Od 1 marca 2017 r. fałszowanie faktur jest przestępstwem

Przepisy o fałszowaniu faktur znajdują się w art. 270a, 271a oraz 277a-277d Kodeksu karnego. Ponadto w słowniku definicji ustawowych zawartych w art. 115 k.k. dodano definicję faktury. Wynika z niej, że przestępstwa polegające na podrabianiu, przerabianiu, wystawianiu fikcyjnych faktur oraz posługiwaniu się takimi fakturami obejmują wszystkie rodzaje faktur - niezależnie od formy, w której zostały one wystawione (papierowej, czy elektronicznej).

Podrabianie i przerabianie faktur

W art. 270a k.k. zostały wprowadzone kary za przestępstwo polegające na podrobieniu lub przerobieniu dokumentu, jakim jest faktura, w celu użycia go do osiągnięcia korzyści podatkowych (np. zaniżenia podatku do zapłaty, podwyższenia kwoty zwrotu podatku). Jest to przestępstwo tzw. fałszu materialnego dokumentu w postaci faktury. Do jego popełnienia wystarczy więc podrobić lub przerobić fakturę w celu posłużenia się nią jako autentyczną. Za popełnienie tego przestępstwa ustawodawca przewidział karę od 6 miesięcy do 8 lat. Nie ma znaczenia kwota, na jaką faktura ta została wystawiona ani wartość ewentualnej korzyści podatkowej, którą sprawca osiągnął, popełniając ten czyn (art. 270a § 1 k.k.). Jednak gdy kwota należności ogółem na fakturze jest większa niż pięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości albo gdy ktoś uczyni sobie z tego typu przestępstwa stałe źródło dochodu, zostanie ukarany karą minimum 3 lat pozbawienia wolności.

W przypadku przestępstw fałszowania faktur tzw. mniejszej wagi jest przewidziana możliwość orzeczenia kary grzywny, ograniczenia albo pozbawienia wolności do 2 lat.

Faktury poświadczające nieprawdę

W art. 271a k.k. zostały wprowadzone kary za dokonanie tzw. fałszu intelektualnego dokumentu, jakim jest faktura. Przestępstwo to polega na wystawianiu faktur poświadczających nieprawdę co do okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ dla określenie wysokości podatku lub zwrotu podatku. Karalne jest nie tylko wystawianie takich faktur, ale też posługiwanie się nimi.

Karalność tego przestępstwa została uzależniona od ogólnej wartości kwoty należności ogółem, którą zawiera faktura lub faktury. Nie ma tu znaczenia kwota wartości uszczuplenia należności publicznoprawnej, która jest zamierzonym celem przestępstwa. Odpowiedzialność na podstawie prawa karnego z art. 271a k.k. odnosi się jedynie do faktury lub faktur zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub łączna wartość jest znaczna (zagrożonych karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat) lub wielka (zagrożonych karą pozbawienia wolności od 3 do 8 lat) - art. 271a § 1 i 2 k.k. Przewidziano także uprzywilejowany typ przestępstwa fałszu intelektualnego faktury, w szczególności ze względu na niewielki rozmiar negatywnych następstw dla interesów majątkowych Skarbu Państwa (zagrożonych karą pozbawienia wolności do lat 3) - art. 271a § 3 k.k. W pozostałym zakresie czynów zabronionych o niższej społecznej szkodliwości pozostaje odpowiedzialność na podstawie art. 62 k.k.s. lub art. 271 k.k.

25 lat za fałszowanie faktur

Ustawodawca wprowadził postać kwalifikowaną przestępstw określonych w art. 270a § 1 i art. 271a § 1 k.k. Są to przestępstwa w stosunku do faktury lub faktur zawierających kwotę należności ogółem, której wartość lub łączna wartość jest większa niż dziesięciokrotność kwoty określającej mienie wielkiej wartości (art. 277a k.k.). W założeniu ustawodawcy ten typ czynu ma się odnosić do członków największych zorganizowanych grup przestępczych, których działalność powoduje najpoważniejsze negatywne konsekwencje dla interesów majątkowych Skarbu Państwa. Przestępstwo wskazane w art. 277a k.k. jest zagrożone karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy niż lat 5 albo karze 25 lat pozbawienia wolności, a w przypadku mniejszej wagi - karą pozbawienia wolności do lat 5.

Grzywna

Osoby skazane za opisane przestępstwa fałszowania faktur mogą być ukarane nie tylko karą pozbawienia wolności, ale też grzywną w wysokości do 3000 stawek dziennych (art. 277b k.k.).

Złagodzenie kary lub odstąpienie od wymierzenia kary

Ustawodawca przewidział też możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia wobec sprawców przestępstw fałszowania faktur (art. 277c k.k.). Aby skorzystać z tej możliwości, sprawca musi zawiadomić o przestępstwie organy ścigania, ujawnić wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, ujawnić innych sprawców, a także zwrócić korzyść majątkową osiągniętą z popełnienia przestępstwa.

Sprawcy przestępstw polegających na fałszowaniu faktur będą mogli skorzystać z możliwości nadzwyczajnego złagodzenia kary także w przypadku, gdy wobec sprawcy zostanie już wszczęte postępowanie, a więc gdy organy już mają pewną wiedzę o popełnionym przez sprawcę przestępstwie (art. 277d k.k.). Warunkiem jest, aby sprawca ujawnił wszystkie znane mu okoliczności popełnienia przestępstwa, a także wskazał czyny pozostające w związku z popełnionym przestępstwem i ich sprawców. W konsekwencji współpraca z organami ścigania może się okazać korzystna dla sprawcy i zmniejszyć jego karę - także wtedy, gdy sprawca zaczyna współpracę dopiero po wszczęciu przeciwko niemu postępowania.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 270a, 271a i 277a-277d ustawy z 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2017 r. poz. 244

Ewa Sławińska

prawnik, redaktor naczelna "MONITORA księgowego"