Należności cywilnoprawne a pozostałe należności - analiza porównawcza

Należności wynikające ze stosunku o charakterze cywilnoprawnym nie są należnościami, które mogą i powinny być porównywane z należnościami wynikającymi ze stosunku o charakterze publicznoprawnym. Aczkolwiek przychód rachunkowy to przychód i bez znaczenia jest to, czy jest on wynikiem stosunku cywilnoprawnego czy administracyjnoprawnego (publicznoprawnego), to jednak należność i aspekt prawny jej powstania i rozliczania nie są już takie same.

Wyróżnienie należności cywilnoprawnych z należności ogółem daje możliwość ich lepszego zrozumienia w kontekście prezentacji w księgach rachunkowych, a w dalszej konsekwencji - prezentacji w odpowiednich sprawozdaniach.

W rozdziale tym wskazano na podstawowe różnice pomiędzy należnościami cywilnoprawnymi a należnościami publicznoprawnymi, o których traktuje art. 60 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: uofp). Ustawa ta nie zawiera definicji należności cywilnoprawnej. Jedynie jest mowa o należnościach wynikających ze stosunku cywilnoprawnego. Uznać należy, że zasadniczo korelatem należności jest zobowiązanie. Jeśli zatem dana należność jest cywilnoprawna, to i zobowiązanie powinno mieć taki charakter.

Do typowych przykładów należności cywilnoprawnych zalicza się należności wynikające:

1) z zawartych przez jednostkę umów,

2) z orzeczeń.

Te dwie podstawowe "grupy" należności cywilnoprawnych stanowią podstawę kreowania dochodów publicznych ze stosunków o charakterze cywilnoprawnym na potrzeby rachunkowości.

W celu poprawnego rozliczania należności w danej jednostce w pierwszej kolejności należy określić w polityce rachunkowości zasady działania kont syntetycznych oraz analitykę do kont rozrachunkowych. Jest to szczególnie istotne, gdy w jednostce występują zarówno należności o charakterze cywilnoprawnym, jak i publicznoprawnym.

W celu zachowania przejrzystości rozliczeń należności jednostka może dzielić konta, rozbudowywać analitykę, tak aby osiągnąć zamierzony cel - sprawne ewidencjonowanie rozrachunków z tytułu należności cywilnoprawnych.