AI Act a spółka – obowiązki organów, odpowiedzialność zarządu i governance sztucznej inteligencji

W ciągu ostatniej dekady technologia uczenia maszynowego przeszła dynamiczny rozwój. Publiczne udostępnienie ChatGPT pod koniec 2022 r. upowszechniło sztuczną inteligencję generatywną jako technologię ogólnego przeznaczenia o różnorodnym zastosowaniu gospodarczym, a modele AI zaczęto wykorzystywać na nową skalę. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2025 r. z rozwiązań AI korzysta 42% dużych przedsiębiorstw, 15,6% średnich i 6,1% małych, a użycie z roku na rok rośnie. W użyciu AI przodują sektor technologii informacyjnych, działalność naukowo-techniczna, handel, przemysł, usługi wspierające, zaopatrzenie w gaz, prąd i wodę oraz gospodarowanie ściekami i odpadami.

Geneza i zakres AI Act

Wraz z rozwojem modeli językowych pojawił się szereg obaw związanych z podatnością organizacji na phishing i cyberataki, wyciekami danych poufnych, błędami i halucynacjami modelu, naruszeniami praw autorskich czy stronniczością modeli (bias). W 2021 r. ustawodawca unijny rozpoczął proces legislacyjny w celu stworzenia jednolitych norm dla rynku wewnętrznego Unii Europejskiej (UE). W efekcie tych prac Parlament Europejski 13 marca 2024 r. przyjął rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji (dalej: AI Act). Jest to akt prawny o przełomowym znaczeniu, który jako pierwszy na świecie tworzy kompleksowe, horyzontalne ramy prawne dla AI.

Szeroki zakres stosowania i zasięg eksterytorialny

(art. 2 AI Act). Obejmuje duże, średnie i małe przedsiębiorstwa, choć dla małych i średnich przedsiębiorstw przewidziano uproszczenia (art. 58 ust. 2, art. 62, art. 11 ust. 1 w związku z załącznikiem IV oraz art. 99 ust. 1 i 6 AI Act). Szeroki zakres wynika z tego, że obowiązki prawne nałożone są w związku z wykorzystaniem AI w działalności, w tym w strukturze własnego przedsiębiorstwa, nawet bez udostępnienia systemu AI klientowi. Jedynie zakres tych obowiązków jest zależny od roli podmiotu.