów, zwierzęta utrzymywane w pomieszczeniach/budynkach bez uwięzi, stosowanie praktyk: (-) zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50%, (-) ściółka, (-) wybieg, (-) przyznanie kosztów transakcyjnych.
Decyzją z dnia 17 lipca 2024 r. nr 0198-2024-011785 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Sokółce (dalej powoływany jako: "organ I instancji", "Kierownik BP") odmówił przyznania płatności do ekoschematu: (-) dobrostan krów mamek, (-) zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50%, (-) ściółka, (-) wybieg, (-) wypas, oraz przyznał skarżącemu pozostałe płatności.
W następstwie odwołania skarżącego, decyzją z dnia 8 października 2024 r.
Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży (dalej powoływany jako: "organ odwoławczy", "Dyrektor POR") uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik BP wydał w dniu 8 listopada 2024 r. decyzję nr 0198-2024-014121, na mocy której odmówił przyznania płatności do ekoschematu: (-) dobrostan krów mamek, (-) zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50%, (-) ściółka, (-) wybieg, oraz przyznał skarżącemu pozostałe płatności.
W następstwie odwołania skarżącego, decyzją z dnia 24 stycznia 2025 r. nr 9010-2025-000013 Dyrektor POR utrzymał w mocy decyzję z 8 listopada 2024 r.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy w zakresie odmowy przyznania płatności do ekoschematu – dobrostan zwierząt wskazał, że za objęte wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowych uznaje się zwierzęta spełniające warunki przyznania tych płatności, co potwierdzają informacje zawarte w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 – Dz.U. z 2023 r. poz. 412 ze zm., dalej jako: "u.p.s.w.p.r.").
Wskazano, że na skarżącym ciążył obowiązek zgłoszenia przemieszczenia zwierząt w terminie 7 dni. Skoro skarżący zarejestrował dwie siedziby stada, dokonał przemieszczenia zwierząt z jednej siedziby do drugiej i zarejestrował to przemieszczenie w aplikacji IRZplus, to miał ustawowy obowiązek zrobić to w terminie 7 dni od daty od daty faktycznego przemieszczenia. Organ odwoławczy ustalił, że skarżący dokonał zgłoszenia przemieszczenia zwierząt, czyli wybycia i przybycia, już po upływie wyznaczonego przepisami terminu.
Odnosząc się do zarzutu wskazującego, że po zgłoszeniu przemieszczeń aplikacja IRZplus wyświetlała brak błędów Dyrektor POR stwierdził, że aplikacja nie wskazuje błędów dotyczących terminowości zgłoszeń, lecz spójności dotyczące poszczególnych zwierząt, np. wybycie z jednej siedziby i przybycie do drugiej. Za niezasadny uznał również zarzut wskazujący, że niedotrzymanie terminu zgłoszenia przemieszczenia wynikło z problemami działania systemu IRZplus. Zgłoszenie przemieszczenia większości zwierząt zostało dokonane miesiąc po zdarzeniu i nie było spowodowane brakiem funkcjonalności systemu IRZplus. Podał, że w przypadku problemów z funkcjonalnością systemu IRZplus, zgłoszenia można było dokonać w Biurze Powiatowym ARiMR w Sokółce.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – żonę I. K., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że przemieszczenie zwierząt z siedziby stada 026052605-002 do siedziby stada 026052605-001, których skarżący jest właścicielem, nastąpiło dnia 20 października 2023 r. (wybycie) (numer dokumentu w IRZplus 20231027/008135447, aplikacja po weryfikacji dokumentu wówczas wyświetliła błędy "0"). Zgłoszenia dokonano 27 października 2023 r., czyli z zachowaniem ustawowego terminu. Zwrócono uwagę, że po weryfikacji dokumentu przez system aplikacji nie pojawiła się informacja o braku zdarzenia parującego dla zdarzenia o typie wybycie (przemieszczenie) z datą 20 października 2023 r. dla zgłaszanych zwierząt, nie było informacji o braku spójności dotyczących zgłaszanych zwierząt, np. wybycie z jednej siedziby a przybycie do drugiej.
Skarżący zauważył, że udogodnieniem dla użytkowników IRZplus miała być funkcjonalność propozycji zgłoszeń, której wówczas jednak nie było. To wszystko uśpiło czujność i wprowadziło skarżącego w błąd, ponieważ zakładał, że nowy system podpowie i poprowadzi bezbłędnie. Dalej wyjaśniał, że w okresie miesiąca nie było potrzeby korzystania z aplikacji, jak i weryfikacji zawartych w niej informacji, dlatego uznano, że wszystko jest w porządku. Po uzyskaniu dodatkowej informacji na temat zgłaszania przemieszeń, skarżący zalogował się powtórnie, żeby sprawdzić swoje rejestry. Wtedy zorientował się, że zgłoszenia przemieszczenia (przybycie) nie ma w bazie. Natychmiast więc zostało dokonane zgłoszenie przemieszczenia (przybycie) do siedziby stada 026052605-001 z siedziby 026052605-002. Zgłoszenia dokonano 20 listopada 2023 r., czyli po przekroczeniu 7-dniowego terminu. Przy zgłoszeniu przemieszczenia po weryfikacji dokumentu aplikacja wówczas wyświetliła również komunikat błędy "0", co dało skarżącemu przekonanie, że wszystko jest prawidłowo zgłoszone. Niespójność funkcjonowania systemu, nieświadomość wprowadzanych zmian, prowadziła do nieświadomego popełnienia przez skarżącego błędu pomimo pozyskiwania informacji z różnych źródeł, jakimi są Ośrodki Doradztwa Rolniczego, Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a w konsekwencji doprowadziła do utraty płatności, które byłyby przeznaczone na polepszanie warunków dobrostanowych zwierząt.
Skarżący zauważył też, że nieprawidłowości funkcjonowania IRZplus były opisywane na portalach rolniczych, interweniował również Polski Związek Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego. Wskazał też, że również doradcy i pracownicy ARiMR nie wiedzą jak podchodzić do tego tematu. Zdaniem skarżącego system nadal nie działa prawidłowo i doprowadza do utraty płatności przez rolników, mimo spełnienia warunków, co narusza zaufanie obywateli do instytucji Państwa. Według skarżącego system powinien być intuicyjny, przyjazny dla użytkownika, a karanie uczciwego rolnika za źle działający system nie powinno mieć miejsca.
Skarżący podkreślił, że wadliwe funkcjonowanie aplikacji IRZplus było przez niego niejednokrotnie zgłaszane do Biura Powiatowego w Sokółce oraz pod adresem arimr_hd@arimr.gov.pl. Podano, że na stronie portalu IRZplus często wyświetla się komunikat na czerwonym tle "Internal Server Error". Na skierowane zapytanie, dlaczego nie ma powiadomień mailowych o propozycjach i komunikatach wygenerowanych przez system IRZplus, odpowiedź brzmiała, że "funkcjonalność powiadomień mailowych o nowych propozycjach jest aktualnie nieaktywna".
Skarżący wyraził też przekonanie, że zgłoszenia przemieszczenia pomiędzy siedzibami stad należącymi do jednego producenta w przekraczającym 7 dni terminie nie należy traktować jako niedopełnienie obowiązku dokonania zgłoszeń zdarzeń dotyczących zwierząt w terminie.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie w dniu 14 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącego – żona Inga Kimborowicz przedłożyła wydruki z systemu ARiMR dotyczące zgłoszenia przemieszczenia. Wyjaśniła, że terminowo dokonano zgłoszenia wybycia stada, jednakże w 2023 r. system informatyczny ARiMR działał nieprawidłowo, zawieszał się i nie pokazywał informacji o błędach w zgłoszeniu – w tym o konieczności zgłoszenia przybycia do stada. Podała, że były interwencje Polskiego Związku Hodowców Bydła w Ministerstwie Rolnictwa, który sygnalizował problem i wnioskował o łagodne traktowanie hodowców, który przytrafił się także skarżącemu. Zauważyła, że obecnie aplikacja funkcjonuje prawidłowo, bowiem została poprawiona jej funkcjonalność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora POR z dnia z dnia 24 stycznia 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP z dnia 8 listopada 2024 r., w której odmówiono skarżącemu przyznania płatności do ekoschematu: (-) dobrostan krów mamek, (-) zwiększona powierzchnia bytowa o co najmniej 50%, (-) ściółka, (-) wybieg, oraz przyznano pozostałe wnioskowane płatności.
Podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił przede wszystkim art. 36 u.p.s.w.p.r., jak również przepisy wydanego na podstawie art. 70 u.p.s.w.p.r. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz.U. z 2023 r. poz. 797 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie dobrostanowe").
W prawie UE podstawę płatności dobrostanowych można zaś odnaleźć
w art. 31 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz.U. UE L nr 435 z 6 grudnia 2021 r., dalej jako: "rozporządzenie 2021/2115").
W myśl ust. 1 powołanego art. 36 u.p.s.w.p.r. płatności dobrostanowe są przyznawane, jeżeli rolnik realizuje praktyki podwyższające poziom dobrostanu zwierząt gatunków: świnia (Sus scrofa), bydło domowe (Bos taurus), owca domowa (Ovis aries), koza domowa (Capra hircus), koń domowy (Equus caballus), kura (Gallus gallus) lub indyk (Meleagris gallopavo), których jest posiadaczem, co potwierdzają informacje zawarte w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
W ust. 2 ww. przepisu wskazuje się, że płatności dobrostanowe są przyznawane do:
1) liczby punktów określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 2 pkt 7, uzyskanych przez rolnika za realizację praktyk, o których mowa w ust. 1, w odniesieniu do zwierząt gatunków świnia (Sus scrofa) oraz bydło domowe (Bos taurus), które spełniają warunki przyznania tych płatności określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1;
2) zwierząt gatunków: owca domowa (Ovis aries), koza domowa (Capra hircus), koń domowy (Equus caballus), kura (Gallus gallus) lub indyk (Meleagris gallopavo):
a) w odniesieniu do których są realizowane praktyki, o których mowa w ust. 1,
b) które spełniają warunki przyznania tych płatności określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1.
Natomiast w ust. 3 ww. przepisu wskazuje się, że za objęte wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowych uznaje się, zgodnie z art. 65 ust. 4 lit. f rozporządzenia 2021/2116, zwierzęta spełniające warunki przyznania tych płatności, co potwierdzają informacje zawarte w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
Komputerowa baza danych, do której odwołuje się ustawodawca w art. 36 ust. 1 i 3 u.p.s.w.p.r., funkcjonuje pod nazwą IRZplus i tak też będzie dalej określana przez sąd w dalszej części uzasadnienia. Dodatkowe wymogi i obowiązki rolnika wnioskującego o płatność dobrostanową określone zostały w przepisach rozporządzenia dobrostanowego, w których prawodawca jako warunek przyznania płatności dobrostanowych określa również dokonanie stosownych zgłoszeń do IRZplus.
Prawodawca krajowy wdraża w ten sposób założenia zawarte w przepisach rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz.U. UE L nr 435 z 6 grudnia 2021 r., p. 187-261, dalej jako: "rozporządzenie 2021/2116") co do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, w tym przypadku określonego w art. 65 ust. 4 lit. f rozporządzenia 2021/2116 systemu wniosków automatycznych.
Elementem systemu zintegrowanego jest również, w stosownych przypadkach, system identyfikacji i rejestracji zwierząt (art. 66 ust. 1 lit. g rozporządzenia 2021/2116). Na szczeblu krajowym podstawy prawne działania tego systemu, zwanego właśnie IRZplus, określa ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2023 r. poz. 1815 ze zm., dalej jako: u.s.i.r.z.).
Obowiązek zgłoszenia przemieszczenia stada bydła w IRZplus, do którego odnosi się istota zaistniałego w niniejszej sprawie sporu, wynika z art. 108 ust. 1 w zw. z art. 109 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie przenośnych chorób zwierząt oraz zmieniające i uchylające niektóre akty w dziedzinie zdrowia zwierząt ("Prawo o zdrowiu zwierząt") (Dz.U. UE L nr 84 z 31 marca 2016 r., poz. 1-208, dalej jako: "rozporządzenie 2016/429") w zw. z art. 1 pkt 1 lit. a) u.s.i.r.z.
Art. 109 ust. 1 lit. a rozporządzenia 2016/429 nakłada na państwa członkowskie UE obowiązek ustanowienia bazy danych dokumentującej co najmniej przemieszczania bydła do i z zakładu. Pojęcie zakładu definiuje art. 4 pkt 27 rozporządzenia 2016/429 i oznacza wszelkie pomieszczenia, strukturę lub - w przypadku chowu lub hodowli na wolnym powietrzu - środowisko lub miejsce, w którym - tymczasowo lub stale - utrzymywane są zwierzęta lub przetrzymywany jest materiał biologiczny, z wyjątkiem:
a) gospodarstw domowych, w których utrzymuje się zwierzęta domowe;
b) zakładów leczniczych dla zwierząt.
Termin na wykonanie obowiązku został natomiast zakreślony w art. 26 ust. 1 u.s.i.r.z. i wynosi 7 dni od dnia wystąpienia danego zdarzenia, w tym przypadku przemieszczenia stada.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy na podstawie danych z IRZplus stwierdziły, że skarżący nie dopełnił powyższego obowiązku w tak określonym terminie. W zaaprobowanej przez Dyrektora POR decyzji organu I instancji stwierdzono, że przemieszczenie stada miało miejsce w dniu 20 października 2023 r., natomiast zgłoszenie tego zdarzenia w IRZplus nastąpiło 20 listopada 2023 r., a więc po terminie. Co do trzech zwierząt stwierdzono tożsamą nieprawidłowość również co do daty zdarzenia 10 lipca 2023 r. Konsekwencją takich ustaleń była odmowa przyznania płatności w zakresie wyżej określonym.
Skarżący w odwołaniu, jak również w skardze zwrócił jednak uwagę na to, że stosowne zgłoszenie zostało dokonane w dniu 27 października 2023 r., a zatem z zachowaniem ustawowego terminu. Wskazał, że system IRZplus po weryfikacji dokumentu nie odnotował nieprawidłowości, w związku z czym skarżący pozostawał w przekonaniu, że wszystko jest w porządku. Wyjaśnił, że w okresie miesiąca od zdarzenia nie zaistniała potrzeba korzystania z IRZplus, w związku z czym dopiero po zalogowaniu się w dniu 20 listopada 2023 r., po stwierdzeniu, że w bazie nie ma zgłoszenia, dokonał go powtórnie. Skarżący wskazał, że wyświetlony komunikat był taki sam jak przy zgłoszeniu w dniu 27 października 2023 r.
Skarżący wywodzi z powyższego, że IRZplus nie działa poprawnie. Zauważa przy tym, że problemy z IRZplus były relacjonowane w portalach rolniczych, a także zgłaszane przez Polski Związek Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego. Zwrócił uwagę, że pomimo realizacji ekoschematu rolnicy pozbawiani są płatności z powodu nieprawidłowego działania IRZplus. Skarżący twierdzi również, że zaistniałe nieprawidłowości zgłaszał na adres mailowy ARiMR.
W zaskarżonej decyzji Dyrektor POR odniósł się do zastrzeżeń skarżącego wskazując, że zgłoszenie przemieszczenia większości zwierząt zostało dokonane miesiąc po zdarzeniu i nie było spowodowane brakiem funkcjonalności systemu IRZplus. W przypadku problemów z funkcjonalnością systemu IRZplus, zgłoszenia można było dokonać w Biurze Powiatowym ARiMR w Sokółce. Podał również, że IRZplus nie wskazuje błędów dotyczących terminowości zgłoszeń, lecz spójności dotyczące poszczególnych zwierząt, np. wybycie z jednej siedziby i przybycie do drugiej. W tożsamy sposób organ odwoławczy ustosunkował się do wskazań skargi.
W ocenie sądu sposób, w jaki organ odwoławczy odniósł się do zarzutów skarżącego, wskazuje na nierozpoznanie ich istoty, a przez to nierozpatrzenie sprawy w jej całokształcie. W kontekście twierdzeń skarżącego wyjaśnienia organu są zupełnie nieadekwatne. Skarżący twierdzi bowiem, że dokonał zgłoszenia w dniu 27 października 2023 r., IRZplus nie odnotował błędu, a dopiero później okazało się, że zgłoszenie nie zostało zarejestrowane. Organ w żaden sposób nie odniósł się do twierdzenia, że zgłoszenia dokonano już wcześniej, nie zbadał, czy IRZplus w dniu 27 października 2023 r. działał prawidłowo. Nie odniósł się też właściwie do wskazania, że skarżący nie był świadomy błędu, gdyż nie został on odnotowany przez aplikację. Całkowicie nieadekwatne jest w kontekście tych wyjaśnień wskazanie, że skarżący w przypadku problemów mógł dokonać zgłoszenia w ARiMR, skoro wedle jego twierdzeń nie był świadomy błędu i pozostawał w przekonaniu, że zgłoszenie zostało zarejestrowane. Również wskazanie dotyczące funkcjonalności IRZplus w żaden sposób nie odpowiada na zastrzeżenia skarżącego. Skarżący nie oczekiwał, że w zakresie zgłoszenia z 20 listopada 2023 r. wyświetli się komunikat, że został przekroczony termin, lecz że przy domniemanym pierwotnym zgłoszeniu z 27 października 2023 r. w komunikacie z IRZplus zostaną wskazane ewentualne błędy, uniemożliwiające rejestrację zgłoszenia. Organ odwoławczy nie odniósł się właściwie do powyższych zastrzeżeń.
Skarżący wskazał również, że przemieszczanie między siedzibami jednego producenta nie jest objęte przepisami wskazanymi w art. 1 pkt 1 u.s.i.r.z. Organ odwoławczy w żaden sposób się do tego nie odniósł. W treści zaskarżonej decyzji nie została powołana podstawa prawna obowiązku zgłoszenia przemieszczenia. Powołany art. 26 u.s.i.r.z. wskazuje jedynie termin wykonania tego obowiązku, zaś co do samego obowiązku przepis ten odwołuje się do art. 1 pkt 1 u.s.i.r.z., w którym wymienia się rozporządzenia unijne, w tym m.in. rozporządzenie 2016/429. Organy nie dokonały wykładni przepisów tego rozporządzenia, w tym w szczególności art. 109, którego specyfika polega na tym, że wymaga od swoistej implementacji przez dane państwo członkowskie, a sam przepis wyznacza jedynie minimalny zakres obowiązku. Organy stwierdziły więc niewykonanie obowiązku w terminie, nie wyjaśniając podstawy prawnej obowiązku. W szczególności wymaga wyjaśnienia odniesienie pojęcia "zakładu" w rozumieniu rozporządzenia 2016/429 do siedzib stad rolnika, tj. czy każde z nich stanowi zakład, a jeśli nie to jaką podstawę ma obowiązek zgłaszania przemieszczenia pomiędzy siedzibami stad należącymi do jednego rolnika. Jeśli obowiązek miałby obejmować również takie zdarzenia to pojawia się wątpliwość w kontekście zasady proporcjonalności, to znaczy czy odmowa płatności stanowi proporcjonalną reakcję na jednorazowe niedopełnienie formalnego obowiązku sprawozdawczego, odnoszące się przy tym do przemieszczenia stada do innej siedziby tego samego skarżącego (zob. także wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Rz 576/23, powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie bazy orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W kontekście danych zbieranych w IRZplus, w tym ze zgłoszeń rolników, należy zauważyć, że to ARiMR, w myśl art. 10 ust. 1 u.s.i.r.z. jest odpowiedzialna za funkcjonowanie IRZplus. Nadto z art. 10 ust. 2 u.s.i.r.z. wynika, że IRZplus jest rejestrem publicznym w rozumieniu art. 3 pkt 5 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1557 ze zm., dalej jako: "ustawa o informatyzacji"). Ma to o tyle istotne znaczenie, że IRZplus powinien spełniać wymogi określone w ustawie o informatyzacji i to ARiMR jest odpowiedzialny za prawidłowość działania IRZplus, w tym przesyłanie i zapis danych.
W zaskarżonej decyzji organy powinny więc wyjaśnić ewentualne wątpliwości dotyczące prawidłowości działania aplikacji zarządzanej przez ARiMR. Choć postępowanie dowodowe organów ARiMR podlega pewnym ograniczeniom względem przepisów k.p.a., stosownie do treści art. 66 ust. 1 u.p.s.w.p.r., to sprawność funkcjonowania IRZplus nie należy do okoliczności, których udowodnienia można wymagać wyłącznie od wnioskodawcy, szczególnie gdy aplikacja nie zawiera funkcjonalności, które pozwoliłyby na wykazanie, że skarżący podjął próbę zgłoszenia.
Jak zasadnie podkreśla się w orzecznictwie, skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 206/23 i przywołane tam orzecznictwo).
Podsumowując, organ odwoławczy nie odniósł się właściwie do zastrzeżeń skarżącego dotyczących działania IRZplus, przez co nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie, a sposób, w jaki odpowiedział na te zastrzeżenia, nie odpowiada wymogom prawidłowego uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 u.p.s.w.p.r.) oraz jest sprzeczny z zasadą budzenia zaufania do organów (art. 8 k.p.a. w zw. z art. 5 u.p.s.w.p.r.), gdyż wątpliwości strony pozostały bez jakiejkolwiek rzeczowej odpowiedzi.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy powinny więc wyjaśnić w pierwszej kolejności podstawę prawną obowiązku zgłoszenia przemieszczenia stada w siedzibach jednego rolnika, następnie zbadać kwestię prawidłowości działania IRZplus, a w dalszej kolejności ocenić, czy ewentualnie niedopełnienie obowiązku w terminie powinno skutkować odmową przyznania wnioskowanych płatności dobrostanowych czy też istnieje prawna możliwość ich przyznania pomimo zaistniałego błędu sprawozdawczego, mając na uwadze zasadę proporcjonalności.
Z powyższych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
Wobec uwzględnienia skargi oraz w związku z wnioskiem skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania złożonym w skardze sąd orzekł o kosztach na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
POTRZEBUJESZ POMOCY?