Finansowanie przez gminę ze środków własnych budowy lub modernizacji budowli ochronnych lub miejsc doraźnego schronienia - stanowisko Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z dnia 27 października 2025 r., sygn. WA.0220.75.2025

W odpowiedzi na wniosek doręczony w dniu 7 października 2025 r. w sprawie możliwości finansowania przez gminę, ze „środków własnych”, budowy lub modernizacji budowli ochronnych lub miejsc doraźnego schronienia, Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu wyjaśnia, co następuje.

Z przepisów art. 49 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572, z późn. zm.) wynika, że jednostka samorządu terytorialnego - gmina wykonująca zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej powinna otrzymać z budżetu państwa dotację celową w wysokości zapewniającej realizację tego zadania. Dotacja przekazywana przez wojewodę powinna umożliwiać pełne i terminowe wykonanie zleconego zadania. Jeśli dotacja celowa nie umożliwia pełnego wykonania zadania zleconego, należy uznać, że nie została ona przekazana zgodnie z wymogami art. 49 ust. 4 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W takim przypadku, jak wynika z art. 49 ust. 5 powołanej ustawy, gminie przysługuje prawo dochodzenia należnego świadczenia wraz z odsetkami w postępowaniu sądowym.

Z kolei dochody własne jednostek samorządu terytorialnego mają służyć realizacji zadań własnych samorządów, na co wskazuje Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2008 r. (K 30/04). Ponadto Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt I CSK 94/18 (opubl. https://www.sn.pl/orzecznictwo), wskazał, że jednostka samorządowa nie jest zobowiązana do pokrywania z własnych środków kosztów wykonania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej lub zadań zleconych ustawami (art. 49 ust. 1 u.d.j.s.t.). Co więcej, takie subsydiowanie nie powinno mieć miejsca, ponieważ wydatkowanie na ten cel funduszy z innych źródeł ogranicza możliwość realizowania przez jednostkę własnych zadań, stanowiących podstawową sferę aktywności samorządu terytorialnego. Jednocześnie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.) w art. 216 ust. 2 pkt 1 stanowi, że