Interpretacja indywidualna z dnia 22 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0115-KDWT.4011.212.2025.2.JŁR

Interpretacja indywidualna

– stanowisko prawidłowe

Szanowni Państwo,

stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest prawidłowe.

Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej

13 października 2025 r. wpłynął Państwa wniosek wspólny z 1 października 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z dnia 21 listopada 2025 r. (data wpływu 26 listopada 2025 r.).Treść wniosku wspólnego jest następująca:

Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem

1.Zainteresowany będący stroną postępowania:

A.A

ul. (...)

2.Zainteresowana niebędąca stroną postępowania:

B.A

ul. (...)

Opis stanu faktycznego

1.W dniu (...) 2007 r. A.A i Jego żona B.A (zwani również dalej "Kredytobiorcami”) zawarli Umowę Nr (...) kredytu hipotecznego w walucie wymienialnej ("Umowa kredytu") z X. (KRS (...)), który zmienił nazwę na Y. Y. z siedzibą w (...) jest następcą prawnym X (KRS (...)) ("Bank"). Załącznikiem do Umowy kredytu był Regulamin Kredytu Hipotecznego i Budowlanego obowiązujący w dniu zawarcia Umowy kredytu i mający zastosowanie do spraw nieuregulowanych Umową kredytu ("Regulamin).

W Umowie kredytu kwotę kredytu określono na 102.358,91 CHF (§ 1 ust. 1 Umowy kredytu). Wysokość kwoty kredytu w CHF została ustalona poprzez przeliczenie przez Bank kwoty w złotych, o którą wnioskowali Kredytobiorcy, na CHF wg nieznanego Kredytobiorcom kursu.

W dniu zawarcia Umowy kredytu A.A i B.A byli małżeństwem, pozostawali we współwłasności majątkowej małżeńskiej i stan ten trwa do dzisiaj.

2.Kredyt przeznaczony był na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych Kredytobiorców - nabycia domu jednorodzinnego położonego w miejscowości Z, przy ul. C nr 1 (§ 1 ust. 3 Umowy kredytu). Nazwa ulicy została zmieniona i obecnie brzmi ul. V. A.A i B.A kupili kredytowany dom i mieszkają w nim do dnia dzisiejszego.

3.Zgodnie z § 2 ust. 2 Umowy kredytu, kredyt miał być wypłacony jednorazowo, na rachunek zbywcy kredytowanej nieruchomości. Kredyt miał być wypłacony w złotych, przy zastosowaniu kursu kupna waluty obowiązującego w Banku w chwili wypłaty (§ 37 Regulaminu).

4.Bank wypłacił Kredytobiorcom kredyt w dniu (...) 2007 r. w kwocie 216.089,89 zł, którą Bank przeliczył na 102.358,91 CHF po kursie 2,1111 niewskazanym w Umowie kredytu. Bank z kwoty wypłaconego kredytu 216.089,89 zł pobrał kwotę 1.356,96 zł, tytułem opłaty przygotowawczej czyli prowizji za udzielenie kredytu oraz wypłacił Kredytobiorcom kwotę 214.732,93 zł na rachunek bankowy prowadzony w złotych - pomiędzy stronami nie nastąpił transfer pieniężny w innej walucie niż złote. Powyższe potwierdza zaświadczenie wydane przez Bank dla Kredytobiorców z dnia (...) 2022 r.

5.Ani Umowa kredytu, ani Regulamin nie zawierały postanowień dotyczących sposobów ustalenia kursów walut obowiązujących w Banku.

6.Kredyt został udzielony na okres od dnia zawarcia Umowy kredytu do dnia (…) 2037 r. Spłata kredytu następowała w równych, miesięcznych ratach kapitałowo - odsetkowych, w złotych. Bank dokonywał ustalenia wysokości raty w CHF, następnie przeliczał ją na złote po ustalanym przez siebie kursie sprzedaży CHF (§ 37 ust. 2 Regulaminu) i otrzymaną wartość pobierał z rachunku osobistego Kredytobiorców prowadzonego w złotych. Saldo kredytu w CHF było pomniejszane o kapitałową część pobranej raty. Kredyt mógł być spłacany wyłącznie w złotych. Kredytobiorcy nie znali zasad i kryteriów ustalania kursów walut stosowanych przez Bank, ponieważ ani Umowa kredytu, ani Regulamin, ani żaden ogólnie dostępny dokument Banku ich nie zawierał. Kursy kupna i kursy sprzedaży stosowane przez Bank nie były znane Kredytobiorcom przy zawieraniu Umowy kredytu.

7.Oprocentowanie kredytu było zmienne - ustalane jako suma stopy referencyjnej 3M LIBOR zaokrąglonej do czwartego miejsca po przecinku, obowiązującej w Banku w dniu podpisania Umowy kredytu, a w okresie kredytowania - w pierwszym dniu kolejnego okresu stabilizacji oprocentowania, przy uwzględnieniu marży Banku w wysokości 1,3 punktu procentowego. Pierwsza zmiana oprocentowania miała nastąpić po upływie 3 miesięcy od podpisania Umowy kredytu, każda następna po upływie 3 miesięcy od poprzedniej zmiany. Gdyby stopa oprocentowania kredytu w okresie kredytowania była wyższa niż czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP, wówczas oprocentowanie kredytu miało być równe czterokrotności tej stopy. W dniu zawarcia Umowy kredytu oprocentowanie kredytu wynosiło 4,06% w stosunku rocznym (§ 3 Umowy kredytu). Zgodnie z § 6 ust. 3 Umowy kredytu, do czasu przedłożenia Bankowi odpisu z księgi wieczystej zawierającego prawomocny wpis hipoteki na rzecz Banku na nieruchomości stanowiącej własność Kredytobiorców, zabezpieczeniem spłaty kredytu było ubezpieczenie spłaty kredytu w (...).

8.Umowa kredytu nie była uzgodniona indywidualnie z Kredytobiorcami. Kredytobiorcom przedstawiono propozycję wzorca umowy kredytu, który był stosowany przez Bank. Postanowienia umowne dotyczące denominacji kwoty kredytu w walucie obcej oraz sposobu spłaty i obliczania raty kredytowej, nie podlegały negocjacji. Umowa kredytu miała charakter adhezyjny, bowiem została zawarta na wzorcu umownym stworzonym przez Bank i używanym wielokrotnie w stosunkach z konsumentami. Warunki Umowy kredytu zostały ustalone przez Bank.

9.Kredytobiorcy w relacji z Bankiem występowali jako konsumenci w rozumieniu art. 22(1) Kodeksu cywilnego. Umowa kredytu została zawarta w celu zaspokojenia ich potrzeb mieszkaniowych, zakupu domu jednorodzinnego. Kredytobiorcy w kredytowanym domu mieszkają do dnia dzisiejszego.

10.Kredyt był regularnie spłacany.

11.Kredytobiorcy spłacali kredyt wyłącznie w złotych w całym okresie kredytowania.

12.Od zawarcia Umowy kredytu w dniu (...) 2007 r. do dnia zawarcia Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem w dniu (…) 2025 r. Kredytobiorcy zapłacili Bankowi w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu łączną kwotę 278.486,54 zł, w tym:

a)kwotę 276.593,33 zł tytułem rat kapitałowych i rat odsetkowych;

b)kwotę 1.356,96 zł tytułem opłaty przygotowawczej;

c)kwotę 486,25 zł tytułem kosztów ubezpieczenia pomostowego;

d)kwotę 50,00 zł tytułem opłaty za wydanie zaświadczenia.

(Powyższe potwierdzono również w pkt 4.2 Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem).

13.Spłata kredytu od dnia zawarcia Umowy kredytu przez cały okres jego trwania dokonywana były z majątku Kredytobiorców objętego majątkową wspólnością ustawową.

14.Odnosząc kwotę wpłaconą przez Kredytobiorców na poczet nieważnej Umowy kredytu 278.486,54 zł do kwoty wypłaconego kredytu 216.089,89 zł, Kredytobiorcy nadpłacili kwotę wypłaconego kredytu. Nadwyżka ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosiła 62.396,65 zł (278.486,54 zł - 216.089,89 zł = 62.396,65 zł).

15.Kredytobiorcy wystąpili do Banku o uregulowanie kwestii związanych z Umową kredytu kierując do Banku wezwanie do zapłaty z dnia (…) 2022 r., doręczone Bankowi w dniu (…) 2022 r. Kredytobiorcy wezwali m. in. Bank do zwrotu kwoty 226.357,57 zł w terminie 14 dni od doręczenia Bankowi wezwania. Wezwanie Kredytobiorców spotkało się z odmową Banku, który w odpowiedzi z dnia (…) 2023 r. na wezwanie do zapłaty skierowane przez Kredytobiorców twierdził, że Umowa kredytu jest ważna i skuteczna, stąd koniecznym było wytoczenie powództwa.

16.Roszczenie Kredytobiorców o zwrot kwoty 226.357,57 zł wpłaconych w oparciu o Umowę kredytu stało się wymagalne z dniem (…) 2022 r. Kredytobiorcom należne były odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 226.357,57 zł od dnia (…) 2022 r., gdyż Bank był w opóźnieniu ze zwrotem Kredytobiorcom kwoty 226.357,57 zł od dnia (…) 2022 r.

17.W dniu (...) 2023 r. (data wpływu do sądu (...) 2023 r.) Kredytobiorcy wnieśli do Sądu Okręgowego w (...) XXVIII Wydział Cywilny (dalej również „Sąd”) pozew przeciwko Bankowi o ustalenie i zapłatę. W pozwie, w ramach roszczenia głównego Kredytobiorcy wnieśli o ustalenie, że Umowa kredytu jest nieważna oraz o zasądzenie od Banku łącznie na rzecz Kredytobiorców, zwrotu kwoty 226.357,57 zł wpłaconej nienależnie Bankowi na podstawie nieważnej Umowy kredytu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia (…) 2022 r. do dnia zapłaty. Pozwem objęte były kwoty zapłacone Bankowi tytułem spłaty kredytu i kosztów kredytu do (…) 2022 r. W pozwie Kredytobiorcy zgodnie z teorią dwóch kondykcji, potwierdzoną przez Sąd Najwyższy żądali zwrotu wszystkich wpłaconych spłat dokonanych na poczet nieważnej Umowy kredytu.

18.W trakcie postępowania sądowego Kredytobiorcy w obawie przed wypowiedzeniem przez Bank kredytu nadal spłacali kredyt, przy czym spłaty kredytu dokonywali z zastrzeżeniem zwrotu, co zastrzegli w wezwaniu do zapłaty z dnia (…) 2022 r., doręczonym Bankowi w dniu (…) 2022 r. W okresie od (…) 2022 r. do (…) 2025 r. Kredytobiorcy wpłacili Bankowi tytułem spłaty kredytu również kwotę 52.128,97 zł tytułem spłaty rat kapitałowych i odsetkowych.

19.W pozwie Kredytobiorcy podnieśli, że Umowa kredytu jest nieważna. Brak określenia wysokości świadczenia zarówno Banku jak i Kredytobiorców skutkuje sprzecznością treści Umowy kredytu z art. 353(1) k.c. i art. 69 Prawa bankowego, w brzmieniu na dzień zawarcia Umowy kredytu. Zgodnie z art. 69 Prawa bankowego Umowa o kredyt powinna w szczególności określać kwotę środków pieniężnych, którą Bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji Kredytobiorców (a nie tylko jej odpowiednik w walucie waloryzacji, który może być swobodnie przeliczany na rzeczywistą walutę kredytu przy jego wypłacie) oraz obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu, a co za tym idzie wysokość rat, w których kredyt ma być spłacony. Tych wymogów Umowa kredytu nie spełniała.

W Umowie kredytu zawartej przez Kredytobiorców Bank nie określił podstawowego obowiązku kredytodawcy, gdyż nie oznaczył kwoty udzielanego kredytu, poprzestając jedynie na wskazaniu wysokości odpowiednika tej kwoty w walucie obcej. Ponadto Kredytobiorcy zarzucili, że w Umowie kredytu znajdują się postanowienia niedozwolone w rozumieniu art. 385(1) § 1 k.c., w tym § 1 ust. 1, § 2 ust. 1 Umowy kredytu, § 37 ust. 1 i 2, § 38 ust. 1 i 2, § 39 ust. 5 i 7 Regulaminu, po których usunięciu Umowa kredytu nie może dalej funkcjonować, co prowadzi do jej nieważności.

20.Ponadto Kredytobiorcy zarzucili, że nie zostali pouczeni, że zaciągając zobowiązanie w postaci kredytu denominowanego do waluty obcej są narażeni na nieograniczone ryzyko zmiany kursów walutowych, konsekwencją którego jest ciągłe wahanie zarówno wysokości rat spłaty, jak i wysokości zadłużenia z tytułu kredytu w przeliczeniu na złote polskie. Kredytobiorcy w żaden sposób nie zostali pouczeni o nieograniczonym ryzyku kursowym, nie poinformowano ich o możliwej skali wzrostu zadłużenia i rat kredytu zależnie od kursów waluty. Kredytobiorcy zarzucili, że kwestionowane postanowienia Umowy kredytu kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, gdyż przyznawały profesjonalnej stronie umowy wpływ na wysokość świadczenia Kredytobiorców w sposób dowolny, co wynikało z przyznanej Bankowi swobody we wskazywaniu kursu waluty obcej używanego w obu etapach denominacji. Abuzywność spornych postanowień wynikała z braku obiektywnych wskaźników, które pozwalałyby na wyliczenie kursu waluty potrzebnego do obu etapów denominacji, czego konsekwencją było pozostawienie Bankowi swobody w ich oznaczaniu. Taki zaś kształt umowy rażąco narusza interesy Kredytobiorców, gdyż wyłącznie ich kontrahent - Bank decyduje o wysokości świadczeń pieniężnych wypłacanych przez Bank i spełnianych w ramach zwrotu kredytu. W konsekwencji Bank nie był uprawniony do przeliczenia kwoty wypłacanego kredytu Kredytobiorcom wedle przyjętego przez siebie kursu franka szwajcarskiego, a następnie do przeliczania spłaty rat kredytu wedle także przyjętego przez siebie kursu franka szwajcarskiego. W związku z tym spełniona jest hipoteza normy z art. 385(1) § 1 k.c. Wobec zawarcia w Umowie kredytu ww. postanowień niedozwolonych brak jest związania Kredytobiorców tymi klauzulami. Po wyeliminowaniu z Umowy kredytu klauzul przeliczeniowych i klauzuli ryzyka kursowego, nie jest możliwe utrzymanie takiej umowy w mocy. Brakuje niezbędnego elementu konstrukcyjnego stosunku prawnego i niemożliwe jest jego uzupełnienie. W konsekwencji Umowa kredytu jest nieważna.

21.Sprawa sądowa Kredytobiorców przeciwko Bankowi została zarejestrowana przez Sąd Okręgowy w (...) XXVIII Wydział Cywilny pod sygn. akt (...).

22.W trakcie trwania postępowania sądowego Kredytobiorcy w dniu (…) 2024 r. skierowali do Banku kolejne wezwanie do zwrotu w terminie 7 dni także kwoty 43.758,87 zł pobranej przez Bank od Kredytobiorców nienależnie w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu tytułem rat kredytu za okres od (…) 2022 r. do (…) 2024 r. Wezwanie zostało doręczone Bankowi w dniu (…) 2024 r. Bank nie zwrócił Kredytobiorcom żądanych kwot. Roszczenie o zapłatę ww. kwoty 43.758,87 zł stało się wymagalne z dniem (…) 2024 r.

23.W dniu (...) 2025 r. (data wpływu do sądu (...) 2025 r.) Kredytobiorcy rozszerzyli powództwo w sprawie sygn. akt (...) i zażądali zwrotu także kwoty 50.463,42 zł tytułem spłaty rat kapitałowych i odsetkowych nienależnie wpłaconych Bankowi w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu w okresie od (…) 2022 r. do (…) 2025 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi: od kwoty 43.758,87 zł od dnia (…) 2024 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 6.704,55 zł od dnia następnego po upływie 7 dni od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma procesowego zawierającego rozszerzenie powództwa do dnia zapłaty.

24.W dniu (...) 2025 r. w postępowaniu sądowym sygn. akt (...) Sąd wydał postanowienie, na mocy którego udzielił zabezpieczenia roszczenia Kredytobiorców o ustalenie nieważności Umowy kredytu, polegającego na wstrzymaniu obowiązku dokonywania przez Kredytobiorców spłat rat kredytu w wysokości i terminach określonych Umową kredytu, w okresie od dnia wydania postanowienia o zabezpieczeniu do dnia uprawomocnienia się wyroku w ww. sprawie. Sąd uznał, że Kredytobiorcy zarówno uprawdopodobnili swoje roszczenie jak również interes prawny w ustaleniu nieważności Umowy kredytu.

25.W ramach toczącego się postępowania sądowego, strony - Kredytobiorcy i Bank doszli do porozumienia i w dniu (...) 2025 r. zawarli ugodę - Porozumienie rozliczeniowe („Porozumienie rozliczeniowe").

26.Zamiarem Banku i Kredytobiorców było polubowne zakończenie sporu dotyczącego nieważności Umowy kredytu oraz niedozwolonego charakteru jej postanowień, uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy kredytu, poprzez dokonanie zgodnego rozliczenia wzajemnych wierzytelności Banku i Kredytobiorców wynikających z Umowy kredytu poprzez ich umowne potrącenie, wobec czego wierzytelności te umarzają się nawzajem do wysokości niższej z tych wierzytelności.

27.Na mocy Porozumienia rozliczeniowego zawartego pomiędzy Bankiem i Kredytobiorcami:

1)Bank i Kredytobiorcy w pkt 2.1 i 2.2. Porozumienia rozliczeniowego zgodnie potwierdzili że, do dnia zawarcia Porozumienia rozliczeniowego, tj. do dnia (…) 2025 r.:

a)Bank na podstawie Umowy kredytu wypłacił Kredytobiorcom kapitał w kwocie 216.089,89 zł i Bankowi przysługuje w stosunku do Kredytobiorców roszczenie o zwrot tej kwoty;

b)Kredytobiorcy na podstawie Umowy kredytu wpłacili na rzecz Banku łączną kwotę 278.486,54 zł w tym: 276.593,33 zł tytułem rat kapitałowych i odsetkowych, 486,25 zł tytułem ubezpieczenia pomostowego, 1.356,96 zł tytułem opłaty przygotowawczej oraz 50,00 zł tytułem opłaty za zaświadczenie i Kredytobiorcom przysługuje w stosunku do Banku roszczenie o zwrot tych kwot;

2)W celu kompleksowego uregulowania rozliczeń stron wynikających lub związanych z zakwestionowania przez Kredytobiorców ważności Umowy kredytu Bank i Kredytobiorcy zgodnie oświadczyli (pkt 4 Porozumienia rozliczeniowego), m.in. że:

a)uznają wzajemnie swoje wierzytelności wynikające z trwałej bezskuteczności/nieważności Umowy kredytu, w ww. kwotach;

b)dokonują zgodnego rozliczenia wzajemnych ww. wierzytelności tj. wierzytelności Banku w wysokości 216.089,89 zł z wierzytelnościami Kredytobiorców w wysokości 278.486,54 zł, a nadto tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie: 20.218,69 zł, poprzez ich umowne potrącenie, wobec czego wierzytelności te umarzają się nawzajem do wysokości niższej z tych wierzytelności, a więc do wysokości 216.089,89 zł;

c)w pkt 4.3 Porozumienia rozliczeniowego postanowiono, że na skutek dokonanego potrącenia Bank zobowiązany jest do zapłaty na rzecz Kredytobiorców kwoty 82.615,34 zł, w tym 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych oraz 20.218,69 zł tytułem zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie; którą Bank zobowiązał się zapłacić w terminie 30 dni od dnia zawarcia Porozumienia rozliczeniowego, na rachunek bankowy Kredytobiorców.

28.Wyjaśnia się, że odsetki ustawowe za opóźnienie należne Kredytobiorcom od kwot wpłaconych nienależnie Bankowi w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu do dnia zawarcia Porozumienia rozliczeniowego z (…) 2025 r. wynosiły łącznie 70.916,13 zł, tj.

a)odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty żądanej w pozwie 226.357,57 zł wpłaconej nienależnie przez Kredytobiorców Bankowi w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu od dnia (…) 2022 r. do dnia zawarcia Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem w dniu (...) 2025 r. wynosiły 67.970,84 zł.

b)odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot objętych rozszerzeniem powództwa z dnia (…) 2025 r. (data wpływu do sądu (…) 2025 r.), tj. od kwoty 43.758,87 zł od dnia (…) 2024 r. do dnia zawarcia Porozumienia rozliczeniowego w dniu (...) 2025 r. wynosiły 2.743,92 zł oraz od kwoty 6.704,55 zł od dnia wniesienia pisma rozszerzającego powództwa od (...) 2025 r. (data wpływu do sądu) do dnia zawarcia Porozumienia rozliczeniowego w dniu (...) 2025 . wynosiły 201,37 zł.

W wyniku Porozumienia rozliczeniowego Bank zwrócił Kredytobiorcom część odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot nienależnie zapłaconych przez Kredytobiorców na poczet nieważnej Umowy kredytu.

29.Porozumienie rozliczeniowe zostało zrealizowane. Bank w dniu (…) 2025 r. wypłacił Kredytobiorcom łączną kwotę 82.615,34 zł, w tym 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych oraz 20.218,69 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Ponadto Bank wydał zgodę na wykreślenie hipoteki.

30.Po wypłacie przez Bank ww. kwot z Porozumienia rozliczeniowego, Kredytobiorcy w jego wykonaniu cofnęli pozew w sprawie z powództwa Kredytobiorców przeciwko Bankowi sygn. akt (...).

31.Postępowanie z powództwa Kredytobiorców przeciwko Bankowi, sygn. akt (...) zostało umorzone przez Sąd postanowieniem z dnia (...) 2025 r.

Uzupełnienie wniosku

1.Wyjaśnili Państwo, że "Porozumienie rozliczeniowe” opisane we wniosku i zawarte w dniu (...) 2025 r. pomiędzy Y (dalej "Bank” ) a B.A i A.A, nie stanowiło ugody sądowej. Porozumienie rozliczeniowe było ugodą pozasądową, która skutkowała umorzeniem postępowania sądowego. W wyniku zawarcia i wykonania Porozumienia rozliczeniowego cofnęli Państwo pozew w sprawie z Państwa powództwa przeciwko Bankowi, zawisłej przed Sądem Okręgowym w (...) XXVIII Wydział Cywilny, sygn. akt (...), a ww. postępowanie sądowe zostało umorzone w całości postanowieniem Sądu Okręgowego w (...) XXVIII Wydział Cywilny z dnia (...) 2025 r. (postanowienie jest prawomocne) - wydruk z systemu sądowego w załączeniu.

2.Wyjaśnili Państwo, że odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie 20.218,69 zł wskazane w Porozumieniu rozliczeniowym i wypłacone Państwu w jego wykonaniu, stanowiły część należnych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot nienależnie wpłaconych w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu.

Kwota 20.218,69 zł została wyliczona jako 30% odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty nienależnych wpłat dokonanych w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu, której zwrotu żądali Państwo w pozwie, tj. od kwoty 226.357,57 zł, za okres od dnia (…) 2022 r. (wskazany w pozwie) do dnia (…) 2025 r. (dzień, w którym zapisy Porozumienia rozliczeniowego zostały uzgodnione między stronami).

Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 226.357,57 zł, za okres od (…) 2022 r. do (…) 2025 r. to 67.395,64 zł (w załączeniu wydruk z kalkulatora odsetek ustawowych za opóźnienie z podatki.gov.pl).

30% z kwoty 67.395,64 zł to 20.218,69 zł.

Natomiast na ww. kwotę żądaną pozwem 226.357,57 zł, składały się kwoty nienależnie wpłacone przez A.A i B.A w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu w okresie od dnia zawarcia Umowy kredytu do dnia (…) 2022 r. (okres objęty pozwem), w tym:

a)175.328,60 zł tytułem spłaty kapitału;

b)49.135,73 zł tytułem spłaty odsetek;

c)0,3 zł tytułem odsetek karnych;

d)1.356,96 zł tytułem „opłaty przygotowawczej”;

e)486,25 zł tytułem składek na ubezpieczenie do czasu ustanowienia hipoteki;

f)50,00 zł tytułem opłaty za wydanie zaświadczenia.

Pytania

1.Czy wypłacona przez Bank kredytobiorcom A i B małżonkom A w ramach ugody z Bankiem - Porozumienia rozliczeniowego z dnia (...) 2025 r. kwota 62.396,65 zł, tytułem zwrotu części rat kapitałowych i odsetkowych z Umowy kredytu, stanowiąca w istocie zwrot należności wpłaconych przez kredytobiorców A i B małżonków A w ramach Umowy kredytu hipotecznego i nie stanowiąca przysporzenia ponad kwoty uiszczone przez ww. kredytobiorców na poczet Umowy kredytu, jest przychodem podatników i powstanie po ich stronie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163)?

2.Czy wypłacona przez Bank kredytobiorcom A i B małżonkom A w ramach ugody z Bankiem - Porozumienia rozliczeniowego z dnia (…) 2025 r. kwota 20.218,69 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, będzie korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwagi na fakt, że nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych kwoty nienależnie wpłacone przez kredytobiorców A i B małżonków A w ramach nieważnej Umowy kredytu i rozliczane w ramach ugody - Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem z dnia (...) 2025 r.?

Państwa stanowisko w sprawie

1.Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 163), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

2.W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy: Jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.

3.Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

4.Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

5.Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.

6.O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też, gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

7.Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 - inne źródła.

W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania "w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.

8.Przystępując do oceny skutków podatkowych wypłaty przez Bank Kredytobiorcom A i B małżonkom A kwoty 82.615,34 zł, w tym kwoty 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych oraz kwoty 20.218,69 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie, na podstawie zawartego Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem z dnia (…) 2025 r. wskazujemy, że instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.).

9.Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, w brzmieniu na dzień zawarcia Umowy kredytu: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

10.Stosownie natomiast do treści art. 917 k.c.: Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne. Po pierwsze, ugoda jest zawierana w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. Poza tym, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

11.Odnosząc się do skutków podatkowych wypłaty ustalonej w ugodzie kwoty, zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Jednakże jak wyjaśniono powyżej, definicja przychodu podatkowego zawarta w art. 11 ust. 1 wskazuje, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

12.W niniejszej sprawie Bank i Kredytobiorcy zawarli ugodę - Porozumienie rozliczeniowe w dniu (...) 2025 r., na podstawie którego Bank i Kredytobiorcy dokonali zgodnego rozliczenia wzajemnych wierzytelności Banku i Kredytobiorców wynikających z nieważnej Umowy kredytu poprzez ich umowne potrącenie, wobec czego wierzytelności te umorzyły się nawzajem do wysokości niższej z tych wierzytelności.

13.Bank w ramach ugody - Porozumienia rozliczeniowego z Kredytobiorcami dokonał:

a)rozliczenia roszczeń Kredytobiorców, czyli rat kapitałowych, odsetkowych i kosztów kredytu w łącznej wysokości 278.486,54 zł wpłaconych przez Kredytobiorców nienależnie w oparciu o Umowę kredytu,

b)a nadto dokonał rozliczenia tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie w wysokości 20.218,69 zł, obu ww. wierzytelności z własnym roszczeniem Banku o zwrot wypłaconego kapitału kredytu w wysokości 216.089,89 zł.

W wyniku Porozumienia rozliczeniowego Bank wypłacił Kredytobiorcom kwotę 82.615,34 zł, w tym 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych wpłaconych nienależnie w oparciu o Umowę kredytu oraz 20.218,69 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Kwota 62.396,65 zł wypłacona Kredytobiorcom przez Bank na podstawie Porozumienia rozliczeniowego to zwrot świadczenia, które Kredytobiorcy wpłacili do Banku na podstawie Umowy kredytu. Zatem, w niniejszej sprawie po stronie Kredytobiorców nie doszło do przysporzenia majątkowego w związku z wypłatą Kredytobiorcom przez Bank kwoty 62.396,65 zł. Reasumując, Kredytobiorcy otrzymali świadczenie w wysokości 62.396,65 zł będące zwrotem wydatków, które były uprzednio poniesione z ich własnych środków. Kwota 62.396,65 zł otrzymana na podstawie Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem nie spowodowała więc faktycznego przyrostu w majątku Kredytobiorców. Wypłata ta jest dla Kredytobiorców neutralna dodatkowo. Kwota 62.396,65 zł stanowiła w istocie zwrot należności wpłaconych przez Kredytobiorców rat kapitałowych i odsetkowych na poczet Umowy kredytu i jako taka nie podlega opodatkowaniu ww. podatkiem. Zatem kwota 62.396,65 zł wypłacona z Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem stanowi w rzeczywistości nadpłatę kredytu ponad wypłacony w ramach kwestionowanej Umowy kredytu kapitał.

14.Wypłaconą Kredytobiorcom kwotą 62.396,65 zł objęte zostały środki pieniężne wpłacone wcześniej przez Kredytobiorców do Banku w celu wykonania Umowy kredytu. Wypłata 62.396,65 zł stanowiącej element rozliczeń, mający na celu zwrot Kredytobiorcom uprzednio wpłaconych przez nich do Banku rat kapitałowych i odsetkowych, mieści się w kwocie nadpłaty kapitału wpłaconej przez Kredytobiorców podczas spłaty kredytu na podstawie Umowy kredytu.

15.Porozumienie rozliczeniowe co do kwoty 62.396,65 zł stanowi w istocie rozliczenie dokonanych przez Kredytobiorców wpłat rat kredytu, które pochodziły z ich majątku, który był już wcześniej opodatkowany. W ramach rozliczenia stron Umowy kredytu, dochodzi zatem do zwrotu należności wpłaconych przez podatników, którzy nie otrzymali z tego tytułu dodatkowych korzyści, przysporzenia majątkowego. Na mocy zawartego Porozumienia rozliczeniowego Kredytobiorcy otrzymali bowiem zwrot środków pieniężnych w kwocie 62.396,65 zł, które wcześniej przekazali na rzecz Banku w ramach spłaty udzielonego kredytu hipotecznego.

16.Zatem, otrzymana od Banku łącznie przez Kredytobiorców, A.A i B.A - w ramach rozliczenia nadpłaconego kapitału - kwota 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych, w związku z zawarciem Porozumienia rozliczeniowego z Bankiem, nie spowoduje dodatkowego przysporzenia majątkowego. Wypłata ta jest neutralna dodatkowo.

17.Wobec powyższego, zwrot Kredytobiorcom przez Bank w wyniku Porozumienia rozliczeniowego części kwoty uiszczonej przez nich tytułem spłaty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego w wysokości 62.396,65 zł, nie stanowi dla Kredytobiorców przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

18.W Państwa ocenie, Kredytobiorcy nie będą mieli więc obowiązku zapłaty podatku od zwróconej im przez Bank kwoty 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych.

19.Tożsame stanowisko zostało wyrażone przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 29 lipca 2024 r., 0112-KDIL2-1.4011.514.2024.2.DJ, z dnia 1 sierpnia 2024 r., 0112-KDIL2-1.4011.535.2024.3.DJ., z dnia 1 marca 2024 r., 0112-KDIL2-1.4011.6.2024.1.JK, z dnia 26 czerwca 2025, 0112-KDIL2-1.4011.493.2025.1.MKA.

20.Co do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 20.218,69 zł otrzymanych na podstawie porozumienia rozliczeniowego wskazują Państwo, że instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.), zgodnie z którym: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

21.Jednocześnie stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

22.Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie m.in. kwestię opodatkowania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

23.Zatem odsetki ustawowe za opóźnienie (zgodnie z Porozumieniem rozliczeniowym w kwocie 20.218,69 zł) dotyczą świadczenia niepodlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Oznacza to, że odsetki te podlegają zwolnieniu od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

24.Wobec powyższego odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie 20.218,69 zł od kwot nienależnie pobranych przez Bank w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu, stanowią dla Kredytobiorców, A.A i B.A przychód z innych źródeł stosowanie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże w związku z tym, że jak wyżej wykazano kwota zwrotu ustalona w Porozumieniu rozliczeniowym z Bankiem nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone Kredytobiorcom, A.A i B.A odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie 20.218,69 zł będą korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

25.Zatem, otrzymana przez Kredytobiorców, A.A i B.A na podstawie Porozumienia rozliczeniowego kwota 20.218,69 zł odpowiadająca kwocie powstałej na skutek potrącenia w części dotyczącej odsetek ustawowych, będzie stanowiła dla Kredytobiorców przychód korzystający ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

26.Tożsame stanowisko zostało wyrażone przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 26 czerwca 2025, nr 0112-KDIL2-1.4011.493.2025.1.MKA, z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr 0115-KDST2-2.4011.330.2025.2.RS.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Reguły dotyczące opodatkowania

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega. Wyjątki od omawianej zasady dotyczą:

·dochodów, które zostały wprost wymienione przez ustawodawcę w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jako zwolnione z podatku oraz

·dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy Ordynacja podatkowa (rozporządzenie takie może być wydane w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników).

W myśl art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.

Ogólne określenie „przychodów” zawiera art. 11 ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do tego przepisu:

Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są:

·pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”;

·pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny.

Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów. W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie.

Źródła przychodów

Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednym ze źródeł przychodów są „inne źródła”.

Katalog źródeł przychodów jest katalogiem zamkniętym. Ustawodawca „zamknął” ten katalog dzięki wprowadzeniu kategorii „innych źródeł”, czyli źródeł przychodów innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b. W sytuacji, gdy dane przysporzenie podatnika ma charakter przychodu i nie mieści się w żadnej z kategorii wskazanych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ustawy, jest przypisywane do źródła z art. 10 ust. 1 pkt 9. Rozwiązanie to jest jednym z elementów gwarantujących realizację zasady powszechności opodatkowania.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:

Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Z informacji przedstawionych przez Państwa wynika, że (...) 2007 r. zawarli Państwo umowę kredytu hipotecznego nr (...) w walucie wymienialnej z X., który zmienił nazwę na Y. Y. z siedzibą w (...) jest następcą prawnym X.

(...) 2023 r. (data wpływu do sądu (...) 2023 r.) wnieśli Państwo do Sądu Okręgowego w (...) XXVIII Wydział Cywilny pozew przeciwko Bankowi o ustalenie i zapłatę. W pozwie, w ramach roszczenia głównego wnieśli Państwo o ustalenie, że Umowa kredytu jest nieważna oraz o zasądzenie od Banku łącznie na rzecz Państwa, zwrotu kwoty wpłaconej nienależnie Bankowi na podstawie nieważnej Umowy kredytu, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od (…) 2022 r. do dnia zapłaty.

(...) 2025 r. zawarli Państwo z Bankiem porozumienie rozliczeniowe, stanowiące ugodę pozasądową, na mocy którego doszło do rozliczenia wzajemnych roszczeń. W porozumieniu tym strony uznały wzajemnie swoje wierzytelności wynikające z trwałej bezskuteczności/nieważności Umowy kredytu we wskazanych we wniosku kwotach.

W opisanej ugodzie – Porozumieniu rozliczeniowym, na podstawie którego Bank i Państwo dokonali zgodnego rozliczenia wzajemnych wierzytelności Banku i Państwa wynikających z nieważnej Umowy kredytu poprzez ich umowne potrącenie, wobec czego wierzytelności te umorzyły się nawzajem do wysokości niższej z tych wierzytelności.

Ponadto, w wyniku Porozumienia rozliczeniowego Bank wypłacił Państwu kwotę 82.615,34 zł, w tym 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych wpłaconych nienależnie w oparciu o Umowę kredytu oraz 20.218,69 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie. Kwota 62.396,65 zł wypłacona Państwu przez Bank na podstawie Porozumienia rozliczeniowego to zwrot świadczenia, które Państwo wpłacili do Banku na podstawie Umowy kredytu. Nadwyżka ponad kwotę wypłaconego kredytu wynosiła 62.396,65 zł (278.486,54 zł - 216.089,89 zł = 62.396,65 zł).

Porozumienie rozliczeniowe zostało zrealizowane. Bank (…) 2025 r. wypłacił Państwu łączną kwotę 82.615,34 zł, w tym 62.396,65 zł tytułem zwrotu rat kapitałowych i odsetkowych oraz 20.218,69 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie.

W wyniku zawarcia i wykonania Porozumienia rozliczeniowego cofnęli Państwo pozew w sprawie z Państwa powództwa przeciwko Bankowi (sygn. akt (...)), a ww. postępowanie sądowe zostało umorzone w całości postanowieniem Sądu Okręgowego w (...) XXVIII Wydział Cywilny z (...) 2025 r. (postanowienie jest prawomocne).

Powzięli Państwo wątpliwość, czy kwoty wypłacone na podstawie porozumienia rozliczeniowego, stanowiącego ugodę pozasądową, będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Należy zatem przeanalizować skutki podatkowe powyższej czynności.

Uwagi ogólne

Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.).

Zgodnie z art. 917 Kodeksu cywilnego:

Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji. Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich. Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp.

Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.

W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody. Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.

Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 ze zm.).

Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy:

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.

Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe.

Skutki podatkowe zapłaty określonej kwoty przez bank

Jak wynika z opisu sprawy, Państwa roszczenie w stosunku do Banku, które wynika z wykonywania Umowy kredytu i zostaje potwierdzone przez Strony w Ugodzie, obejmuje zwrot świadczeń spełnionych przez Państwa w wykonaniu Umowy kredytu.

Wobec powyższego, taki zwrot nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika – ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po Państwa stronie nie doszło do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymali Państwo z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacili tytułem spłaty zaciągniętego kredytu.

Skoro więc otrzymali Państwo od Bankuzwrot faktycznie poniesionych przez Państwa wydatków, to taki zwrot nie stanowił dla Państwa przychodu.

Tym samym nie będzie na Państwu ciążył obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.

Skutki podatkowe wypłaty odsetek

Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie, należy wskazać, żeinstytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym:

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.

Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r.

Zgodnie z ww. przepisem:

Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Przepis art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z opodatkowania wszelkie odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W opisie sprawy podali Państwo, że odsetki ustawowe za opóźnienie w kwocie 20.218,69 zł wskazane w Porozumieniu rozliczeniowym i wypłacone Państwu w jego wykonaniu, stanowiły część należnych odsetek ustawowych za opóźnienie od kwot nienależnie wpłaconych w wykonaniu nieważnej Umowy kredytu.

Skoro zwrot przez Bank kwoty zapłaconej w wyniku zakwestionowanej umowy nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone z tego tytułu odsetki podlegają zwolnieniu z opodatkowania na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zatem Państwa stanowisko w sprawie jest prawidłowe.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia

Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Interpretacja dotyczy sprawy będącej przedmiotem zapytania, inne kwestie nie podlegały ocenie.

Wyjaśniam, że w ramach postępowania w sprawie o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego, nie analizuję załączonych do wniosku dokumentów. Analiza załączników nie mieści się w ramach określonych w art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). W związku z powyższym załączone do wniosku dokumenty nie mogą być przedmiotem merytorycznej analizy.

Wydając interpretacje indywidualną nie dokonuję wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.

Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego bądź zdarzenia przyszłego.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji

·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.

·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a;

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;

3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.

·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:

Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania

Pan A.A (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”).

Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):

·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo

·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).

Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji

Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.