Komentarz do KPA 2019 - Art. 13

1

[Ugodowe załatwianie spraw] Zasada ugodowego załatwiania spraw do czasu nowelizacji k.p.a. obowiązującej od 1 czerwca 2017 r. była wyrażona nieostro. We wcześniejszym brzmieniu art. 13 k.p.a. wskazywano jedynie, że sprawy, w których uczestniczą strony o spornych interesach, mogą być załatwiane w drodze ugody, a organ powinien podejmować czynności skłaniające strony do zawarcia takiej ugody. Warto zwrócić uwagę na to, że niniejsze brzmienie przepisu odnosiło się przede wszystkim do zawierania ugody administracyjnej. Niewątpliwie znacząco zawężało to praktyczne możliwości, do których można odnieść szerszy, sformułowany w stopniu znacznie bardziej rozwiniętym postulat ugodowego załatwiania spraw.

W orzecznictwie zwracano uwagę na to, że samo dążenie do zawarcia ugody nie będzie argumentem na rzecz naruszania innych regulacji związanych z postępowaniem administracyjnym, czyli np. negocjacje ugodowe nie mogą być dłuższe aniżeli przewidziany czas na załatwienie samej sprawy administracyjnej. Ponadto podejmowanie ugody i nakłanianie do powyższego powinno było mieć miejsce w sytuacjach, kiedy organ uznał, że istnieje taka możliwość. W praktyce dosyć otwartym zagadnieniem pozostawało uznanie, kiedy takie przesłanki w konkretnym przypadku występują.

W obecnie obowiązującym stanie prawnym (po nowelizacji k.p.a. obowiązującej od 1 czerwca 2017 r.) organy administracji publicznej już co do zasady dążyć mają do polubownego rozstrzygania kwestii spornych. Już samo to sformułowanie jest znacznie szersze niż sprowadzanie wcześniejszej zasady do zawarcia co najwyżej ugody administracyjnej. Dążenie do zawarcia ugody staje się więc jednym z obowiązków organu administracji publicznej, o którym to obowiązku organ powinien pamiętać na każdym etapie postępowania. Można więc rolę organów administracji publicznej w tym ogólnym kontekście trochę porównywać do roli sądów w postępowaniach cywilnych. Oczywiście nie można mieć pretensji do danego organu o to, że do ugody w danym, konkretnym przypadku nie doprowadził - to nie zależy bowiem wyłącznie od jego działania, ale też dobrej woli stron, a także obiektywnych okoliczności (niezależnych od samego organu). Tym niemniej procedura administracyjna pod wieloma względami zaczyna mocniej przypominać przepisy postępowania cywilnego. W art. 10 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 155 ze zm.) wskazano bowiem, że w sprawach, w których zawarcie ugody jest dopuszczalne, sąd dąży w każdym stanie postępowania do ich ugodowego załatwienia. I właśnie w podobnym zakresie traktować należy obecnie obowiązujące brzmienie art. 13 k.p.a. Z tym, że w niniejszym artykule zwrócono również uwagę na konkretne kierunki działań, w których dyrektywa ugodowego załatwiania spraw powinna się wyrażać. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 listopada 2005 r. (IV SA/Wa 1648/05) uznał, że: