Czy usługi świadczone przez menedżera są opodatkowane VAT

Oprócz wykonywania czynności w zakresie kontraktu menedżerskiego prowadzę również własną agencję reklamową, która niekiedy świadczy usługi na rzecz ww. spółki - niepokrywające się z moimi obowiązkami jako menedżera. W takich przypadkach nie jestem bezpośrednio zaangażowany w wykonanie takich usług.

Z tytułu prowadzenia agencji jestem podatnikiem VAT i rozliczam podatek od towarów i usług. Czy wykonywane przeze mnie czynności menedżera również podlegają opodatkowaniu VAT?

Kontrakt menedżerski i związana z tym realizacja czynności, do których jest Pan zobowiązany, nie oznacza, że automatycznie staje się Pan podatnikiem VAT. Elementem przesądzającym o Pana statusie jako podatnika VAT jest ustalenie, kto ponosi odpowiedzialność za czynności wykonywane w ramach kontraktu wobec osób trzecich: Pan czy spółka. Nie jest Pan podatnikiem VAT z tego tytułu, jeżeli nie ponosi odpowiedzialności za czynności wykonywane w ramach kontraktu menedżerskiego. Jest tak, jeżeli ewentualne roszczenia z tego tytułu pokrywa spółka, która faktycznie odpowiada względem osób trzecich za Pańskie działania. O tym, kto ponosi odpowiedzialność wobec osób trzecich, zadecyduje treść łączącego Pana kontraktu. Nie ma przy tym znaczenia, że niejako obok prowadzi Pan agencję reklamową i z tego tytułu rozlicza podatek od towarów i usług.

Kontrakt menedżerski jest umową nienazwaną, a jej zakres nie wynika wprost z przepisów prawa podatkowego czy prawa cywilnego. W myśl zasady tzw. swobody umów wyrażonej w art. 353¹ Kodeksu cywilnego kontrakt jest prawnie dopuszczalną formą nawiązania stosunku prawnego między spółką prawa handlowego (cywilnego) a podmiotem, który ma na jej rzecz wykonywać określone - wcześniej zdefiniowane - czynności. Jednocześnie, jako że przepisy prawa nie zawierają regulacji określających taką umowę, wszelkie obowiązki i prawa stron tego stosunku będą wynikać z samej treści umowy.

Aby dany podmiot mógł być uznany za podatnika VAT, jego działalność powinna być samodzielna. Zastrzeżenie to wprowadza do ustawy o VAT art. 15 ust. 3 pkt 3. Wynika z niego, że nie stanowi samodzielnie wykonywanej działalności gospodarczej m.in. wykonywanie działalności w ramach kontraktu menedżerskiego, jeśli z tytułu wykonywania określonych czynności wykonawca jest związany ze zlecającym prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny, co do:

● wynagrodzenia,

● warunków wykonywania tych czynności,

● odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.

Jeżeli kontrakt spełnia ww. warunki (łącznie), to osoba, która te czynności wykonuje, nie może być uznana za samodzielnego podatnika VAT w tym zakresie.

Wskazał Pan, że otrzymuje miesięcznie stałe wynagrodzenie, które nie jest uzależnione od wyników sprzedaży ani od innych czynników określonych przez umowę. Pierwsza z ww. przesłanek jest więc spełniona. Warunki kontraktu również zostały w nim określone (o czym wspomina Pan w pytaniu), a więc drugi warunek jest spełniony.

Pozostaje warunek trzeci, czyli kwestia, ogólnie rzecz ujmując, Pana samodzielności jako menedżera wykonującego kontrakt, czyli odpowiedzialności menedżera za wykonywane czynności. Przy ustaleniu, jak należy rozumieć trzeci z ww. warunków, pomocne może być pismo z 21 sierpnia 2012 r. (sygn. IPTPP1/443-531/12-2/AK), w którym Minister Finansów wskazał:

Sformułowanie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy, odnoszące się do odpowiedzialności, należy rozumieć jako odpowiedzialność zleceniodawcy w stosunku do osób trzecich za czynności realizowane przez zleceniobiorcę w ramach wykonywania zlecenia. Tak rozumiana odpowiedzialność za wykonanie czynności określa, kto ponosi ryzyko prowadzonej działalności, a tym samym wskazuje na wyłączenie ze sfery samodzielności (i z grona podatników podatku od towarów i usług) tego podmiotu, który nie odpowiada za efekt wykonywanej pracy wobec osób trzecich. Nie będzie więc podatnikiem w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług osoba, która w ramach podpisanej umowy tworzyć będzie ze zlecającym więzi analogiczne ze stosunkiem pracy, nie ponosząc tym samym ryzyka ekonomicznego w związku z wykonywanymi czynnościami.

Jeśli z kontraktu wynika, że z tytułu jego realizacji może Pan ponieść tylko odpowiedzialność wobec spółki za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania na zasadach ogólnych wskazanych w Kodeksie cywilnym, należy uznać, iż faktyczna odpowiedzialność z tytułu realizacji kontraktu menedżerskiego ciąży w tym przypadku na spółce. Pan będzie odpowiadał wobec spółki za ewentualne nienależyte wykonanie zobowiązania, a nie wobec osób trzecich. Z kolei wobec osób trzecich za Pana działalność (podejmowaną w imieniu spółki) będzie odpowiadała spółka.

Podsumowując, jeżeli treść kontraktu wskazuje na brak Pana odpowiedzialności z tytułu jego realizacji wobec osób trzecich i jednocześnie kontrakt spełnia pozostałe przesłanki wskazane w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, należy uznać, iż nie jest Pan podatnikiem VAT z tytułu kontraktu. Nie ma przy tym żadnych przeszkód, aby działał Pan jako podatnik VAT z tytułu prowadzenia działalności w formie agencji reklamowej, nawet jeżeli świadczy ona usługi na rzecz tej samej spółki. Fakt, że w ramach wykonywanej działalności agencji reklamowej działa Pan jako samodzielny podatnik VAT, nie oznacza, że powinien być Pan takim podatnikiem również w odniesieniu do usług wykonywanych w ramach kontraktu menedżerskiego.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 15 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054; ost.zm. Dz.U. z 2013 r., poz. 1027

Ryszard Kubacki

doradca podatkowy, autor komentarzy książkowych i licznych publikacji z dziedziny podatków, prawa gospodarczego i karnego skarbowego, członek Państwowej Komisji Egzaminacyjnej do Spraw Doradztwa Podatkowego III i IV kadencji