Jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów jest wystarczającą przesłanką do podwyższenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi

Naczelny Sąd Administracyjny 4 lipca 2024 r. po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 11 lipca 2023 r. dotyczącego opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, uznał, że do określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wystarczające jest jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów.

Sprawa dotyczyła nałożenia na Spółdzielnię Mieszkaniową opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów.

Od decyzji określającej wysokość opłaty z zastosowaniem stawki opłaty podwyższonej, Spółdzielnia Mieszkaniowa odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku, SKO podtrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, w związku z czym Spółdzielnia złożyła skargę na decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 11 lipca 2023 r., sygn. akt. I SA/Gd 442/23 oddalił skargę Spółdzielni na decyzję SKO stwierdzając, że w tej sprawie doszło do ziszczenia się przesłanek warunkujących wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okresy, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej.

Spółdzielnia Mieszkaniowa od powyższego wyroku WSA w Gdańsku wniosła skargę kasacyjną, a głównym jej zarzutem było naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6ka ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach – przez przyjęcie, że nawet incydentalne zaniechanie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych uprawnia do zastosowania opłaty podwyższonej a zatem przez błędną wykładnię tego przepisu.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 lipca 2024 r. sygn. akt. III FSK 1407/23 postanowił oddalić skargę kasacyjną Spółdzielni Mieszkaniowej wskazując:

• istotą przedmiotowej sprawy było rozstrzygnięcie, czy do określenia wysokości podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wystarczające jest jednorazowe niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów, czy konieczne jest stwierdzenie, że zobowiązany notorycznie narusza wskazany obowiązek;
• według art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3;
• pojęcie selektywnej zbiórki odpadków komunalnych, o którym mowa w art. 6ka u.c.p.g., należy interpretować z uwzględnieniem art. 3 ust. 1 pkt 7 i 24 ustawy o odpadach:
• selektywne zbieranie odpadów polega na ich zbieraniu, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami;
• niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych polega na nieumieszczeniu odpadów w urządzeniach (pojemnikach lub workach) przeznaczonych na zbieranie frakcji, do której należą, a więc na mieszaniu odpadów podlegających selektywnej zbiórce;
• art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawiera przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej;
• pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie decyzji jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych;
• drugą przesłanką jest powiadomienie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych;
• treść przepisu art. 6ka u.c.p.g. jednoznacznie wskazuje, że dla określenia opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny bądź notoryjny;
• wykładnia literalna tego przepisu nie budzi wątpliwości i nie upoważnia do poszukiwania innego rozumienia przywołanych zapisów, ustawodawca nie dookreślił pojęcia niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów, w przepisie nie ma mowy o „uporczywości”, czy „notoryczności” niesegregowania odpadów;
• pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji, znamię „uporczywości”, o ile stanowi przesłankę orzekania, zawsze pojawia się jako element normy prawnej wprost wyrażonej przez przepis prawa (np.: art. 1008 pkt 1 i 3 ustawy Kodeks cywilny; art. 145 § 1 pkt 1, art. 191 § 1a ustawy Kodeks karny; art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych;
• wykazanie zatem choćby jednego przypadku nieprzestrzegania zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na określony podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów;
• z uregulowań zawartych w u.c.p.g. wynika, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych;
• art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane), koszt ich zagospodarowania jest wyższy, niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny, koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę;
• podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego, określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów, ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów;
• koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy nie, jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane;
• gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od „uporczywości” niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałyby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę, tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat.

opracował Dominik Majewski

prawnik, redaktor prowadzący Monitor Prawa Ochrony Środowiska