Wyrok SN z dnia 14 maja 2025 r., sygn. III USKP 5/25
Pozorność umowy o pracę w rozumieniu art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. zachodzi wyłącznie wówczas, gdy mimo zawarcia umowy praca nie jest w ogóle świadczona, gdy okoliczności faktyczne jej wykonywania nie wypełniają cech stosunku pracy określonych w art. 22 § 1 k.p., albo gdy praca jest świadczona na innej podstawie prawnej. Ocena pozorności umowy o pracę nie może być oparta wyłącznie na okolicznościach zaistniałych po jej zawarciu i niezależnych od woli stron w chwili składania oświadczeń woli, takich jak późniejsze skorzystanie przez pracodawcę z programu pomocowego lub opóźnione zgłoszenie pracownika do ubezpieczeń społecznych, jeżeli zostało ustalone, że praca była faktycznie i rzeczywiście świadczona w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy. Zawarcie przez pracodawcę umowy subwencji finansowej uwzględniającej pracownika jako zatrudnionego stanowi naturalne następstwo posiadania przez niego statusu pracownika w rozumieniu art. 2 k.p. i nie kreuje domniemania fikcyjności zatrudnienia, w szczególności gdy umowa subwencji została zawarta po ponad pół roku od nawiązania stosunku pracy, a stosunek ten trwał przez dalsze 13 miesięcy od tej daty.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczy kwestii uznania za pozorną umowy o pracę na podstawie okoliczności zaistniałych po jej zawarciu - w szczególności późniejszego skorzystania przez pracodawcę z subwencji finansowej z Polskiego Funduszu Rozwoju oraz opóźnionego zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń społecznych, przy jednoczesnym ustaleniu przez sąd pierwszej instancji faktycznego wykonywania pracy w ramach tej umowy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając skargę kasacyjną płatnika składek za zasadną. Sąd wskazał, że Sąd odwoławczy błędnie przypisał decydujące znaczenie dla oceny pozorności umowy o pracę okolicznościom powstałym po jej zawarciu - tj. zawarciu umowy subwencji sześć miesięcy po nawiązaniu stosunku pracy oraz opóźnionemu zgłoszeniu pracownika do ubezpieczeń - z pominięciem ustalonego przez sąd pierwszej instancji faktu rzeczywistego świadczenia pracy przez pracownika przez ponad 19 miesięcy.
