Objęcie umową o bankową obsługę budżetu gminnej spółki prawa handlowego

Nieprawidłowość

Wójt gminy zawarł umowę na prowadzenie obsługi bankowej budżetu, w której zamieszczono postanowienia o prowadzeniu rachunków bankowych budżetu gminy, urzędu gminy, gminnych jednostek budżetowych oraz zakładu gospodarki komunalnej – funkcjonującego w formie spółki prawa handlowego (spółka z o.o. ze 100% udziałem gminy). Dla poszczególnych jednostek organizacyjnych prowadzono rachunki dochodów, wydatków, środków depozytowych i ZFŚS. Wójt stwierdził, że umowa zawsze obejmowała zakład gospodarki komunalnej – jeszcze od czasu, gdy był to samorządowy zakład budżetowy – nie widział zatem powodu, dlaczego miałoby się to zmienić po przekształceniu zakładu w spółkę.

Prawidłowe postępowanie

Spółka komunalna prawa handlowego (spółka z o.o. ze 100% udziałem gminy) nie powinna być objęta umową o bankową obsługę gminy, ponieważ nie jest ona jednostką sektora finansów publicznych i nie jest objęta budżetem gminy. Umowę o prowadzenie rachunków bankowych spółki powinien zawrzeć jej przedstawiciel (np. zarząd lub upoważniony członek zarządu, prokurent).

Ustawa o finansach publicznych (dalej: uofp) reguluje zasady funkcjonowania jednostek sektora finansów publicznych w zakresie gospodarki finansowej (art. 1 pkt 3 uofp). Spółki prawa handlowego nie należą do jednostek sektora finansów publicznych. Wyłącza je z tej kategorii art. 9 pkt 14 uofp. Przepis ten wprost stanowi, że sektor finansów publicznych tworzą inne samorządowe osoby prawne utworzone na podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań publicznych, z wyłączeniem spółek prawa handlowego. Do spółki prawa handlowego nie ma więc zastosowania art. 264 ust. 1 i 2 uofp, który stanowi, że bankową obsługę budżetu JST wykonuje bank wybrany na zasadach określonych w przepisach o zamówieniach publicznych na podstawie umowy zawartej przez zarząd JST.

Dodatkową kwestią jest to, że spółka komunalna nie może być objęta umową o bankową obsługę budżetu, ponieważ nie jest ona objęta budżetem gminy. Budżet gminy obejmuje dochody i wydatki tej gminy (art. 235 i 236 uofp). Budżet ten jest wykonywany przez jednostki budżetowe, które odpowiadają za pobieranie dochodów budżetowych i odprowadzenie ich na rachunek bankowy budżetu gminy, z którego następnie są pokrywane bezpośrednio ich wydatki na działalność statutową (art. 11 ust. 1 uofp). Metoda powiązania tych jednostek z budżetem jest nazywana metodą budżetowania brutto. Poza tym z budżetem gminy – poprzez dotacje i obowiązkowe wpłaty nadwyżki budżetowej – może być powiązany samorządowy zakład budżetowy (art. 15 ust. 2 uofp). Powiązanie to określa się mianem budżetowania netto. Oba te rodzaje jednostek organizacyjnych nie mają osobowości prawnej, która przynależy wyłącznie do gminy (art. 2 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym). Ich kierownicy działają w imieniu i na rzecz gminy, która je utworzyła – na podstawie pełnomocnictw otrzymanych od zarządu gminy (art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym).

Za powstanie nieprawidłowości odpowiada zarząd JST (tu: wójt gminy), który powinien był zadbać o prawidłowy zakres przedmiotowy umowy o bankową obsługę budżetu. Za naruszenie art. 264 ust. 1 i 2 uofp nie grozi żadna sankcja. Nieprawidłowość należy jednak niezwłocznie usunąć. W tym celu wójt gminy powinien niezwłocznie wypowiedzieć postanowienia umowy o prowadzenie rachunków bankowych zakładu gospodarki komunalnej. Jednocześnie zarząd tej spółki powinien zostać niezwłocznie poinformowany przez wójta o konieczności samodzielnego zawarcia przez spółkę umowy o prowadzenie jej rachunków bankowych.

Izabela Motowilczuk