Wyrok SN z dnia 23 czerwca 2025 r., sygn. III USKP 45/25
Artykuł 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, limitujący wysokość emerytury do poziomu przeciętnego świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeniowego, jest oczywiście niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim stosuje się go do funkcjonariusza, który po 1990 r. przez okres przekraczający 15 lat służył w Policji demokratycznego państwa i prawo do emerytury policyjnej nabył wyłącznie na podstawie tej służby. Mechanizm ten ma charakter represyjny i jest całkowicie oderwany od reguły proporcjonalności wyrażonej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, gdyż dotyka w równym stopniu każdego, kto choćby przez krótki czas pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, niezależnie od jej wymiaru i późniejszego okresu służby w wolnej Polsce. Wobec bezczynności Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 4/18 sąd powszechny jest uprawniony do odmowy zastosowania tego przepisu jako środka ostatecznego, niezbędnego dla zapewnienia obywatelowi prawa do rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie, przy czym odmowa zastosowania jest dopuszczalna wyłącznie wówczas, gdy niezgodność przepisu z Konstytucją RP ma charakter oczywisty i nie daje się usunąć w drodze prokonstytucyjnej wykładni.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła konstytucyjności art. 15c ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji oraz uprawnienia sądów powszechnych do odmowy zastosowania tego przepisu w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjności. Spór koncentrował się na pytaniu, czy mechanizm obniżenia emerytury policyjnej do pułapu przeciętnego świadczenia z systemu powszechnego może być stosowany wobec funkcjonariusza, który przez ponad 20 lat służył w Policji demokratycznego państwa i prawo do emerytury nabył na podstawie tego okresu, a nie służby na rzecz totalitarnego państwa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną organu emerytalnego, potwierdzając prawidłowość odmowy zastosowania art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej przez Sąd Apelacyjny. Sąd Najwyższy podtrzymał utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą przepis ten jest oczywiście niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 64 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, a wobec bezczynności Trybunału Konstytucyjnego sądy powszechne są nie tylko uprawnione, lecz zobowiązane do jego pominięcia jako środka ostatecznego, gdy nie jest możliwa prokonstytucyjna wykładnia przepisu.
POTRZEBUJESZ POMOCY?