Interpretacja indywidualna z dnia 23 grudnia 2025 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP3-2.4011.928.2025.2.JK3
Podatnikowi nie przysługuje prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osobie samotnie wychowującej dziecko, jeśli w roku podatkowym pozostaje w związku małżeńskim bez prawomocnego orzeczenia rozwodu, a małżonek nie został pozbawiony praw rodzicielskich ani nie odbywa kary pozbawienia wolności.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
21 października 2025 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem z 24 listopada 2025 r. - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego i jego uzupełnienie
W zeznaniu podatkowym PIT-37 za rok 2024 (korekta) skorzystała Pani z preferencyjnego sposobu opodatkowania, którym jest rozliczenie przewidziane dla osób samotnie wychowujących dzieci. Pragnie Pani przedstawić dokumenty i argumentację, na podstawie których dokonała Pani takiego rozliczenia.
W Pani ocenie do rozliczenia dla osób samotnie wychowujących dzieci upoważniają Panią dwie spełnione jednocześnie przesłanki:
1.przesłanki formalne, ustawowe - w oparciu o art. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 94 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.) poddany interpretacji w tym kontekście w treści pisma Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 26 maja 2025 znak sprawy 0113-KDIPT2-2.4011.314.2025.2.ACZ Preferencyjne rozliczenie podatku przez osobę samotnie wychowującą dzieci, w części Uzasadnienie interpretacji indywidualnej.
2.przesłanki wynikające ze stanu faktycznego o samotnym wychowywaniu dziecka - syn, (AA). Poniżej przedstawia Pani wyjaśnienie i dokumentację dotyczącą obu przesłanek.
Ad.1. Przesłanki formalne, ustawowe
Podstawę prawną do rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci stanowi art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazuje on na określony stan cywilny lub na określoną sytuację dotyczącą władzy rodzicielskiej posiadanej przez rodziców dziecka. Wskazuje ponadto na konieczność istnienia stanu faktycznego samodzielnego wychowywania dziecka, czyli w pojedynkę, bez udziału innej osoby. Pani stan cywilny w roku 2024 to mężatka, w trakcie procesu rozwodowego. Jak pokazuje jednak ustawodawstwo oraz znaleziona przez Panią dotychczasowa interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w piśmie z dnia 26 maja 2025 r. znak sprawy 0113-KDIPT2-2.4011.314.2025.2.ACZ Preferencyjne rozliczenie podatku przez osobę samotnie wychowującą dzieci, w części Uzasadnienie interpretacji indywidualnej, istnieje odstępstwo od tego punktu. Jak wskazano w przywołanej powyżej interpretacji indywidualnej Dyrektora KIS: „Za osobę samotnie wychowującą dzieci ustawodawca uznał również osobę pozostającą w związku małżeńskim pod warunkiem, że drugi małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.” Dalej w tej samej interpretacji czytamy: „Jak stanowi art. 94 § 1 ww. ustawy [ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.)] jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.”
I to jest właśnie ten konkretny, indywidualny przypadek, który odnosi się do Pani sytuacji. W Pani przypadku władza rodzicielska ojca dziecka w październiku 2024 roku uległa zawieszeniu, co potwierdza następujący dokument - Załącznik 1. Postanowienie Sądu Okręgowego w (…) Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy z dnia 2 października 2024 r. Sygn. akt (…) Powołanie się na fakt zawieszenia władzy rodzicielskiej pozostaje w zgodzie z treścią art. 94 § 1 ww. ustawy [ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.). Następnie ojciec dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej - Załącznik 2. Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w (…) Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy z dnia 6 marca 2025 r. Sygn. akt (…)
Istotne w sprawie jest również to, że w Pani konkretnej sytuacji zawieszenie władzy rodzicielskiej ojcu dziecka 2 października 2024 r. (którego dotyczy rozliczenie) rodzi faktyczne tożsame skutki prawne jak pozbawienie władzy rodzicielskiej. Skutkuje to przyznaniem pełnej i wyłącznej władzy rodzicielskiej Pani, matce dziecka. Innymi słowy, Pani matka dziecka ma wyłączną opiekę prawną i fizyczną nad dzieckiem. Dzięki temu może Pani sama decydować o wszystkich istotnych sprawach dziecka, jak np. miejsce pobytu, sposób leczenia, wyznanie, może Pani samodzielnie wyrobić dziecku paszport i wyjechać za granicę. Powyższy status prawny jest akceptowany przez urzędy i instytucje państwowe w Polsce i na świecie. W obecnym ustawodawstwie jak również dotychczasowym orzecznictwie nie spotkała się Pani z sytuacją, w której nie może on być zaakceptowany przez Urząd Skarbowy.
Ad.2. Przesłanki faktyczne - faktyczne samotne wychowywanie dziecka
Oświadcza Pani, że faktycznie wychowuje Pani dziecko samodzielnie i w pojedynkę sprawuje Pani nad nim ciągłą opiekę - począwszy od roku 2014, aż do chwili obecnej, a więc także w roku 2024, którego dotyczy rozliczenie.
W roku 2014 nastąpił całkowity i trwały rozpad pożycia małżeńskiego pomiędzy Panią a ojcem dziecka. Ojciec dziecka od roku 2018 nie przebywa w Polsce i nie przyjeżdża do Polski, co jest spowodowane ciążącym na nim prawomocnym wyrokiem sądowym pozbawienia wolności z tytułu długów alimentacyjnych na inne dziecko. Nieobecność ojca dziecka w kraju była powodem długiego czasu trwania procesu rozwodowego, w którym nie występował on osobiście, a reprezentowany był przez kuratora procesowego. Ze względu na długotrwały proces wystąpiła Pani do sądu w sierpniu 2024 roku z wnioskiem o zabezpieczenie władzy rodzicielskiej, skutkiem czego sąd na czas trwania postępowania zawiesił ojcu dziecka wykonywanie władzy rodzicielskiej (Załącznik 1.), co w tej konkretnej sytuacji wywołało skutki prawne tożsame z pozbawieniem władzy rodzicielskiej.
Od roku 2014, a więc także w roku 2024, aż do dzisiaj wychowuje Pani dziecko samodzielnie, w pojedynkę, bez udziału drugiego rodzica i innych osób. Pani dziecko - syn (AA) zamieszkuje wyłącznie z Panią, pozostaje pod Pani stałą, codzienną opieką. Pani osobiście, w pojedynkę wykonuje wszystkie obowiązki związane z jego wychowaniem oraz troszczy się Pani o zaspokojenie wszystkich bez wyjątku bieżących jego potrzeb - zapewnia Pani miejsce zamieszkania, opłaca kredyt na mieszkanie, czynsz, media, pożywienie, ubrania, opiekę medyczną w tym prywatną, leki, środki higieny i czystości, dostęp do edukacji, języków obcych, materiały edukacyjne, prywatne i państwowe zajęcia i akcesoria edukacyjne, sportowe, rozwojowe, wycieczki i wyjazdy szkolne, wyjazdy wakacyjne letnie i zimowe, dba Pani o jego zdrowie, rozwój fizyczny, psychiczny, emocjonalny, społeczny, kulturalny.
Ojciec dziecka nie uczestniczy w żadnej z powyższych aktywności. Nie przebywa w kraju, jest całkowicie nieobecny w procesie wychowawczym dziecka.
Mając na uwadze powyższe przesłanki prawne i faktyczne złożyła Pani korektę zeznania podatkowego za rok 2024 jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Na wniosek kontrolera skarbowego przesłała Pani do Urzędu Skarbowego (…) wszystkie dokumenty, o które została Pani poproszona i które wymienia Pani poniżej:
- Odpis zupełny aktu urodzenia dziecka - (A.A.)
- Oświadczenie o pełnych danych dziecka i zamieszkaniu
- Odpis skrócony aktu małżeństwa - potwierdzenie stanu cywilnego
- Postanowienie Sądu Okręgowego w (…) Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy z dn. 2 października 2024 r. Sygn. akt (…)
- Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w (…) Wydział Cywilny Rodzinny Odwoławczy z dnia 6 marca 2025 Sygn. akt (…)
- Oświadczenie o samotnym wychowywaniu dziecka
- Oświadczenie o pobieranych alimentach w roku 2024
- Zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały (B.B.)
- Zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały (A.A.)
- Pierwsza strona notarialnego aktu własności mieszkania
- Potwierdzenie ponoszonych opłat związanych z mieszkaniem w 2024 r.
- Świadectwo ukończenia przez dziecko klasy VII oraz klasy III SP
- Zaświadczenie ZUS o przyznanych świadczeniach wychowawczych 800+ na dziecko w roku 2024.
W okresie, którego dotyczy wniosek, podlegała Pani na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. W okresie, którego dotyczy wniosek, uzyskała Pani dochody opodatkowane według skali podatkowej. W okresie, którego dotyczy wniosek, pozostawała Pani przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim, tj. nie posiadała prawomocnego wyroku sądu orzekającego separację. Zawieszenie władzy rodzicielskiej ojca dziecka trwało do dnia 6 marca 2025 roku. W tym dniu wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) ojciec dziecka został pozbawiony praw rodzicielskich. W okresie, którego dotyczy wniosek, Pani małżonek nie był pozbawiony praw rodzicielskich, nie odbywał kary pozbawienia wolności, ale miał zawieszone wykonywanie władzy rodzicielskiej. W okresie, którego dotyczy wniosek samotnie wychowywała i sprawowała Pani opiekę nad dzieckiem. Pani małżonek nie uczestniczył w wychowaniu i sprawowaniu opieki nad małoletnim dzieckiem w żadnym zakresie. Świadczenie 800+ nie zostało ustalone zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Świadczenie to przyznano w pełnej kwocie Pani, zgodnie z dyspozycją płynącą z art. 4 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy.
W okresie, którego dotyczy wniosek, do Pani oraz do Pani dziecka nie miały zastosowania przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przepisy o zryczałtowanym podatku dochodowym, przepisy z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym oraz ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Pytanie
Czy w Pani konkretnym przypadku może się Pani rozliczyć w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci?
Pani stanowisko w sprawie
Uważa Pani, że ma prawo do rozliczenia w roku 2024 jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Przemawiają za tym przesłanki prawne, ustawowe oraz stan faktyczny samotnego wychowywania dziecka. Wszystkie szczegóły dotyczące tych przesłanek oraz dokumenty przedstawia Pani w załącznikach do niniejszego wniosku: 1. Opis stanu faktycznego i własne stanowisko w sprawie (treść tego załącznika została umieszczona jako „Opis stanu faktycznego i jego uzupełninie” -dopisane przez Organ) 2. Postanowienie sądu o zabezpieczeniu władzy rodzicielskiej 3. Wyrok sądu orzekający o rozwodzie i pobawieniu praw rodzicielskich ojca dziecka. Od 2 października 2024 niezmiennie jest Pani jedynym rodzicem posiadającym i sprawującym władzę rodzicielską nad dzieckiem - (A.A.), która została Pani przyznana przez sąd - najpierw dokumentem postanowienia o zabezpieczeniu władzy rodzicielskiej (zawieszenie władzy ojcu dziecka), a następnie prawomocnym wyrokiem sądu (pozbawienie praw rodzicielskich ojca dziecka) - wspomniane dokumenty załączyła Pani do wniosku. Powyższy status prawny począwszy od 2 października 2024 jest akceptowany przez urzędy i instytucje państwowe w Polsce i na świecie. W obecnym ustawodawstwie jak również dotychczasowym orzecznictwie nie spotkałam się z sytuacją, w której nie może on być zaakceptowany przez Urząd Skarbowy.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Według art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,:
Od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci:
1) małoletnie,
2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie
- podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym.
Na podstawie art. 6 ust. 4d wskazanej ustawy:
W przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
Art. 6 ust. 4e ww. ustawy stanowi, że:
Przepisu ust. 4c pkt 3 nie stosuje się, jeżeli dziecko, o którym mowa w tym przepisie, uzyskało w roku podatkowym:
1)dochody, z wyjątkiem renty rodzinnej, podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b lub
2)przychody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 148 i 152
- w łącznej wysokości przekraczającej dwunastokrotność kwoty renty socjalnej określonej w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 2194), w wysokości obowiązującej w grudniu roku podatkowego.
W myśl art. 6 ust. 4f ww. ustawy:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162, 1981 i 2270).
Art. 6 ust. 8 ustawy stanowi, że:
Sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2 i 4d, nie ma zastosowania, w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków, osoba samotnie wychowująca dziecko lub jej dziecko:
1) stosuje przepisy:
a) art. 30c lub
b) ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy
- w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
2) podlega opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Przystępując do oceny możliwości skorzystania przez Panią z preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2024 r. w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dzieci, podkreślić, że wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania, wynikającej z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącego, że:
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.
Oznacza to, że wszelkie odstępstwa od tej zasady, muszą bezwzględnie wynikać z przepisów prawa i być interpretowane ściśle z jego literą. Co więcej, zgodnie z konstrukcją i systematyką ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wszelkie ulgi i zwolnienia podatkowe stanowią wyjątek od generalnej zasady powszechności opodatkowania wyrażonej w powołanym wyżej art. 9 ust. 1 ww. ustawy.
Stąd też, korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzależnione jest od spełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania.
Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi odstępstwo od generalnej zasady indywidualnego opodatkowania. Możliwość jego zastosowania obwarowana jest szeregiem warunków wyraźnie wskazanych w tej ustawie, które należy interpretować ściśle, co oznacza, że nie można dokonywać wykładni rozszerzającej ani też zawężającej.
W konsekwencji, podatnikowi przysługuje prawo do jej zastosowania, jeśli spełni warunki dla niej określone, a w szczególności, jeśli spełnia wymogi definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, a także jeśli w trakcie roku podatkowego faktycznie samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, wychowywał dziecko/dzieci.
Ustawodawca w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawarł definicji pojęcia „wychowywać”, należy odwołać się zatem do jego definicji słownikowych. „Wychowywać” w słownikowym rozumieniu oznacza: zapewniając byt doprowadzić do osiągnięcia pełnego rozwoju psychicznego i fizycznego. Wychowywanie polega na stałym troszczeniu się o byt materialny dziecka oraz o jego rozwój emocjonalny.
Z powyższego wynika, że ustawodawca uzależnił prawo do skorzystania z preferencyjnych zasad obliczania podatku dochodowego dla osób samotnie wychowujących dzieci od spełnienia łącznie następujących warunków:
- posiadania przez rodzica statusu osoby samotnie wychowującej dziecko/dzieci;
- wychowywania przez rodzica samotnie w roku podatkowym dziecka/dzieci;
- nie uzyskiwania przez rodzica i dziecko (dzieci) przychodów/dochodów, do których zastosowanie mają przepisy art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, z wyjątkiem art. 6 ust. 1a tej ustawy w zakresie osiągniętych w roku podatkowym przychodów, poniesionych kosztów uzyskania przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do zwiększania lub pomniejszenia podstawy opodatkowania albo przychodów, zobowiązania lub uprawnienia do dokonywania innych doliczeń lub odliczeń;
- nie podlegania przez rodzica i dziecko (dzieci) opodatkowaniu na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym lub ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o aktywizacji przemysłu okrętowego i przemysłów komplementarnych.
Należy jednak wskazać, że przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie może być odczytywany w ten sposób, że każda osoba mająca dzieci i znajdująca się w stanie wolnym, określonym w tym przepisie, jest osobą samotnie wychowującą dziecko.
Z istoty pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie zupełnie sama (bez udziału drugiej osoby) zajmuje się wychowywaniem dziecka, stale troszczy się o jego byt materialny i rozwój emocjonalny.
Przepis art. 6 ust. 4c ustawy wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców. Jest to więc taka osoba, która stale troszczy się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka, bez udziału (wsparcia) drugiej osoby.
Natomiast, kiedy każdy rodzic jest zaangażowany w proces wychowawczy dziecka oznacza, że w roku podatkowym dziecko wychowywane jest wspólnie przez oboje rodziców, a nie samotnie przez któregokolwiek z nich.
Przy wychowywaniu dziecka należy wziąć pod uwagę całokształt działań i czynności wykonywanych przez każdego z rodziców, w tym także tych o charakterze niewymiernym jak kształtowanie osobowości, światopoglądu, systemu wartości, postaw emocjonalnych W sytuacji, gdy każdy z rodziców aktywnie oraz w porównywalnym stopniu uczestniczy w wychowywaniu dziecka - co przejawia się między innymi dzieleniem się wszelkimi obowiązkami związanymi z procesem wychowawczym dziecka, niezależnie od tego u kogo pod czyją w danym momencie roku podatkowego opieką dziecko przebywa- nie można mówić o samotnym wychowywaniu dziecka przez któregokolwiek z rodziców.
Przyjęcie odmiennej wykładni stałoby w sprzeczności z uzasadnieniem wprowadzenia tej ulgi, z którego jednoznacznie wynika, że ustawodawca kierował ją tylko do osób, które samotnie troszczą się o codzienne zaspokojenie potrzeb dzieci, posiadając ściśle określony status cywilny.
Wychowywanie dziecka nie sprowadza się jedynie do „jego utrzymania” czy też czasowego (doraźnego) przebywania z nim, lecz obejmuje ogół czynności zmierzających do należytego ukształtowania człowieka w sferze duchowej i psychicznej oraz zapewnienia mu materialnych podstaw rozwoju.
Do skorzystania z tej preferencji, niewystarczające jest więc samo legitymowanie się określonym stanem cywilnym. Równie istotne jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka.
Z istoty pojęcia „osoby samotnie wychowującej dziecko” wynika, że jest to osoba, która w określonej sytuacji, w określonym czasie, tj. w roku podatkowym, sama (bez udziału drugiej osoby), zajmuje się wychowywaniem dziecka. Przepis ten wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci, jak również do tego, że osoba ta w roku podatkowym musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców.
Użycie określenia „osoba samotnie wychowująca dzieci” oznacza zatem, że intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do rozliczenia dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko jednemu z rodziców lub opiekunów prawnych, który faktycznie wychowuje dziecko.
Zauważyć również należy, że do skorzystania z preferencji, o której mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, niewystarczające jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka - równie istotne jest legitymowanie się określonym stanem cywilnym.
Przepis art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia enumeratywnie osoby, którym przysługuje status osób samotnie wychowujących dzieci, odwołując się zarówno do statusu cywilnoprawnego osoby wychowującej dzieci (panna, kawaler, wdowa, wdowiec, rozwódka, rozwodnik, osoba, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osoba, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), jak również do tego, że osoba ta musi faktycznie wychowywać dzieci samotnie, tj. bez wsparcia drugiego z rodziców, którym przysługuje preferencyjne rozliczenie podatku.
Przy czym, status osoby rozwiedzionej nabywa się dopiero poprzez prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu małżeństwa, o czym wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 25 lipca 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 289/24:
Z powołanych uregulowań prawnych jednoznacznie wynikają przesłanki podmiotowe warunkujące skorzystanie z preferencji podatkowej dla osób samotnie wychowujących dzieci. Nie może budzić wątpliwości, że skorzystać z rzeczonej ulgi mogą jedynie osoby tam enumeratywnie wymienione, tj. samotnie wychowująca dzieci osoba będąca panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci.
Za osobę samotnie wychowującą dzieci ustawodawca uznał również osobę pozostającą w związku małżeńskim pod warunkiem, że drugi małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności.
Jak wynika z art. 93 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.):
§ 1. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom.
§ 2. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka może orzec o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców. Przepisy art. 107 i art. 109-111 stosuje się odpowiednio.
Jak stanowi art. 94 § 1 ww. ustawy:
Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu.
W myśl art. 107 § 1 i § 2 ww. ustawy:
§ 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.
§ 2. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.
Zgodnie z art. 111 ww. ustawy:
§ 1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.
§ 1a. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.
§ 2. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.
Jednocześnie przepisy powyższej ustawy nie uzależniają prawa podatnika do preferencyjnego opodatkowania jego dochodów od tego, czy przez cały rok był osobą samotnie wychowującą dzieci. Wystarczające jest zatem, aby taki stan zaistniał w ciągu roku, a nie trwał przez cały rok.
Zawieszenie władzy rodzicielskiej to tymczasowe wstrzymanie jej wykonywania z powodu przemijającej przeszkody (np. choroba, krótki wyrok więzienia), podczas gdy władza wciąż istnieje, a po ustaniu przyczyny może być uchylona. Pozbawienie władzy rodzicielskiej to trwałe odebranie praw z powodu poważnych zaniedbań, nadużyć lub trwałej przeszkody, skutkujące ustanowieniem opiekuna prawnego i zazwyczaj uniemożliwiające przywrócenie praw, chociaż obowiązek alimentacyjny i kontakty mogą pozostać (chyba że sąd je ograniczy) Zawieszenie nie oznacza trwałej utraty władzy rodzicielskiej - różni się od jej ograniczenia lub pozbawienia, ponieważ kończy się, gdy ustają przyczyny jego zastosowania.
Prawo do omawianej preferencji podatkowej będzie zatem przysługiwało jedynie temu z rodziców, który będąc osobą stanu wolnego (za wyjątkiem ściśle w ustawie określonym) faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym. W konsekwencji, aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów na zasadach przewidzianych w art. 6 ust. 4c, należy mieć ściśle określony stan cywilny oraz wychowywać samotnie dziecko (dzieci).
W przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka pozwalająca na uznanie Pani za osobę samotnie wychowującą dziecko, tj. nie należy Pani do jednej z kategorii osób wymienionych w powołanym powyżej przepisie (nie jest Pani panną, wdową, rozwódką albo osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności), stanowiącym zamknięty katalog osób uznanych przez ustawodawcę za osobę samotnie wychowującą dziecko. Jak poinformowała Pani w uzupełnieniu opisu sprawy w 2024 r. była Pani mężatką. Skoro Pani małżeństwo nie było rozwiązane prawomocnym orzeczeniem Sądu, to do czasu uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód nie przysługuje Pani prawo do preferencyjnego rozliczenia się w sposób przewidziany dla osoby samotnie wychowującej dziecko, o którym mowa w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ponadto ojciec dziecka został pozbawiony praw rodzicielskich dopiero w 2025 r.
Powyższe stanowisko potwierdzają prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt: I SA/Bd 79/42 z 26 marca 2024 r., III SA/Wa 2497/14 z 5 marca 2015 r., I SA/Gl 1182/10 z 23 marca 2011 r., I SA/Gl 1183/10 z 23 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 1155/11 z 7 grudnia 2011 r. oraz III SA/Wa 1614/24 z 18 września 2024 r.
Sąd zwrócił uwagę na stan cywilny osoby samotnie wychowującej dziecko:
- w wyroku WSA sygn. akt I SA/Kr 289/24 z 25 lipca 2024 r.:
(…) skoro omawiana preferencja uzależniona jest również od stanu cywilnego rodzica, starającego się o status osoby samotnie wychowującej dziecko (dzieci), to wnioskująca nie może z niej skorzystać, gdyż w latach 2021-2023 była mężatką. (…) Zatem nie będąc w okresie od 2021-2023 roku panną, wdową, rozwódką, ani osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, ani też osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności - nie można wnioskodawczyni przypisać statusu „osoby samotnie wychowującej dzieci”.
- w wyroku WSA sygn. akt III SA/Wa 1180/21 z 8 grudnia 2021 r.:
Z treści powołanego przepis art. 6 ust. 4 ustawy o PIT, wynika, że obok faktycznego samotnego wychowywania dziecka, skarżący winien spełniać jeszcze jedno kryterium odnoszące się do stanu cywilnego. Mianowicie w roku podatkowym 2020, skarżący powinien mieć status osoby nie pozostającej w związku małżeńskim (…).
Biorąc zatem pod uwagę, że - jak wynika z okoliczności sprawy - w 2024 r. nie była Pani panną, wdową, rozwódką, ani osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, ani też osobą pozostającą w związku małżeńskim, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, to nie można Pani przypisać statusu „osoby samotnie wychowującej dzieci”, ponieważ nie należy Pani do jednej z kategorii osób wymienionych w zamkniętym katalogu ustanowionym przez ustawodawcę w przywołanym wyżej przepisie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Nie kwestionując zatem Pani zaangażowania w proces wychowawczy dziecka - okoliczność, że w 2024 r. formalnie była Pani mężatką (brak prawomocnego orzeczenia Sądu) wyklucza możliwość uznania, że przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoby samotnie wychowującej dzieci. W konsekwencji, z tego względu nie spełniła Pani warunków określonych w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wobec czego nie przysługuje Pani prawo do skorzystania z preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko za 2024 r.
Pani stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacjadotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…), ul. (…), (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
