Czy przychód z tytułu inkasa podlega opodatkowaniu i oskładkowaniu

PROBLEM

Pracownik urzędu gminy, w drodze uchwały rady gminy, został wyznaczony na inkasenta opłaty targowej. Czy od naliczonego pracownikowi inkasa należy naliczyć i pobrać składki na ubezpieczenie społeczne? Czy wynagrodzenie podlega opodatkowaniu PIT?

RADA

Wynagrodzenie wypłacana inkasentom opłaty targowej nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych.

UZASADNIENIE

Pobór opłat lokalnych w drodze inkasa

Jak wynika z obowiązujących przepisów, rada gminy może zarządzić pobór opłat lokalnych, w tym opłaty targowej, w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso, a także może wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej lub opłaty uzdrowiskowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tych ewidencjach, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru tych opłat (art. 19 pkt 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych; dalej: upol). W przypadku inkasa podatków i opłat lokalnych rady gmin zazwyczaj powierzają obowiązki z tym związane osobom, które są związane ze społecznością lokalną, są znane mieszkańcom gminy i obdarzane przez nich zaufaniem. To dlatego, choć nie ma takiego wymogu, inkasentami zostają często sołtysi czy pracownicy lokalnych urzędów. W przypadku gdy zadania związane z inkasem zostaną powierzone pracownikom, mogą jednak pojawić się wątpliwości związane z tym, jak prawidłowo rozliczać wypłacane im z tytułu inkasa wynagrodzenie na gruncie podatkowym, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Przychód z tytułu inkasa – opodatkowanie i oskładkowanie

Przychód z tytułu inkasa to przychód z działalności wykonywanej osobiście, o którym mowa w art. 13 pkt 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: updof). W punkcie tym wskazano przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej (z pewnymi wyjątkami). Jednocześnie jednak bycie inkasentem nie jest tytułem ubezpieczeniowym w rozumieniu art. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, co oznacza, że uzyskane z tego tytułu wynagrodzenie nie jest objęte obowiązkowym oskładkowaniem.

W przeszłości dużo wątpliwości pojawiało się w związku z koniecznością opłacania z omawianego tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej: ustawa zdrowotna), obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania oraz prokurenci, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym niezależnie od kwalifikacji do źródła przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z wyłączeniem osób uzyskujących przychody, o których mowa w art. 13 pkt 5 lub 6 ustawy zdrowotnej, których roczne wynagrodzenie z tego tytułu nie przekracza kwoty 6000 zł. Regulacja ta obowiązuje od 1 stycznia 2022 r., a wprowadzenie jej stało się źródłem wielu wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, wynagrodzenie z tytułu inkasa to przychód, o którym mowa w art. 13 pkt 6 updof. Co za tym idzie, przyjmowano, że przychody uzyskiwane przez inkasenta co do zasady podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, chyba że roczne wynagrodzenie z tego tytułu nie przekracza kwoty 6000 zł. Jednak jak już dziś wiadomo, taka interpretacja jest błędna. Jak bowiem wskazało Ministerstwo Zdrowia, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy zdrowotnej, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby, które zostały powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które pobierają z tego tytułu wynagrodzenie. Zastosowane pojęcie „akt powołania” należy rozumieć dosłownie (literalnie). Tymczasem na mocy przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych inkasenci są wyznaczani, a nie powoływani, a więc nie są objęci omawianą regulacją. Oznacza to, że z tytułu uzyskiwanego przez nich wynagrodzenia nie trzeba opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne.

©®

Małgorzata Masłowska

prawnik specjalizujący się w tematyce prawa podatkowego i prawa pracy, mediator stały dla obszaru właściwości Sądu Okręgowego w Łodzi specjalizujący się w mediacjach pracowniczych, redaktor i dziennikarz portalu INFOR.PL