Interpretacja indywidualna z dnia 29 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0111-KDIB2-1.4010.505.2025.3.ED
Umowa konsorcjum zawarta pomiędzy A Sp. z o.o. i B Sp. z o.o. stanowi wspólne przedsięwzięcie, a przypisanie przychodów i kosztów każdej ze Spółek w zakresie podatku CIT powinno następować zgodnie z ustalonym procentowym udziałem w zyskach i obowiązkach. Przepływy finansowe między Spółkami są neutralne podatkowo.
Interpretacja indywidualna - stanowisko prawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób prawnych jest prawidłowe.
Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej
24 października 2025 r. za pośrednictwem ePUAP wpłynął Państwa wniosek wspólny z tego samego dnia o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia skutków podatkowych w związku z zawartą umową konsorcjum.
Uzupełnili go Państwo - w odpowiedzi na wezwanie - pismem z 26 listopada 2025 r. (data wpływu tego samego dnia).
Treść wniosku wspólnego jest następująca:
Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem
I. Zainteresowany będący stroną postępowania: A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (…);
II. Zainteresowany niebędący stroną postępowania: B Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (…).
Opis stanu faktycznego
Informacje ogólne
A sp. z o.o. (dalej: „Lider”) i B sp. z o.o. (dalej: „Partner”) są spółkami prawa handlowego z siedzibą w Polsce (dalej również łącznie jako: „Spółki”). Spółki podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów w Polsce. Rokiem podatkowym Spółek jest rok kalendarzowy. Obydwie Spółki są zarejestrowane jako podatnicy VAT czynni i prowadzą działalność opodatkowaną podatkiem VAT. Incydentalnie Spółki mogą wykazywać działalność zwolnioną z VAT taką jak np. usługi finansowe, jednak wartość takiej sprzedaży nie obliguje żadnej ze Spółek do stosowania przepisów art. 90 ust. 2-10 ustawy o VAT. Spółki są podmiotami powiązanymi w rozumieniu art. 11a ustawy o CIT.
Obydwie Spółki działają w branży (…), w szczególności w ramach dostarczania rozwiązań z zakresu (…). Spółki, w oparciu o przepis art. 58 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, wspólnie ubiegały się o udzielenie zamówienia publicznego pn. „(…)”. Przetarg został ogłoszony przez (…) (dalej: „Zamawiający”). W wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego oferta Spółek została wybrana jako najkorzystniejsza.
Umowa o roboty budowalne
Następnie Spółki zawarły z Zamawiającym umowę o roboty budowlane. Harmonogram robót został określony w harmonogramie rzeczowo-finansowym. Zgodnie z umową poszczególne części wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania robót budowlanych, płatne będą po wykonaniu części umowy wg harmonogramu na podstawie prawidłowo wystawionych przez wykonawcę faktur. Podstawę do wystawienia faktur stanowić będzie protokół odbioru częściowego robót podpisany przez strony, zgodnie ze wzorem protokołu dostarczonym przez Zamawiającego. Wykonawca wystawi fakturę końcową na podstawie protokołu końcowego odbioru robót, podpisanego przez Inspektora Nadzoru Inwestorskiego i strony umowy. Faktury z tytułu wykonania robót na rzecz Zamawiającego będą wystawiane przez Lidera, zgodnie z praktyką rynkową rozliczania umów realizowanych w ramach konsorcjum. Do wynagrodzenia zostanie doliczony podatek VAT według obowiązującej stawki. Umowa o roboty budowlane została podpisana przez Lidera, który reprezentuje konsorcjum na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez Partnera. Zgodnie z umową o roboty budowlane obie Spółki ponoszą solidarną odpowiedzialność wobec Zmawiającego za należyte wykonanie umowy, niezależnie od treści umów, które zawarły między sobą.
Umowa konsorcjum
Stosunki pomiędzy Liderem a Partnerem zostały uregulowane w dwóch odrębnych umowach tj. umowie konsorcjum i porozumieniu wykonawczym. Zgodnie z umową konsorcjum Strony zobowiązały się do wspólnego przygotowania i złożenia Zamawiającemu oferty, a w przypadku wyboru oferty jako najkorzystniejszej w postępowaniu przetargowym - do zawarcia umowy na wykonanie zamówienia udzielonego w następstwie postępowania przetargowego (umowy o roboty budowlane) i realizacji inwestycji zgodnie z postanowieniami umowy o roboty budowlane i umowy konsorcjum.
W stosunkach z Zamawiającym oraz innymi podmiotami trzecimi, takimi jak podwykonawcy, dostawcy, organy administracji itp. konsorcjum oraz jego poszczególni członkowie będą reprezentowani przez Lidera na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Partnera. Jak już również wskazano, obie Spółki ponoszą solidarną odpowiedzialność wobec Zmawiającego za należyte wykonanie umowy. Strony umowy konsorcjum zobowiązują się do działania na rzecz realizacji celu konsorcjum z należytą starannością, zgodnie z najlepszymi praktykami przyjętymi przy świadczeniu tego typu usług, terminowej i zgodnej z zasadami sztuki budowlanej realizacji kontraktu, dbania o interesy i dobre imię konsorcjum, zachowania lojalności wobec stron umowy konsorcjum, zachowania poufności informacji wobec osób trzecich, zachowania wobec siebie pełnej jawności swojego postępowania w zakresie przewidywanym umową konsorcjum i umową o roboty budowlane.
Umowa konsorcjum jest umową cywilnoprawną i nie powoduje powstania między Stronami stosunku spółki cywilnej, ani innego powiązania prawnego, w wyniku którego powstałby majątek wspólny. Umowa konsorcjum nie powoduje powstania spółki prawa handlowego. Spółki nie znajdują podstaw prawnych do uzyskania odrębnego numeru identyfikacji podatkowej dla konsorcjum.
Porozumienie wykonawcze
Zgodnie z porozumieniem wykonawczym Strony zdecydowały się na współpracę opartą na koncepcji konsorcjum zintegrowanego. Ten typ konsorcjum zakłada, że uczestnicy konsorcjum nie dokonują sztywnego podziału prac w ramach konsorcjum, a zamówienie realizowane jest wspólnie. Zastosowanie takiego typu konsorcjum powoduje, że każdy z konsorcjantów może powoływać się w postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na całość doświadczenia nabytego w ramach danego zamówienia, podczas gdy przy konsorcjum niezintegrowanym następuje to wyłącznie w zakresie rzeczowego zakresu prac, które dany konsorcjant faktycznie realizował.
Zgodnie z porozumieniem wykonawczym Spółki ustaliły, że udział każdej z nich we wszystkich prawach i obowiązkach konsorcjum zintegrowanego jest następujący: Lider - 85%, Partner - 15%, przy czym podział ten należy traktować jako wstępny. Może on ulec modyfikacji, w szczególności jeżeli okaże się to konieczne z uwagi na przepisy regulujące ceny transferowe.
Zgodnie z porozumieniem wykonawczym w stosunkach z Zamawiającym oraz innymi podmiotami trzecimi, takimi jak w szczególności podwykonawcy, dostawcy, organy administracji publicznej itp., konsorcjum oraz jego poszczególni członkowie będą reprezentowani przez Lidera. Lider jest uprawniony i umocowany do podejmowania wszelkich czynności związanych z realizacją kontraktu. Podwykonawcy, dostawcy i inne podmioty trzecie realizujący prace lub wykonujący inne obowiązki na rzecz konsorcjum będą wystawiać faktury Liderowi, a Lider będzie wystawiał faktury Zamawiającemu.
Wynagrodzenie uiszczone przez Zamawiającego Lider przeznaczy w pierwszej kolejności na pokrycie poniesionych przez członków konsorcjum kosztów związanych z realizacją kontraktu. Zapłata udziału przysługującego Partnerowi nastąpi przelewem na podstawie wystawionego przez Partnera dokumentu. Po zakończeniu wszelkich prac związanych z zamówieniem i pełnym rozliczeniu zobowiązań lub płatności, ostateczny zysk/strata konsorcjum zostanie podzielony między Stronami stosownie do ustalonego pomiędzy nimi udziału procentowego.
W praktyce umowy z podwykonawcami będą zawierane przez Lidera i to Lider będzie ponosił koszty podwykonawców oraz otrzymywał od nich faktury VAT. Faktury te będą dokumentować przede wszystkim dostawy materiałów niezbędnych do realizacji zamówienia, podwykonawców realizujących roboty budowalne, kierowników budowy itp.
Partner konsorcjum zatrudnia obecnie 4 pracowników w oparciu o umowy o pracę. Pracownicy, w ramach realizacji zamówienia, będą odpowiedzialni w szczególności za wszelkie czynności związane z obsługą biurową, negocjowaniem warunków umów z podwykonawcami, nadzorowaniem terminowej realizacji harmonogramu rzeczowo-finansowego, kontakt z Zamawiającym. W związku z realizacją powyższych zadań Partner będzie ponosił koszty takiej jak koszty podróży służbowych, leasingu samochodów służbowych, zakwaterowania pracowników w trakcie podróży do miejsca prowadzenia robót budowlanych itp.
Ponadto, zarówno Lider jak i Partner będą ponosić koszty ogólne związane z projektem, takie jak np. koszty obsługi księgowej itp.
Partner nie zostanie zgłoszony przez Lidera Zamawiającemu jako podwykonawca, na podstawie art. 464 Prawa zamówień publicznych.
Dodatkowo w uzupełnieniu wniosku, ujętym w piśmie z 26 listopada 2025 r. wskazali Państwo, że:
1. Zgodnie z ustaleniami członków konsorcjum koszty ponoszone w jego ramach będą rozliczane w następujący sposób. Lider będzie ponosił np. koszty podwykonawców, tzn. zlecał im wykonanie określonych robót budowlanych, otrzymywał od nich faktury (wskazujące Lidera jako nabywcę usług) i wypłacał im wynagrodzenia (z tytułu wykonanych prac, na podstawie wystawionych przez nich faktur). Następnie Lider będzie wystawiał notę obciążeniową Partnerowi na 15% poniesionych wydatków (zgodnie z przyjętym udziałem każdego członka konsorcjum we wszystkich prawach i obowiązkach konsorcjum: Lider - 85 %, Partner -- 15 %). Na podstawie wystawionej noty Partner będzie regulował przypisaną mu część wydatków - bądź to w drodze „fizycznego” przekazania środków, bądź też w drodze potrącenia wzajemnych zobowiązań w ramach konsorcjum. Jednocześnie Lider i Partner będą uprawnieni do rozpoznania przypisanej każdej ze Spółek części wydatków (odpowiadającej jej udziałowi w konsorcjum) jako kosztów uzyskania przychodów - pod warunkiem spełnienia ogólnych wymagań wynikających z art. 15 ust. 1 i nast. ustawy o CIT.
Każdy koszt niezależnie od tego czy zostanie poniesiony przez Lidera, czy Partnera będzie zostanie rozliczony wg ustalonej proporcji udziału w Konsorcjum.
2. Na analogicznych zasadach zostaną rozliczone uzyskiwane w ramach konsorcjum przychody.
Z tytułu wykonywanych prac Lider będzie wystawiał faktury Zamawiającemu i uzyskiwał od niego na tej podstawie wynagrodzenie. Równocześnie będzie otrzymywał od Partnera notę obciążeniową na 15% uzyskanego wynagrodzenia (zgodnie z przyjętym udziałem każdej Spółek w konsorcjum). Na podstawie otrzymanej noty będzie regulował przysługującą Partnerowi część wynagrodzenia - tak jak w przypadku kosztów, bądź to w formie „fizycznego” przekazania środków, bądź też w drodze potrącenia wzajemnych zobowiązań. Jednocześnie Lider i Partner będą zobowiązani do rozpoznania przypisanej każdej ze Spółek części (odpowiadającej jej udziałowi w konsorcjum) wynagrodzenia przysługującego im od Zamawiającego jako przychodu podatkowego - zgodnie z art. 12 ust. 3 i nast. ustawy o CIT.
3. W pytaniu oznaczonym we wniosku nr 4 jest mowa o wzajemnych rozliczeniach między Spółkami (przepływach pieniężnych) mających zapewnić, że w związku realizacją zamówienia i przyjętym udziałem w Konsorcjum Lider poniesienie 85% kosztów poniesionych (przez Lidera i przez Partnera) na realizację projektu i otrzyma 85% wynagrodzenia uzyskanego od Zamawiającego; natomiast partner - odpowiednio poniesienie 15% kosztów i uzyska 15% wynagrodzenia.
Wzajemne rozliczenia między Spółkami (przepływy pieniężne), których dotyczy pytanie Nr 4, ilustruje następujący przykład:
- Koszty poniesione (zapłacone) przez Lidera: 200
- Wysokość kosztów odpowiadających udziałowi Lidera w konsorcjum: 170 (85% * 200)
- Wysokość kosztów odpowiadających udziałowi Partnera w konsorcjum: 30 (15% * 200)
- Koszty poniesione (zapłacone) przez Partnera: 100
- Wysokość kosztów odpowiadających udziałowi Lidera w konsorcjum: 85 (85% * 100)
- Wysokość kosztów odpowiadających udziałowi Partnera w konsorcjum: 15 (15% * 100)
- Zgodnie z przyjętym udziałem w konsorcjum:
- Lider powinien ponieść 255 kosztów (170 + 85), natomiast poniósł tylko 200.
- Partner powinien ponieść 45 (30 + 15), a poniósł 100.
Wobec tego Partner wystawi notę obciążeniową Liderowi na 55 (100 - 45). Na jej podstawie Lider zapłaci Partnerowi (przeleje środki) o wartości 55.
Pytania w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych
1. Czy konsorcjum (umowa konsorcjum zawarta przez Spółki), o której mowa w opisie stanu faktycznego, stanowi wspólne przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT?
2. Czy każda ze Spółek powinna rozpoznawać przychód podatkowy z tytułu wykonywania poszczególnych części umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum?
3. Czy każda ze Spółek powinna rozpoznawać koszty podatkowe związane z wykonywaniem umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum?
4. Czy wzajemne rozliczenia między Spółkami (przepływy pieniężne) związane z udziałem w konsorcjum (dokonywane np. w oparciu o noty księgowe, obciążeniowe) będą neutralne podatkowo dla celów podatku CIT?
Stanowisko Zainteresowanych w sprawie w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych
1. Konsorcjum (umowa konsorcjum zawarta przez Spółki), o której mowa w opisie stanu faktycznego, stanowi wspólne przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT.
2. Każda ze Spółek powinna rozpoznawać przychód podatkowy z tytułu wykonywania poszczególnych części umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum.
3. Każda ze Spółek powinna rozpoznawać koszty podatkowe związane z wykonywaniem umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum.
4. Wzajemne rozliczenia między Spółkami (przepływy pieniężne) związane z udziałem w konsorcjum (dokonywane np. w oparciu o noty księgowe, obciążeniowe) będą neutralne podatkowo dla celów podatku CIT.
Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytania Nr 1
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o CIT „przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku (udziału). W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe”. Natomiast ust. 2 tego artykułu wskazuje, że powyższe „stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, zwolnień i ulg podatkowych oraz obniżenia dochodu, podstawy opodatkowania lub podatku”.
Należy zaznaczyć, że ustawa o CIT nie definiuje „wspólnego przedsięwzięcia”. W praktyce wskazuje się, że takie przedsięwzięcie „charakteryzuje to, że dwóch lub więcej wspólników przedsięwzięcia jest związanych ustaleniami umownymi oraz, że owe ustalenia umowne ustanawiają sprawowanie współkontroli. Działalność wykonywana w ramach wspólnego przedsięwzięcia może być wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, jednakże do uznania takiej działalności za wspólne przedsięwzięcie wystarczy jednokrotne jej wykonanie, nie musi to być więc działalność nastawiona na wykonanie w sposób powtarzający się” (Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej - dalej: „DKIS” w interpretacji indywidualnej z 16 września 2025 r., sygn. 0114-KDIP2-2.4010.361.2025.3.AS).
Umowa konsorcjum jest umową gospodarczą co najmniej dwóch podmiotów, zawieraną w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia, dla odniesienia wspólnych korzyści i przy wspólnym ponoszeniu ryzyka. Zawarcie takiej umowy nie ma na celu utworzenie nowego podmiotu, lecz stanowi porozumienie stron w zakresie (w celu) realizacji wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego, którego realizacja ze względu na np. potencjał finansowy czy logistyczny może przekraczać możliwości jednego podmiotu.
Zawarcie umowy konsorcjum nie skutkuje zasadniczo powstaniem odrębnego podmiotu gospodarczego; konsorcjum nie ma własnej osobowości prawnej, nie musi być rejestrowane, nie posługuje się własną nazwą czy nie wskazuje swojej siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są niezależne w swoich dotychczasowych działaniach, a w działaniach związanych z samym konsorcjum i realizowanym przez nie przedsięwzięciem realizują wspólną politykę finansową objętą porozumieniem.
Umowa konsorcjum pozostaje przy tym umową nienazwaną na gruncie przepisów prawa prywatnego. W szczególności ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1071; dalej: „Kodeks cywilny”) w księdze trzeciej „Zobowiązania” nie zawiera regulacji odnoszących się do tego typu umowy. Zgodnie natomiast z zasadą swobody umów, wyrażoną w art. 3531 Kodeksu cywilnego, „strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego”. Strony umowy konsorcjum, korzystając z powyższej zasady swobody umów, mogą zatem dowolnie ułożyć swój stosunek zobowiązaniowy w ramach takiej umowy, uwzględniając przy tym wskazane zastrzeżenia.
Jak wskazano w opisie stanu faktycznego Spółki, tj. Lider oraz Partner, zawarły umowę konsorcjum w celu realizacji inwestycji budowlanej w ramach udzielonego przez Zamawiającego zamówienia publicznego. Umowa o roboty budowlane została podpisana przez Lidera, który reprezentuje konsorcjum na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez Partnera. W stosunkach z Zamawiającym oraz innymi podmiotami trzecimi konsorcjum (jego poszczególni członkowie) będzie reprezentowane przez Lidera na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Partnera. Faktury z tytułu wykonania robót na rzecz Zamawiającego będą wystawiane przez Lidera. Obie Spółki ponoszą solidarną odpowiedzialność wobec Zmawiającego za należyte wykonanie umowy. W wyniku zawarcia umowy nie powstanie nowy podmiot czy wspólny majątek Spółki; konsorcjum nie będzie również podlegać odrębnej rejestracji dla celów podatkowych czy administracyjnych.
Mając na względzie przedstawiony opis stanu faktycznego, a także charakterystykę umowy konsorcjum i rozumienie pojęcia „wspólnego przedsięwzięcia”, należy uznać, że konsorcjum (umowa konsorcjum zawarta przez Spółki), o której mowa w opisie stanu faktycznego, stanowi wspólne przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT.
Uzasadnienie stanowiska w zakresie pytań Nr 2-4
Zacytowany art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o CIT określa zasady rozliczeń podatkowych dokonywanych między podmiotami biorącymi udział we wspólnym przedsięwzięciu, w tym w zakresie uzyskiwanych z jego tytułu przychodów (ust. 1).
Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT „za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont”. Natomiast w ust. 3a określono moment powstania powyższych przychodów jako, generalnie, „dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień: 1) wystawienia faktury albo 2) uregulowania należności”.
Natomiast w myśl art. 15 ust. 1 zd. 1 ustawy o CIT „kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1”. Moment poniesienia (potrącenia) kosztów uzyskania przychodów uregulowano w szczególności w ust. 4 i 4d tego artykułu. Zgodnie z tym pierwszym przepisem „koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącalne w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody, z zastrzeżeniem ust. 4b i 4c”; natomiast drugi z nich wskazuje, że, „z zastrzeżeniem ust. 4a i 4f-4h, koszty uzyskania przychodów, inne niż koszty bezpośrednio związane z przychodami, są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, w takim przypadku stanowią koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą”. Przez dzień poniesienia kosztów rozumie się, generalnie, „dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów” (ust. 4e). Szczególne zasady ujmowania wydatków jako kosztów uzyskania przychodów ustawa o CIT przewiduje m.in. w przypadku wynagrodzeń wypłacanych z tytułu umowy o pracę (art. 15 ust. 4g).
W oparciu o zasadę swobody umów, strony, zawierając umowę konsorcjum, dysponują swobodą w określeniu wielkości udziału członków konsorcjum w jego ramach. Taki podział może zostać np. dokonany procentowo, jako procent przychodów osiąganych i kosztów ponoszonych w ramach konsorcjum (w związku z realizowanym w jego ramach przedsięwzięciem), albo na zasadzie zadaniowej, w oparciu o przychody i koszty dotyczące określonych zadań (etapów) realizowanych w toku przedsięwzięcia.
Jak wskazano powyżej, konsorcjum (umowa konsorcjum zawarta przez Spółki), o której mowa w opisie stanu faktycznego, stanowi wspólne przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT. Wobec tego przychody osiągane i koszty ponoszone w ramach konsorcjum powinny, w oparciu o art. 5 ust. 1 i 2, łączyć się z przychodami osiąganymi i kosztami uzyskania przychodów ponoszonymi przez każdego członka konsorcjum, tj. przez każdą ze Spółek.
Art. 5 ust. 1 zd. 2 ustawy o CIT wskazuje, że „w przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe”. Niemniej, jak wskazano w opisie stanu faktycznego, zgodnie z zawartym porozumieniem wykonawczym Spółki ustaliły wstępnie, że udział każdej z nich we wszystkich prawach i obowiązkach konsorcjum zintegrowanego jest następujący: Lider - 85%, Partner - 15%. A zatem, uzgodnione przez Spółki prawa do udziału w zysku z wspólnego przedsięwzięcia, jakim jest konsorcjum, są różne (nie są równe).
Jak również wskazano, zgodnie z umową zawartą z Zamawiającym poszczególne części wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania robót budowlanych, płatne będą po wykonaniu części umowy wg harmonogramu na podstawie prawidłowo wystawionych przez wykonawcę faktur. Podstawę do wystawienia faktur stanowić będzie protokół odbioru częściowego robót podpisany przez strony, zgodnie ze wzorem protokołu dostarczonym przez Zamawiającego. Faktury z tytułu wykonania robót na rzecz Zamawiającego będą wystawiane przez Lidera.
Umowy z podwykonawcami będą zawierane przez Lidera i to Lider będzie ponosił koszty podwykonawców oraz otrzymywał od nich faktury VAT. Faktury te będą dokumentować przede wszystkim dostawy materiałów niezbędnych do realizacji zamówienia, podwykonawców realizujących roboty budowalne, kierowników budowy itp. Lider będzie ponosił również koszty w zakresie zatrudnianych pracowników. Natomiast Partner będzie ponosił koszty zatrudnienia pracowników odpowiedzialnych za realizację zamówienia, a także koszty ich podróży służbowych, leasingu samochodów służbowych czy zakwaterowania.
Ponadto obie strony będą ponosiły koszty ogólne takie jak przykładowo koszty obsługi księgowej.
Mając na względzie powyższe, należy uznać, że wraz z realizacją poszczególnych części umowy (etapów inwestycji) konsorcjum Spółek będzie przysługiwać wynagrodzenie z tytułu wykonanych prac. Zgodnie z art. 12 ust. 3a, przychód podatkowy z tego tytułu będzie powstawał w momencie wykonania określonego etapu prac, wystawienia przez Lidera faktury z tytułu wykonania robót na rzecz Zamawiającego lub otrzymania od Zamawiającego płatności z tego tytułu - w zależności od tego, który z tych momentów będzie miał miejsce jako pierwszy. Jednocześnie każda ze Spółka będzie w takim momencie zobowiązana do rozpoznania przychodu podatkowego - w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum. W przypadku Lidera będzie to więc, zgodnie z aktualnymi ustaleniami, 85%, natomiast w przypadku Partnera - 15%.
Równocześnie, w takim samym stosunku Spółki powinny rozpoznawać koszty związane z realizacją inwestycji na rzecz Zamawiającego - zarówno ponoszone (opłacane) przez Lidera (koszty materiałów, podwykonawców, kierowników budowy, zatrudnienia, koszty ogólne etc.), jaki i Partnera (koszty wynagrodzeń pracowników odpowiedzialnych za realizację projektu, ich podróży służbowych, zakwaterowania, leasingu samochodów, koszty ogólne etc.). Będzie to następować w momencie, w którym dany wydatek będzie potrącalny jako koszt uzyskania przychodów -- w zależności od tego, czy będzie to koszt bezpośrednio związany z przychodami (art. 15 ust. 4 ustawy o CIT), pośrednio (art. 15 ust. 4d), czy też koszt, dla którego przewidziano inny moment ujęcia dla celów podatkowych (np. art. 15 ust. 4g).
Należy zatem uznać, że każda ze Spółek powinna rozpoznawać przychód podatkowy z tytułu wykonywania poszczególnych części umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum. I odpowiednio każda ze Spółek powinna rozpoznawać koszty podatkowe związane z wykonywaniem umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej temu udziałowi.
Skoro zatem każda ze Spółek będzie odpowiednio (w odpowiedniej części) rozpoznawać przychody i koszty podatkowe związane z realizacją inwestycji, należy również uznać, że dalsze rozliczenia (przepływy pieniężne) między Spółkami związane z ich udziałem w konsorcjum (dokonywane np. w oparciu o noty księgowe, obciążeniowe) będą neutralne podatkowo dla celów podatku CIT. Mają one bowiem na celu jedynie zapewnić, aby każda ze Spółek faktycznie osiągnęła przychód (przysporzenie w majątku) i faktycznie poniosła koszty (uszczerbek w majątku) w stopniu odpowiadającym jej udziałowi w konsorcjum. Skoro bowiem np. dany (100%) przychód zostanie w całości rozpoznany dla celów podatkowych w momencie wykonania danego etapu prac - w 85% przez Lidera, w 15% przez Partnera - to późniejsze przekazanie Partnerowi 15% wynagrodzenia otrzymanego przez Lidera od Zamawiającego powinno pozostawać już neutralne podatkowo (przy czym w zależności od konkretnego przypadku może nie dojść do „fizycznego” przekazania 15% wynagrodzenia Partnerowi, bo strony będą się rozliczać poprzez potrącenie wzajemnych zobowiązań w ramach konsorcjum). W przeciwnym wypadku Partner rozpoznawałby dla celów podatkowych podwójnie ten sam przychód - po raz pierwszy, w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy o CIT i w momencie wynikającym z art. 12 ust. 3a, oraz po raz drugi, w momencie faktycznego przelewu środków przez Lidera (otrzymania środków od Lidera). Jednocześnie taki przelew 15% otrzymanego od Zamawiającego wynagrodzenia nie będzie stanowił dla Lidera kosztu podatkowego - gdyż Lider rozpozna tylko 85% tego wynagrodzenia jako swój przychód. Odpowiednio przedstawia się sytuacja rozpoznania przez np. Partnera jako kosztu podatkowego 15% wydatku poniesionego (opłaconego) przez Lidera: późniejsze otrzymanie od Lidera noty obciążającej i zapłata na jej podstawie tych 15% wartości wydatku nie będzie już stanowić dla Partnera kosztu podatkowego. Inaczej ten sam koszt byłby rozpoznawany przez Partnera dla celów podatkowych dwukrotnie: po raz pierwszy, w oparciu o art. 5 ust. 2 ustawy o CIT i w momencie wynikającym z odpowiednich przepisów art. 15, oraz po raz drugi, w momencie otrzymania/opłacenia noty księgowej otrzymanej od Lidera. Jednocześnie taki przelew 15% wydatku nie będzie stanowił dla Lidera przychodu podatkowego - gdyż rozpozna on tylko 85% poniesionego wydatku jako swój koszt podatkowy.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Na wstępie należy zaznaczyć, że rozliczenia przychodów i kosztów pomiędzy konsorcjantami, w zależności od ustaleń wynikających z zawartych umów/porozumień w ramach zawiązanego konsorcjum, mogą mieć miejsce na zasadzie:
- procentowej lub
- zadaniowej.
Zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku, stosunki pomiędzy Liderem a Partnerem zostały uregulowane w dwóch odrębnych umowach tj. umowie konsorcjum i porozumieniu wykonawczym. Zgodnie z umową konsorcjum Strony zobowiązały się do wspólnego przygotowania i złożenia Zamawiającemu oferty, a w przypadku wyboru oferty jako najkorzystniejszej w postępowaniu przetargowym - do zawarcia umowy na wykonanie zamówienia udzielonego w następstwie postępowania przetargowego (umowy o roboty budowlane) i realizacji inwestycji zgodnie z postanowieniami umowy o roboty budowlane i umowy konsorcjum. Zgodnie z porozumieniem wykonawczym Spółki ustaliły, że udział każdej z nich we wszystkich prawach i obowiązkach konsorcjum zintegrowanego jest następujący: Lider - 85%, Partner - 15%, przy czym podział ten należy traktować jako wstępny. Może on ulec modyfikacji, w szczególności jeżeli okaże się to konieczne z uwagi na przepisy regulujące ceny transferowe. Z powyższego wynika zatem, że rozliczenia między Konsorcjantami zgodnie z zawartymi umowami odbywają się na zasadzie procentowej.
Umowa konsorcjum jest umową gospodarczą, co najmniej dwóch przedsiębiorców, zawartą w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia, dla odniesienia wspólnych korzyści, przy solidarnym ponoszeniu ryzyka. Zawarcie umowy o wspólne przedsięwzięcie gospodarcze - „umowy konsorcjum” nie ma na celu powstania nowego swoistego podmiotu gospodarczego, lecz stanowi porozumienie istniejących stron w zakresie realizacji wspólnego celu gospodarczego. Wspólne przedsięwzięcia charakteryzuje to, że dwóch lub więcej wspólników przedsięwzięcia jest związanych ustaleniami umownymi oraz, że owe ustalenia umowne ustanawiają sprawowanie współkontroli. Działalność wykonywana w ramach wspólnego przedsięwzięcia może być wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, jednakże do uznania takiej działalności za wspólne przedsięwzięcie wystarczy jednokrotne jej wykonanie, nie musi to być więc działalność nastawiona na wykonanie w sposób powtarzający się.
Celem zawiązania konsorcjum jest najczęściej wspólne działanie w realizacji konkretnego przedsięwzięcia gospodarczego, które ze względu na potencjał finansowy, logistyczny, techniczny lub organizacyjny przekracza możliwości jednego podmiotu. Ponieważ prawo nie wyszczególnia umowy konsorcjum, należy ona do tzw. umów nienazwanych. Konsorcjum zwykle nie jest spółką prawa handlowego, nie ma własnej osobowości prawnej, nie jest odrębnym podmiotem gospodarczym, nie musi więc być rejestrowane, nie musi mieć odrębnej nazwy ani też siedziby. Podmioty tworzące konsorcjum są niezależne w swoich dotychczasowych działaniach (czyli działaniach nie związanych z konsorcjum), a w działaniach konsorcjum realizują wspólną politykę finansową objętą porozumieniem.
Zgodnie z cywilistyczną zasadą swobody umów, wyrażoną w art. 3531 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.):
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Umowa konsorcjum, jak już wskazano wyżej, należy do tzw. umów nienazwanych. Strony takiej umowy korzystając z powyższej zasady swobody umów mogą dowolnie ułożyć swój stosunek zobowiązaniowy, tzn. mogą dowolnie określać wzajemne prawa i obowiązki, i o ile nie jest to sprzeczne z właściwością stosunku zobowiązaniowego, z zasadami współżycia społecznego mogą traktować zawartą umowę jako nieuregulowaną przepisami kodeksu cywilnego umowę konsorcjum. Zatem dla uznania konsorcjum za wspólne przedsięwzięcie nie jest konieczne aby umowa, która konsorcjum to zawiązuje, określała procentowy udział konsorcjantów we wspólnym przedsięwzięciu.
Najprostszą formą konsorcjum może być wspólnie kontrolowana działalność - związek firm powołany zostaje do zaoferowania podmiotom trzecim wspólnego wykonania zadania, z jasno określonym podziałem obowiązków w zakresie realizacji tego zadania, z których poszczególni konsorcjanci wywiązują się na własny koszt. Lider konsorcjum jest umocowany do podpisywania umowy gospodarczej w imieniu konsorcjum, a rozliczenia gospodarcze z zamawiającym, w tym fakturowanie sprzedaży, prowadzone są przez lidera. Pozostałe firmy wystawiają faktury liderowi konsorcjum i w ten sposób ostatecznie uczestniczą w zyskach wspólnego przedsięwzięcia. Tego typu konsorcjum nie wymaga własnej księgowości, a jego działalność jest sumą działań jego uczestników, które to działania a więc uzyskiwane przychody, ponoszone koszty, podejmowane zobowiązania, itp. rejestrowane są w ich księgach i sprawozdaniach finansowych.
Należy zauważyć, że konsorcjum stanowi określony w umowie sposób uregulowania rozliczeń pomiędzy podmiotami tworzącymi konsorcjum oraz wprowadza zasady, którymi strony powinny kierować się w swoich kontaktach, zwłaszcza z zamawiającym. Przedsiębiorcy działający w ramach konsorcjum powinni dokonywać podziału kosztów, czy przychodów zgodnie z ustaleniami wynikającymi z porozumienia między uczestnikami konsorcjum, np. według zawartej umowy. Rozliczenia pomiędzy konsorcjantami są sprawą wewnętrzną i pozostają poza sferą rozliczeń z zamawiającym.
Należy jednakże mieć na względzie, że rozliczenia pomiędzy podmiotami (fakturowanie, refakturowanie, wystawianie not księgowych) powinny być dokonywane w sposób umożliwiający właściwe i niebudzące wątpliwości określenie kosztów i przychodów podatkowych dla poszczególnych firm realizujących projekt.
Wskazać należy, że ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 278 ze zm., dalej: „ustawa o CIT”) nie definiuje wspólnego przedsięwzięcia. Określa jedynie sposób rozliczania przychodów i kosztów uczestników wspólnego przedsięwzięcia, np. w formie konsorcjum. Podatnikami podatku dochodowego w konsorcjum są jego poszczególni wspólnicy, zgodnie z zasadą, określoną w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT.
W myśl art. 5 ust. 1 ustawy o CIT:
Przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku (udziału). W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.
Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o CIT:
Zasady wyrażone w ust. 1 i 1a stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, zwolnień i ulg podatkowych oraz obniżenia dochodu, podstawy opodatkowania lub podatku.
Powyższe przepisy ustalają jednak nadrzędne zasady rozliczeń podatkowych dokonywanych między podmiotami biorącymi udział we wspólnym przedsięwzięciu.
Podkreślić należy, że przepis art. 5 ustawy o CIT określa sposób podziału i opodatkowania przychodu ze źródeł przychodów będących źródłami wspólnymi dla więcej niż jednego podatnika, z wyjątkiem przychodów z udziału w spółce będącej osobą prawną.
Ponieważ identyczne reguły dotyczą rozliczania kosztów uzyskania przychodów oraz zwolnień i ulg podatkowych, komentowany przepis w istocie ustanawia zasadę obliczania dochodu ze wspólnych źródeł przychodów oraz wymiaru podatku od tego dochodu.
Przychody ze źródeł wspólnych opodatkowuje się osobno u każdego z podatników. Przychód z omawianych źródeł stanowi taką część przychodu wspólników ze wspólnego przedsięwzięcia, jaka odpowiada udziałowi podatnika. Ustalona w powyższy sposób suma przychodu podlega łączeniu z innymi, podlegającymi opodatkowaniu na zasadach ogólnych, przychodami podatnika.
Cytowane przepisy wskazują, że określając wysokość przychodów podatkowych przypadających na danego Konsorcjanta, jak również wysokość kosztów, podstawę opodatkowania i wysokość zobowiązania podatkowego, należy w pierwszym rzędzie kierować się zapisami Umowy Konsorcjum i zawartymi w niej uregulowaniami w zakresie podziału zysku.
Zatem, skoro Strony ustalili w Umowie Konsorcjum zasady podziału zysku i kosztów, to powyższe postanowienie jest wiążące przy ustalaniu udziału każdej ze Stron w przychodach i kosztach Konsorcjum dla potrzeb art. 5 ustawy o CIT.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera również definicji przychodu podatkowego. Ustawodawca ograniczył się w tym zakresie do wskazania w art. 12 ust. 1 tej ustawy przykładowych przysporzeń, zaliczanych do tej kategorii.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT:
Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe.
Literalna wykładnia powołanego przepisu prowadzi do wniosku, że do przychodów podatkowych zalicza się takie przychody, które w danym momencie są trwałe, definitywne i bezwarunkowe. Do przychodów podatkowych podatnik winien zaliczyć tylko takie przychody, które są mu należne. Nie będą to zatem jakiekolwiek przychody, lecz przychody, w stosunku do których podatnikowi przysługiwać będzie prawo do ich otrzymania i które stanowić będą jego trwałe przysporzenie majątkowe.
Natomiast, zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy o CIT:
Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, a także za przychody uzyskane z zysków kapitałowych, z wyłączeniem przychodów, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 1, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont.
Z kolei, art. 15 ust. 1 ustawy o CIT wskazuje, że:
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.
Zgodnie z przywołanymi przepisami, podatnik ma możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich poniesionych wydatków, jeśli wykaże ich związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągnięcia lub zachowania przychodu.
Aby wydatek poniesiony przez podatnika stanowił dla niego koszt uzyskania przychodu, muszą być spełnione następujące warunki:
- wydatek został poniesiony przez podatnika, tj. w ostatecznym rozrachunku został pokryty z zasobów majątkowych podatnika,
- wydatek jest definitywny (rzeczywisty), tj. wartość poniesionego wydatku nie została podatnikowi w jakikolwiek sposób zwrócona,
- wydatek pozostaje w związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą,
- wydatek poniesiony został w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętych przychodów,
- wydatek został właściwie udokumentowany,
- wydatek nie znajduje się w grupie wydatków, których zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o CIT nie uważa się za koszty uzyskania przychodów.
Każdorazowy wydatek poniesiony przez podatnika powinien podlegać indywidualnej analizie w celu dokonania jego kwalifikacji prawnej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy ustawa wyraźnie wskazuje jego przynależność do kategorii kosztów uzyskania przychodów lub wyłącza możliwość zaliczenia go do tego rodzaju kosztów. W pozostałych przypadkach, należy zaś zbadać istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy poniesieniem kosztu, a powstaniem przychodu lub realną szansą powstania przychodów podatkowych, bądź też zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła ich uzyskiwania.
Koszty ponoszone przez podatnika należy ocenić pod kątem ich celowości, a więc dążenia do uzyskania przychodów. Aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodu, między tym wydatkiem, a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowy tego typu, że poniesienie wydatku ma wpływ na powstanie lub zwiększenie jego przychodu.
Właściwa i zgodna z treścią ustawowej regulacji kwalifikacja kosztów uzyskania przychodów powinna brać pod uwagę:
- przeznaczenie wydatku (jego celowość, zasadność dla funkcjonowania podmiotu) oraz
- potencjalną możliwość (analizowaną w dacie poniesienia wydatku na podstawie obiektywnych przesłanek) przyczynienia się danego wydatku do osiągnięcia przychodu.
Podatnik oceniając związek wydatku z prowadzoną działalnością gospodarczą winien zakładać, że dany koszt może obiektywnie przyczynić się do osiągnięcia przychodu. Ponadto, należy mieć na względzie, że podatnik uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu odnosi ewidentne korzyści, ponieważ o ten koszt zmniejsza podstawę opodatkowania. Na podatniku spoczywa więc ciężar udowodnienia, że określony wydatek jest kosztem uzyskania przychodu.
Wątpliwości Zainteresowanych w zakresie pytania oznaczonego we wniosku Nr 1 dotyczą ustalenia, czy umowa konsorcjum zawarta przez Spółki, stanowi wspólne przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT.
Z opisu sprawy wynika, że A sp. z o.o. (Lider) i B sp. z o.o. (Partner) działają w branży (…), w szczególności w ramach dostarczania rozwiązań z zakresu (…). Spółki wspólnie ubiegały się o udzielenie zamówienia publicznego pn. „(…)”. W wyniku przeprowadzonego postępowania przetargowego oferta Spółek została wybrana jako najkorzystniejsza. Następnie Spółki zawarły z Zamawiającym umowę o roboty budowlane.
Umowa o roboty budowlane została podpisana przez Lidera, który reprezentuje konsorcjum na podstawie pełnomocnictwa udzielonego mu przez Partnera. Zgodnie z umową o roboty budowlane obie Spółki ponoszą solidarną odpowiedzialność wobec Zmawiającego za należyte wykonanie umowy, niezależnie od treści umów, które zawarły między sobą. Stosunki pomiędzy Liderem a Partnerem zostały uregulowane w dwóch odrębnych umowach tj. umowie konsorcjum i porozumieniu wykonawczym. Zgodnie z umową konsorcjum Strony zobowiązały się do wspólnego przygotowania i złożenia Zamawiającemu oferty, a w przypadku wyboru oferty jako najkorzystniejszej w postępowaniu przetargowym - do zawarcia umowy na wykonanie zamówienia udzielonego w następstwie postępowania przetargowego (umowy o roboty budowlane) i realizacji inwestycji zgodnie z postanowieniami umowy o roboty budowlane i umowy konsorcjum.
Umowa konsorcjum jest umową cywilnoprawną i nie powoduje powstania między Stronami stosunku spółki cywilnej, ani innego powiązania prawnego, w wyniku którego powstałby majątek wspólny. Umowa konsorcjum nie powoduje powstania spółki prawa handlowego.
Zgodnie z porozumieniem wykonawczym Strony zdecydowały się na współpracę opartą na koncepcji konsorcjum zintegrowanego, wobec czego uczestnicy konsorcjum nie dokonują sztywnego podziału prac w ramach konsorcjum, a zamówienie realizowane jest wspólnie.
Zgodnie z porozumieniem wykonawczym Spółki ustaliły, że udział każdej z nich we wszystkich prawach i obowiązkach konsorcjum zintegrowanego jest następujący: Lider - 85%, Partner - 15%, przy czym podział ten należy traktować jako wstępny. Może on ulec modyfikacji, w szczególności jeżeli okaże się to konieczne z uwagi na przepisy regulujące ceny transferowe.
Zgodnie z porozumieniem wykonawczym w stosunkach z Zamawiającym oraz innymi podmiotami trzecimi, takimi jak w szczególności podwykonawcy, dostawcy, organy administracji publicznej itp., konsorcjum oraz jego poszczególni członkowie będą reprezentowani przez Lidera. Lider jest uprawniony i umocowany do podejmowania wszelkich czynności związanych z realizacją kontraktu. Podwykonawcy, dostawcy i inne podmioty trzecie realizujący prace lub wykonujący inne obowiązki na rzecz konsorcjum będą wystawiać faktury Liderowi, a Lider będzie wystawiał faktury Zamawiającemu. Wynagrodzenie uiszczone przez Zamawiającego Lider przeznaczy w pierwszej kolejności na pokrycie poniesionych przez członków konsorcjum kosztów związanych z realizacją kontraktu. Zapłata udziału przysługującego Partnerowi nastąpi przelewem na podstawie wystawionego przez Partnera dokumentu. Po zakończeniu wszelkich prac związanych z zamówieniem i pełnym rozliczeniu zobowiązań lub płatności, ostateczny zysk/strata konsorcjum zostanie podzielony między Stronami stosownie do ustalonego pomiędzy nimi udziału procentowego.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy uznać, że opisana we wniosku umowa konsorcjum, którą Zainteresowani zawarli między sobą, stanowi wspólne przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT, a tym samym stanowisko Zainteresowanych w zakresie pytania oznaczonego Nr 1 jest prawidłowe.
Wątpliwość Zainteresowanych wyrażona w pytaniu Nr 2 dotyczy ustalenia, czy każda ze Spółek powinna rozpoznawać przychód podatkowy z tytułu wykonywania poszczególnych części umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum.
Z powołanego powyżej art. 5 ust. 1 ustawy o CIT wynika, że przychody ze wspólnego przedsięwzięcia łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy się zgodzić z Zainteresowanymi, że każda ze Spółek powinna rozpoznawać przychód podatkowy z tytułu wykonywania poszczególnych części umowy zawartej z Zamawiającym w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w Konsorcjum.
Tym samym każda ze Spółek będzie zobowiązana rozpoznawać w swoim rozliczeniu podatku CIT wyłącznie tą część wypracowanych w ramach Konsorcjum przychodów, która zgodnie z ustaloną w umowie Konsorcjum proporcją, powinna przypadać każdej ze stron, w przypadku Lidera będzie to więc, zgodnie z aktualnymi ustaleniami - 85%, natomiast w przypadku Partnera - 15%.
Tym samym stanowisko Zainteresowanych w zakresie pytania oznaczonego we wniosku Nr 2 jest prawidłowe.
Odnosząc się z kolei do wątpliwości wyrażonej w pytaniu Nr 3 dotyczącej kwestii rozliczania kosztów podatkowych związanych z wykonywaniem umowy zawartej z Zamawiającym, wskazać należy, że z powołanego powyżej art. 5 ust. 2 ustawy o CIT wynika, że zasady wyrażone w art. 5 ust. 1 ustawy o CIT, a więc zasada przypisywania określonego przychodu każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku, stosuje się odpowiednio m.in. do rozliczania kosztów uzyskania przychodów.
Z powyższego wynika, że zasada podziału przychodów, jaką Strony przyjęły w Umowie Konsorcjum, będzie miała również zastosowanie do rozliczania kosztów uzyskania przychodów.
Biorąc pod uwagę powyżej wskazane przepisy, podział kosztów zarówno po stronie Lidera, jak i Partnera jako uczestnika Konsorcjum, powinien nastąpić na tej samej zasadzie, jaka została ustalona do podziału przychodów konsorcjum.
Wobec powyższego należy zgodzić się ze stanowiskiem Zainteresowanych, że Spółki powinny rozpoznawać koszty związane z realizacją inwestycji na rzecz Zamawiającego - zarówno ponoszone (opłacane) przez Lidera (koszty materiałów, podwykonawców, kierowników budowy, zatrudnienia, koszty ogólne etc.), jaki i Partnera (koszty wynagrodzeń pracowników odpowiedzialnych za realizację projektu, ich podróży służbowych, zakwaterowania, leasingu samochodów, koszty ogólne etc.), w wysokości odpowiadającej przyjętemu udziałowi każdej ze Spółek w konsorcjum.
Zatem stanowisko Zainteresowanych w zakresie pytania oznaczonego we wniosku Nr 3 jest prawidłowe.
Ostatnia wątpliwość Zainteresowanych wyrażona w pytaniu Nr 4 dotyczy ustalenia, czy wzajemne rozliczenia między Spółkami (przepływy pieniężne) związane z udziałem w konsorcjum (dokonywane np. w oparciu o noty księgowe, obciążeniowe) będą neutralne podatkowo dla celów podatku CIT.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że w związku z realizacją umowy Konsorcjum, zarówno Lider jak i Partner będą ponosić koszty ogólne związane z projektem, np. koszty obsługi księgowej., a zgodnie z porozumieniem wykonawczym w stosunkach z Zamawiającym oraz innymi podmiotami trzecimi, takimi jak w szczególności podwykonawcy, dostawcy, organy administracji publicznej itp., konsorcjum oraz jego poszczególni członkowie będą reprezentowani przez Lidera. Lider jest uprawniony i umocowany do podejmowania wszelkich czynności związanych z realizacją kontraktu. Podwykonawcy, dostawcy i inne podmioty trzecie realizujący prace lub wykonujący inne obowiązki na rzecz konsorcjum będą wystawiać faktury Liderowi, a Lider będzie wystawiał faktury Zamawiającemu. Wynagrodzenie uiszczone przez Zamawiającego Lider przeznaczy w pierwszej kolejności na pokrycie poniesionych przez członków konsorcjum kosztów związanych z realizacją kontraktu. Zapłata udziału przysługującego Partnerowi nastąpi przelewem na podstawie wystawionego przez Partnera dokumentu. Po zakończeniu wszelkich prac związanych z zamówieniem i pełnym rozliczeniu zobowiązań lub płatności, ostateczny zysk/strata konsorcjum zostanie podzielony między Stronami stosownie do ustalonego pomiędzy nimi udziału procentowego. W praktyce umowy z podwykonawcami będą zawierane przez Lidera i to Lider będzie ponosił koszty podwykonawców oraz otrzymywał od nich faktury VAT. Faktury te będą dokumentować przede wszystkim dostawy materiałów niezbędnych do realizacji zamówienia, podwykonawców realizujących roboty budowalne, kierowników budowy itp. Partner konsorcjum zatrudnia obecnie 4 pracowników w oparciu o umowy o pracę. Pracownicy, w ramach realizacji zamówienia, będą odpowiedzialni w szczególności za wszelkie czynności związane z obsługą biurową, negocjowaniem warunków umów z podwykonawcami, nadzorowaniem terminowej realizacji harmonogramu rzeczowo-finansowego, kontakt z Zamawiającym. W związku z realizacją powyższych zadań Partner będzie ponosił koszty takiej jak koszty podróży służbowych, leasingu samochodów służbowych, zakwaterowania pracowników w trakcie podróży do miejsca prowadzenia robót budowlanych itp.
Skoro Spółki ustalili w umowach tj. umowie konsorcjum i porozumieniu wykonawczym proporcję procentową we wszystkich prawach i obowiązkach wynikających z konsorcjum zintegrowanego, zwłaszcza w zyskach i stratach to wskazane postanowienia umowy są wiążące zarówno do podziału przychodów, jak i kosztów.
Przekazanie środków z Rachunku Lidera lub Partnera tytułem zwrotu danego kosztu będzie stanowiło czysto techniczną czynność rozliczania pomiędzy Partnerami pozycji kosztowych ponoszonych w ramach Konsorcjum w związku z realizacją umowy. A zatem w sytuacji dokonywania rozliczeń pomiędzy Spółkami nie powstanie przychód podatkowy.
Zatem, skoro opisana we wniosku umowa konsorcjum stanowi wspólne przedsięwzięcie to należy zgodzić się z Zainteresowanymi, że wzajemne rozliczenia między Spółkami związane z udziałem w konsorcjum (dokonywane np. w oparciu o noty księgowe, obciążeniowe) będą neutralne podatkowo dla celów podatku CIT.
Tym samym stanowisko Zainteresowanych w zakresie pytania oznaczonego we wniosku Nr 4 jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, przedstawionego przez Państwa we wniosku i stanu prawnego, który obowiązuje w dacie zaistnienia zdarzenia.
Przedmiotem tej interpretacji jest odpowiedź na pytania oznaczone we wniosku Nr 1-4 w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych. W zakresie podatku od towarów i usług zostało/zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Końcowo wskazać należy, że pytania przedstawione przez Państwa we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wyznaczają zakres przedmiotowy tego wniosku. W związku z powyższym, wydana interpretacja dotyczy wyłącznie kwestii objętych zakresem zadanych przez Państwa pytań. Zatem inne kwestie wynikające z opisu sprawy i własnego stanowiska, nieobjęte pytaniami, nie zostały rozpatrzone w niniejszej interpretacji.
Jednocześnie zauważyć należy, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem faktycznym opisanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność. Równocześnie w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Zainteresowany będący stroną postępowania - zgodnie z art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
