Wyrok WSA w Opolu z dnia 28 maja 2026 r., sygn. I SA/Op 144/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędzia del. WSA Tomasz Porczyński Protokolant St. inspektor sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 października 2025 r., nr SKO.40.2786.2025.śr w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę.

Uzasadnienie

E. S. (zwana dalej też: skarżącą) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (zwanego dalej też w skrócie: "SKO" lub "Kolegium") z dnia 31 października 2025 r., nr SKO.40.2786.2025.śr, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Opola (zwanego dalej: organem pierwszej instancji) z dnia 14 lipca 2025 r., nr SSR.4022.00528.2025.MSK, o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2025 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia 11 grudnia 2024 r., wydane do 31 grudnia 2025 r., a stwierdzające jej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym i określające, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 9 grudnia 2024 r. oraz, że nie można ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje.

Decyzją z dnia 14 lipca 2025 r. Prezydent Miasta Opole, na podstawie art. 3, art. 16 ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, ze zm. - zwanej dalej ustawą, orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.

Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

Opisaną we wstępie decyzją z dnia 31 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Opole z dnia 14 lipca 2025 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium dokonało oceny w zakresie spełnienia przez skarżącą przesłanek przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z art. 16 ust. 3 ustawy. Ustaliło w tym zakresie, że skarżąca (urodzona dnia [...] 1966 r.) jest osobą dorosłą, która w okresie do dnia wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, nie miała ukończonych 75 lat i która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W takich uwarunkowaniach faktycznych istniała możliwość przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wyłącznie w oparciu o art. 16 ust. 3 ustawy. Przepis ten jednak wymaga, by niepełnosprawność skarżącej powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia. Tymczasem, wydane na wniosek skarżącej orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z przyczyny oznaczonej symbolem "05-R" (upośledzenie narządu ruchu) wskazuje, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Zaznaczając, że powołane orzeczenie pochodzi od organu specjalistycznego, tj. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, Kolegium podkreśliło, że organy orzekające w przedmiocie przyznania przedmiotowego zasiłku nie mają kompetencji do przeprowadzania własnych ustaleń dowodowych w materii rozstrzygniętej orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności i nie są uprawnione do podważania rozstrzygnięć w nim zawartych. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter wiążący, a do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, że niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Oznacza to, że zawarte w złożonym przez stronę orzeczeniu z dnia 11 grudnia 2024 r. sformułowanie, że "nie da się ustalić" od kiedy istnieje jej niepełnosprawność, świadczy o tym, że okoliczność ta była przez właściwy organ badana i pomimo tego okazała się niemożliwa do ustalenia. Okoliczność ta może być przez skarżącą podważana wyłącznie w postępowaniu w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji nie mógł więc przyznać wnioskowanego świadczenia w sytuacji braku spełnienia przez skarżącą warunku powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wieku do 21 lat, który to warunek w świetle art. 16 ust. 3 ustawy jest niezbędny do przyznania świadczenia. Kolegium podkreśliło, że w odniesieniu do wykładni ww. przepisu nie można przyznać prymatu wykładni systemowej, celowościowej czy funkcjonalnej, w sytuacji gdy treść przepisu jest jednoznaczna, a nadto przepis ten nie został uznany jako niekonstytucyjny. Odnosząc się tym samym do podnoszonej przez skarżącą kwestii zastosowania w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Kolegium podkreśliło, że z wyroku tego wynika jednoznacznie, iż przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego nie była ocena zgodności z Konstytucją art. 16 ust. 3 ustawy, lecz art. 16a ust. 2 i art. 17 ust. 1b ustawy, które w obecnym kształcie ustawy nie występują w niej.