Interpretacja indywidualna z dnia 16 stycznia 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0113-KDIPT2-1.4011.795.2025.2.AP
Wartość początkową środków trwałych nabytych w trakcie wspólności małżeńskiej oraz w drodze spadku ustala się odpowiednio według ceny nabycia oraz wartości rynkowej z dnia nabycia spadku. Koszty notarialne związane z działem spadku nie powiększają tej wartości, jako że nabycie nastąpiło nieodpłatnie w drodze spadku, a dział spadku jest wtórny wobec nabycia spadku.
Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe
Szanowna Pani,
stwierdzam, że Pani stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie:
·pytań Nr 1 - Nr 4 - jest prawidłowe,
·pytania Nr 5 - jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
29 września 2025 r. wpłynął Pani wniosek z 29 września 2025 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy ustalenia wartości początkowej środków trwałych nabytych w drodze spadku oraz działu spadku oraz możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych dokonywanych od wartości początkowej tych środków. Uzupełniła go Pani – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 17 listopada 2025 r. (wpływ 17 listopada 2025 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Wnioskodawczyni prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą: X.
Pan B (w dalszej części także jako: „Spadkodawca”), który był mężem Wnioskodawczyni, prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod firma Y. Przedmiotem tej działalności był wynajem i zarządzanie nieruchomościami.
Pomiędzy małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa. Wszystkie nieruchomości wykorzystywane przez spadkodawcę w prowadzonej działalności gospodarczej zostały nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej i nie zostały objęte żadnym z wyłączeń przewidzianych w art. 33 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (w dalszej części jako: „KRIO”), w szczególności nie zostały nabyte w drodze dziedziczenia, darowizny, ani innego rodzaju nabycia skutkującego zaliczeniem do majątku osobistego.
Spadkodawca zmarł 12 września 2020 r., nie pozostawiając testamentu. Po jego śmierci Wnioskodawczyni kontynuowała działalność gospodarczą prowadzoną dotychczas przez męża w formie przedsiębiorstwa w spadku, pełniąc funkcję zarządcy sukcesyjnego. Okres ten trwał dwa lata. W tym czasie Wnioskodawczyni prowadziła ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych i dokonywała odpisów amortyzacyjnych, zgodnie z zasadami przyjętymi uprzednio przez spadkodawcę.
9 września 2022 r., na podstawie częściowego działu spadku, Wnioskodawczyni przejęła w całości przedsiębiorstwo zmarłego męża w rozumieniu art. 551 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. W celu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowała własną jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą X.
W wyniku przeprowadzonego działu spadku Wnioskodawczyni nie nabyła składników majątku przekraczających Jej pierwotny udział spadkowy. Drugi spadkobierca (syn spadkodawcy) otrzymał przypadającą mu część spadku obejmującą między innymi nieruchomości o charakterze prywatnym, ruchomości oraz udziały. W związku z tym Wnioskodawczyni nie była zobowiązana do dokonywania żadnych spłat, ani dopłat na rzecz pozostałych spadkobierców.
Wątpliwości Wnioskodawczyni dotyczą ustalenia prawidłowego sposobu postępowania w zakresie ustalania wartości początkowej przejętych środków trwałych (nieruchomości) na potrzeby amortyzacji w prowadzonej działalności gospodarczej.
Uzupełnienie
Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą od 6 września 2022 r., pod firmą X. Przychody z prowadzonej przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej są opodatkowane zgodnie z art. 30c ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli wg zasad podatku liniowego (19%). Wnioskodawczyni prowadzi podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR) i ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Wnioskodawczyni kontynuuje działalność gospodarczą w tym samym zakresie, w jakim prowadził ją zmarły małżonek, tj. w zakresie m.in. wynajmu i zarządzania nieruchomościami. Po śmierci męża Wnioskodawczyni przejęła przedsiębiorstwo w spadku i następnie (po dokonaniu działu spadku) kontynuuje tę działalność w ramach własnej działalności gospodarczej. Przedmiotem wniosku są nieruchomości wykorzystywane w działalności gospodarczej (środki trwałe w postaci budynków i lokali użytkowych), które stanowiły składniki przedsiębiorstwa zmarłego małżonka, a które Wnioskodawczyni nabyła częściowo w ramach wspólności majątkowej, a częściowo w drodze spadku.
Wszystkie będące przedmiotem wniosku środki trwałe były amortyzowane przez spadkodawcę. W miarę ich nabywania były kolejno wprowadzane do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, przy zastosowaniu następujących stawek amortyzacyjnych:
1)budynek w A - data wprowadzenia do ewidencji: 26 sierpnia 2008 r., stawka amortyzacji 10%, amortyzację zakończono 30 września 2018 r.,
2)budynek w B - data wprowadzenia do ewidencji: 3 listopada 2008 r., stawka amortyzacji 10%, amortyzację zakończono 31 grudnia 2018 r.,
3)budynek w C - data wprowadzenia do ewidencji: 28 maja 2010 r., stawka amortyzacji 10%, amortyzację zakończono 30 czerwca 2018 r.,
4)budynek w D - data wprowadzenia do ewidencji: 1 kwietnia 2011 r., stawka amortyzacji 2,5%, amortyzacji nie zakończono, przy czym na dzień 9 września 2022 r. do umorzenia pozostawała kwota 2 613 993,69 PLN,
5)lokal użytkowy w A - data wprowadzenia do ewidencji: 31 stycznia 2014 r., stawka amortyzacji 10%, amortyzacji nie zakończono, na dzień 9 września 2022 r. do umorzenia pozostawała kwota 145 785,17 PLN,
6)budynek w A- data wprowadzenia do ewidencji: 31 stycznia 2014 r., stawka amortyzacji 10%, amortyzacji nie zakończono, na dzień 9 września 2022 r. do umorzenia pozostawała kwota 197 109,15 PLN,
7)lokal użytkowy w A - data wprowadzenia do ewidencji: 31 października 2014 r., stawka amortyzacji 10%, amortyzacji nie zakończono, na dzień 9 września 2022 r. do umorzenia pozostawała kwota 232 609,68 PLN,
8)budynek w D - data wprowadzenia do ewidencji: 1 października 2019 r., stawka amortyzacji 10%, amortyzacji nie zakończono, na dzień 9 września 2022 r. do umorzenia pozostawała kwota 1 517 330,57 PLN.
Pierwszych odpisów amortyzacyjnych od każdego z ww. środków trwałych dokonywano zgodnie z art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, czyli począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany środek trwały został wprowadzony do ewidencji (wykazu).
Środki trwałe wskazane w pkt 1-3 zostały całkowicie zamortyzowane, natomiast środki trwałe wskazane w pkt 4-8 nie zostały całkowicie zamortyzowane.
Wszystkie przejęte w dniu 9 września 2022 r. środki trwałe, tj. wszystkie ww. nieruchomości, Wnioskodawczyni wprowadziła do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej dnia 10 września 2022 r., przyjmując dla nich te same stawki amortyzacyjne, które stosował spadkodawca.
Amortyzację wszystkich ww. nieruchomości Wnioskodawczyni rozpoczęła od miesiąca następującego po miesiącu ich wprowadzenia do ewidencji, tj. od października 2022 r., zgodnie z zasadą określoną w art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje na bieżąco, co znajduje potwierdzenie w prowadzonej ewidencji środków trwałych obejmującej kolejne lata podatkowe (2022-2025).
Pytania
1.Czy w opisanym stanie faktycznym, w odniesieniu do 1/2 udziału w środkach trwałych (nieruchomościach) nabytego przez Wnioskodawczynię wraz z mężem w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, wartość początkową tych środków trwałych należy ustalić - zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT - w wysokości 1/2 ceny ich nabycia (nie wyższej jednak od wartości rynkowej z dnia nabycia), niezależnie od faktu, że środki trwałe były już wcześniej amortyzowane w działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie przez męża?
2.Czy w odniesieniu do pozostałego 1/2 udziału w środkach trwałych, nabytego przez Wnioskodawczynię w drodze spadku po zmarłym małżonku, wartość początkową należy ustalić zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT - według wartości rynkowej z dnia nabycia spadku (tj. z dnia śmierci spadkodawcy)?
3.Czy w opisanym stanie faktycznym zastosowanie znajduje zasada kontynuacji wartości początkowej wynikająca z art. 22g ust. 12-13 ustawy o PIT, w szczególności art. 22g ust. 13 pkt 5 dotyczący zmiany działalności wykonywanej samodzielnie przez jednego z małżonków na działalność wykonywaną samodzielnie przez drugiego małżonka, mimo że działalność gospodarcza została przejęta po śmierci małżonka?
4.Czy odpisy amortyzacyjne dokonywane od wartości początkowej środków trwałych ustalonej w sposób wskazany w pytaniach Nr 1 i 2 mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów Wnioskodawczyni, w świetle art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT, z uwagi na to, że nabycie udziału w środkach trwałych nastąpiło w drodze spadku oraz w ramach wspólności ustawowej (a zatem nie podlega wyłączeniu przewidzianemu w tym przepisie)?
5.Czy poniesione przez Wnioskodawczynię wydatki związane z częściowym działem spadku, w szczególności koszty notarialne, mogą - zgodnie z art. 22g ust. 3 ustawy o PIT - powiększać wartość początkową środków trwałych przejętych przez Nią w wyniku tego działu?
Pani stanowisko w sprawie
Ad 1.
Zdaniem Wnioskodawczyni, w odniesieniu do 1/2 udziału w środkach trwałych nabytego w trakcie wspólności ustawowej, wartość początkową należy ustalić - zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, w wysokości 1/2 ceny nabycia (nie wyższej niż wartość rynkowa na dzień nabycia), niezależnie od wcześniejszej amortyzacji prowadzonej wyłącznie przez męża.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (w dalszej części jako: „ustawa o PIT”), kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Natomiast, zgodnie z art. 22a ust. 1 ww. ustawy, amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 22c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
1) budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2) maszyny, urządzenia i środki transportu,
3) inne przedmioty
- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok. wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 23a pkt 1, zwane środkami trwałymi.
Kluczowy w analizowanej sprawie jest jednak art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z uwzględnieniem ust. 2-18, uważa się w razie odpłatnego nabycia - cenę ich nabycia, a jeżeli były używane przez podatnika przed wprowadzeniem ich do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych i nie były wcześniej amortyzowane - cenę ich nabycia, nie wyższą jednak od ich wartości rynkowej.
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że pomiędzy małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa.
Wszystkie nieruchomości wykorzystywane w działalności gospodarczej zostały nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej i nie zostały objęte żadnym z wyłączeń przewidzianych w art. 33 KRIO, w szczególności nie zostały nabyte w drodze dziedziczenia, darowizny, ani innego rodzaju nabycia skutkującego zaliczeniem do majątku osobistego
Zgodnie natomiast z art. 31 ww. ustawy, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Idąc z kolei do § 2 pkt 1 omawianego przepisu, do majątku wspólnego należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków (...).
Zatem składniki majątku nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej nie stanowią odrębnego majątku danego małżonka, lecz dorobek małżonków, bez względu na to, czy zostały zakupione na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z małżonków, czy też dla celów prywatnych.
Tym samym, pozostając ze spadkodawcą we wspólności małżeńskiej majątkowej, Wnioskodawczyni była współwłaścicielem środków trwałych wykorzystywanych w działalności gospodarczej spadkodawcy.
Podsumowując, zdaniem Wnioskodawczyni, w odniesieniu do 1/2 udziału w środkach trwałych (nieruchomościach) nabytego wraz z mężem w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, wartość początkową tych środków trwałych należy ustalić - zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT - w wysokości 1/2 ceny ich nabycia (nie wyższej jednak od wartości rynkowej z dnia nabycia). Bez znaczenia w tej sytuacji jest również to, czy wcześniej przedmiotowe budynki były amortyzowane w działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie przez męża.
Stanowisko Wnioskodawczyni potwierdzają również liczne interpretacje indywidualne wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej jako: „Dyrektor KIS”). Przykładem może być pismo z 30 listopada 2021 r. Nr 0114-KDIP3-1.4011.748.2021.1.AC, w którym stwierdzono, że: „Mając na uwadze powołane powyżej przepisy stwierdzić należy, że w części, w której środki trwałe zostały nabyte przez Wnioskodawczynię z mężem do wspólnoty majątkowej, ich wartość początkową należy ustalić w wysokość 1/2 ceny ich nabycia, zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W tym przypadku za datę nabycia nieruchomości należy przyjąć datę jej nabycia na współwłasność (do majątku wspólnego) (…) Należy także podkreślić, że wartość początkową środków trwałych - zarówno w części nabytej po śmierci męża, jak i wspólnie za jego życia - Wnioskodawczyni powinna ustalić tak jakby mąż przed śmiercią nie amortyzował tych środków trwałych (...)”.
Ad 2.
Zdaniem Wnioskodawczyni, w odniesieniu do pozostałego 1/2 udziału nabytego w drodze spadku, wartość początkową ustala się na podstawie art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT - według wartości rynkowej z dnia nabycia spadku (tj. z dnia śmierci spadkodawcy).
Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Natomiast zgodnie z art. 22a ust. 1 ww. ustawy, amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 22c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
1)budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2)maszyny, urządzenia i środki transportu,
3)inne przedmioty
- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 23a pkt 1, zwane środkami trwałymi.
Kluczowy w analizowanej sprawie jest jednak art. 22g ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, zgodne z którym, za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z uwzględnieniem ust. 2-18 uważa się w razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób - wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określą tę wartość w niższej wysokości .
Z powyższej regulacji wynika, że w przypadku nabycia danego składnika majątku w drodze spadku za wartość początkową środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej uważa się ich wartość rynkową z dnia nabycia (tj. w analizowanej sprawie - z dnia nabycia spadku).
Powyżej przedstawioną tezę potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 22 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Bk 433/10: „Momentem nabycia nieruchomości (...) w części obejmującej udział spadkowy będzie moment nabycia spadku, w pozostałym zaś zakresie - moment działu spadku.”
Analogiczne wypowiedział się także w tej materii Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 grudnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2836/12. Stwierdzono w nim bowiem, że: „Jeśli w skład masy spadkowej wchodzi kilka rzeczy, a podatnicy podzielą je między siebie stosownie do posiadanych udziałów, to przyjmuje się, że nabyli je na własność już z chwilą śmierci spadkodawcy”.
Ze względu na to, że w wyniku częściowego działu spadku Wnioskodawczyni nie nabyła składników majątku przekraczających Jej pierwotnego udziału - należy przyjąć, w Jej opinii, wartość rynkową z dnia nabycia spadku, zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT. W analizowanej sprawie będzie to więc dzień 12 września 2020 r.
Stanowisko Wnioskodawczyni potwierdzają również liczne interpretacje indywidualne wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Przykładem może być pismo z 3 września 2021 r. Nr 0115-KDIT2.4011.217.2021.2.ŁS: „Mając na uwadze powołane powyżej przepisy stwierdzić należy, że wartość początkową, środków trwałych nabytych w drodze spadku Wnioskodawczyni winna określić, w takiej proporcji ich wartości, w jakiej pozostawał Jej udział we własności tych składników majątku, według wartości rynkowej z dnia nabycia spadku (data śmierci spadkodawcy), zgodnie z cytowanym powyżej art. 22g ust. 1 pkt 3 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.”
Ad 3.
Zdaniem Wnioskodawczyni, zasada kontynuacji z art. 22g ust. 12-13 ustawy o PIT (w tym art. 22g ust. 13 pkt 5) nie znajdzie w przedmiotowej sprawie zastosowania.
Zgodnie z art. 22g ust. 12 ustawy o PIT, w razie zmiany formy prawnej, a także połączenia albo podziału podmiotów dokonywanych na podstawie odrębnych przepisów - wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych ustala się w wysokości wartości początkowej określonej w ewidencji (wykazie) podmiotu o zmienionej formie prawnej, podzielonego albo połączonego. Zasadę tę stosuje się odpowiednio do spółek niebędących osobami prawnymi, w tym również powstałych z przekształcenia spółki.
W przedmiotowej sprawie pod analizę powinien zostać poddany natomiast ust. 13 pkt 5 ww. artykułu, który stanowi, że przepis ust. 12 stosuje się odpowiednio w razie (...) zmiany działalności wykonywanej samodzielne przez jednego z małżonków na działalność wykonywaną samodzielne przez drugiego z małżonków jeżeli przed przerwą lub zmianą składniki majątku były wprowadzone do ewidencji (wykazu).
Zdaniem Wnioskodawczyni, ww. zasada kontynuacji wartości początkowej nieruchomości nie znajdzie w niniejszej sprawie zastosowania. Dotyczy ona sytuacji prawno-organizacyjnych, takich jak przekształcenie, połączenie, podział albo zmiana działalności z jednego małżonka na drugiego przy jednoczesnym trwaniu małżeństwa oraz przekazaniu składników wprost. W przedmiotowej sprawie doszło natomiast do śmierci małżonka, a następnie do nabycia składników majątku w drodze spadku i działu spadku. Po śmierci ustaje wspólność majątkowa małżeńska, a małżonek staje się spadkobiercą, co wyklucza, zdaniem Wnioskodawczyni, kwalifikację tego zdarzenia jako zmiany działalność wykonywanej przez jednego małżonka na działalność drugiego małżonka. Przepis ten nie ma tu zastosowania, ponieważ dotyczy wyłącznie żyjących małżonków przekazujących między sobą składniki majątkowe w ramach zmiany działalności.
Stanowisko Wnioskodawczyni potwierdzają również liczne interpretacje indywidualne wydane przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Przykładem może być pismo z 30 listopada 2021 r. Nr 0114-KDIP3-1.4011.748.2021.1.AC: „Należy także podkreślić, że wartość początkową środków trwałych - zarówno w części nabytej po śmierci męża, jak i wspólnie za jego życia - Wnioskodawczyni powinna ustalić tak jakby mąż przed śmiercią nie amortyzował tych środków trwałych, ponieważ nie znajdzie w niniejszej sprawie zastosowania zasada kontynuacji wartości początkowej oraz odpisów amortyzacyjnych.”
Podobne stanowisko w tej sprawie zajął także ww. Organ podatkowy w piśmie z 19 kwietnia 2018 r. Nr 0112-KDIL3-3.4011.84.2018.1.MM, w którym stwierdzono: „Jednocześnie z uwagi na fakt, że w pytaniu Nr 1 Wnioskodawca powołał się na regulację art. 22g ust. 13 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to należy wskazać, że nie ma ona zastosowania w niniejszej sprawne, ponieważ dotyczy żyjących małżonków (…). Należy także podkreślić, że wartość początkową środków trwałych - zarówno w części nabytej po śmierci żony, jak i wspólnie za jej życia - Wnioskodawca powinien ustalić tak, jakby żona przed śmiercią nie amortyzowała tych środków trwałych, ponieważ nie znajdzie w niniejszej sprawie zastosowania zasada kontynuacji wartości początkowej oraz odpisów amortyzacyjnych.”
Ad 4.
Zdaniem Wnioskodawczyni, odpisy amortyzacyjne od wartości początkowej ustalonej zgodnie z pkt 1 i 2 stanowią koszty uzyskania przychodów, gdyż wyłączenie z art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT nie znajduje zastosowania ani do części nabytej odpłatnie w małżeńskiej wspólności, ani do części nabytej w drodze spadku.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 45a ustawy o PIT, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów (...) odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych:
a)nabytych nieodpłatnie, z wyjątkiem nabytych w drodze spadku, jeżeli:
- nabycie to nie stanowi przychodu z tytułu nieodpłatnego otrzymania rzeczy lub praw lub
- dochód z tego tytułu jest zwolniony od podatku dochodowego, lub
- nabycie to korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, lub
- nabycie to stanowi dochód, od którego na podstawie odrębnych przepisów zaniechano poboru podatku.
b)jeżeli przed dniem 1 stycznia 1995 r zostały nabyte lecz niezaliczone do środków trwałych albo wartości niematerialnych i prawnych,
c)oddanych do nieodpłatnego używania - za miesiące, w których składniki te były oddane do nieodpłatnego używania.
Przenosząc więc ww. przepis bezpośrednio do sytuacji Wnioskodawczym kwestią oczywistą jest to, że część danej nieruchomości, która została odziedziczona w drodze spadku nie będzie zakwalifikowana pod wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów bazując na ww. przepisie. Z kolei, nabycie pierwszej części w ramach wspólności ustawowej miało charakter odpłatny więc przy ujmowaniu odpisów amortyzacyjnych w kosztach uzyskania przychodu również nie znajdzie zastosowania wyłączenie wynikające z art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT.
Potwierdza to również interpretacja indywidualna wydana przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 września 2021 r. Nr 0115-KDIT2.4011.217.2021.2.ŁS, w której stwierdzono, że: „Wnioskodawczyni będzie uprawniona do ujęcia tak określonej wartości w ewidencji środków trwałych, a przy ujmowaniu odpisów amortyzacyjnych w kosztach uzyskania przychodu nie znajdzie zastosowania wyłączenie wynikające z art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o PIT, ponieważ środki trwałe zostały nabyte w drodze spadku.”
Identyczne stanowisko ww. Organ podatkowy zajął także w piśmie z 24 maja 2022 r. Nr 0112-KDIL2-2.4011.247.2022.1.IM: „W konsekwencji wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów określone w art. 23 ust. 1 pkt 45a lit a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma tu zastosowania. W przedstawionej sytuacji Wnioskodawczyni oraz Zainteresowany nabyli przedsiębiorstwo w drodze spadkobrania. Przepis powyższy wprowadza ograniczenie w zaliczeniu w poczet kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie, z wyjątkiem nabytych w drodze spadku.”
Ad 5.
Zdaniem Wnioskodawczyni, poniesione koszty notarialne związane z częściowym działem spadku powiększają na podstawie art. 22g ust. 3 ustawy o PIT wartość początkową przejętych środków trwałych jako koszty związane z nabyciem naliczone do dnia przekazania do używania.
Zgodnie z art. 22g ust. 3 ustawy o PIT, za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartość niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególność o koszty transportu, załadunku i wyładunku ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszoną o podatek od towarów i usług, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek od towarów i usług nie stanowi podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku.
Ustawodawca expressis vortex wskazał więc, że opłaty notarialne jako klasyczny element kosztów transakcyjnych powiększają wartość początkową środka trwałego, o ile pozostają w funkcjonalnym związku z jego nabyciem i zostały naliczone do dnia przekazania do używania u podatnika.
W realiach niniejszej sprawy dział spadku był czynnością niezbędną do skonkretyzowania tytułu prawnego Wnioskodawczyni do określonych składników majątku (poszczególnych nieruchomości) wchodzących uprzednio do masy spadkowej po zmarłym małżonku. Do czasu działu spadku Wnioskodawczyni przysługiwał udział 1/2 w przedmiotowych nieruchomościach, natomiast dopiero czynność działowa doprowadziła do przyznania całościowo konkretnych, zindywidualizowanych środków trwałych i umożliwiła ich formalne wprowadzenie do ewidencji środków trwałych Wnioskodawczyni z przypisaniem im określonych wartości początkowych.
Tym samym, koszty notarialne działu spadku są kosztami bezpośrednio związanymi z nabyciem tych nieruchomości w rozumieniu art. 22g ust. 3 ustawy o PIT.
Podsumowując, opłaty notarialne jako koszty związane z nabyciem w rozumieniu art. 22g ust. 3 ustawy o PIT i wprost wskazane w tym przepisie powiększają, zdaniem Wnioskodawczyni, wartość początkową środków trwałych w wyniku działu spadku.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku w zakresie:
·pytań Nr 1 - Nr 4 - jest prawidłowe,
·pytania Nr 5 - jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 922 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.):
Spadek stanowią prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, które z chwilą jego śmierci przechodzą na jedną lub kilka osób, stosownie do przepisów niniejszej ustawy.
W myśl art. 924 Kodeksu cywilnego:
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy.
W myśl art. 925 Kodeksu cywilnego:
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku.
Stosownie do art. 1025 § 1 Kodeksu cywilnego:
Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Z kolei postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia potwierdzają jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia.
Stosownie zaś do treści art. 1035 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Do momentu zniesienia tej współwłasności lub dokonania działu spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami rzeczy i praw wchodzących w skład spadku.
Zgodnie z art. 1036 ww. ustawy:
Istnieje możliwość rozporządzenia przez spadkobierców prawem lub rzeczą należącą do spadku, mimo istnienia współwłasności, jeśli następuje to za zgodną wolą wszystkich spadkobierców.
Stosownie do art. 1037 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego:
Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
W myśl natomiast art. 10381 Kodeksu cywilnego:
W przypadku, gdy w skład spadku wchodzi przedsiębiorstwo, dział spadku obejmuje to przedsiębiorstwo z uwzględnieniem potrzeby zapewnienia kontynuacji prowadzonej przy jego wykorzystaniu działalności gospodarczej, chyba że spadkobiercy oraz małżonek spadkodawcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie, nie osiągnęli porozumienia co do kontynuacji tej działalności.
Z instytucją działu spadku mamy więc do czynienia w sytuacji, w której spadek przypada kilku spadkobiercom. Wskutek działu spadku poszczególni spadkobiercy stają się podmiotami wyłącznie uprawnionymi względem przyznanych im praw majątkowych, stanowiących do chwili działu przedmiot wspólności. Nie zmienia to faktu, że dział spadku jest zawsze konsekwencją wcześniejszego nabycia spadku. Na skutek działu spadku następuje konkretyzacja składników masy spadkowej przypadających poszczególnym spadkobiercom. Dział spadku jest więc czynnością wtórną do nabycia spadku, nie można nabyć własności rzeczy tylko i wyłącznie w drodze działu spadku, bez nabycia spadku.
Zgodnie z art. 97a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.):
§ 1. Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku ponoszą zapisobierca windykacyjny kontynuujący prowadzenie tego przedsiębiorstwa, spadkobiercy zmarłego przedsiębiorcy, jeżeli nie został uczyniony zapis windykacyjny obejmujący przedsiębiorstwo w spadku, a także małżonek zmarłego przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku. Przepis art. 98 stosuje się odpowiednio.
§ 2. Przepis § 1 stosuje się także do osób, które uczestniczyły w powołaniu zarządcy sukcesyjnego, a następnie odrzuciły spadek albo okazało się, że nie są spadkobiercami, z tym że osoby, które odrzuciły spadek, nie odpowiadają za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku powstałe po dniu, w którym ten spadek odrzuciły, a osoby, które nie są spadkobiercami - za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku powstałe po dniu, w którym uprawomocniło się postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowano akt poświadczenia dziedziczenia albo wydano europejskie poświadczenie spadkowe.
§ 3. Organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności osób, o których mowa w § 1 i 2.
§ 4. Jeżeli deklaracja jest nieprawidłowa lub deklaracji nie złożono, organ podatkowy orzekając o zakresie odpowiedzialności jednocześnie ustala lub określa kwoty, o których mowa w art. 21 § 3 i 3a, art. 24 lub art. 74a.
W myśl art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej:
Spadkobiercy podatnika, z zastrzeżeniem § 1a, 2 i 2a, przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy.
Na podstawie art. 97 § 1a Ordynacji podatkowej:
Przedsiębiorstwo w spadku, w przypadku gdy ustanowiono zarząd sukcesyjny, wstępuje w przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem tych praw, które nie mogą być kontynuowane na podstawie odrębnych ustaw. Przepis art. 26 stosuje się odpowiednio.
Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku śmierci przedsiębiorcy prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą sukcesja podatkowa uzależniona jest od tego, czy ustanowiono zarządcę sukcesyjnego. Jeżeli taka sytuacja ma miejsce, to sukcesorem na mocy przepisów Ordynacji podatkowej jest przedsiębiorstwo w spadku. Prawa i obowiązki wynikające z przepisów prawa podatkowego wykonuje w tym przypadku zarządca sukcesyjny. Te prawa i obowiązki nie przechodzą na spadkobierców mocą wyraźnego zastrzeżenia z art. 97 § 1 Ordynacji podatkowej. Gdy natomiast zarządcy sukcesyjnego nie ustanowiono, prawa i obowiązki przejmują spadkobiercy.
Natomiast w przypadku wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego ustaje byt prawny przedsiębiorstwa w spadku osoby fizycznej. Oznacza to, że po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego prawa i obowiązki przejmują spadkobiercy na zasadach ogólnych.
Zaznaczenia wymaga, że powołany powyżej art. 97 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi o prawach i obowiązkach spadkodawcy, które były związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, natomiast art. 97a dotyczy zobowiązań podatkowych przedsiębiorstwa w spadku.
Przepis art. 97a ustawy Ordynacja podatkowa, dodany ustawą o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, reguluje kwestie odpowiedzialności podatkowej, przedsiębiorstwa w spadku. Wskazuje on podmioty odpowiedzialne za zobowiązania podatkowe przedsiębiorstwa w spadku, a są nimi:
a) zapisobierca windykacyjny kontynuujący prowadzenie tego przedsiębiorstwa,
b) spadkobiercy zmarłego przedsiębiorcy, jeżeli nie został uczyniony zapis windykacyjny obejmujący przedsiębiorstwo w spadku,
c) małżonek zmarłego przedsiębiorcy, któremu przysługuje udział w przedsiębiorstwie w spadku.
Ponieważ ustanowiono Panią zarządcą sukcesyjnym, w okresie od śmierci Pani męża do dnia przeprowadzenia działu spadku, w obrocie prawnym istniało przedsiębiorstwo w spadku, które przejęło przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe i niemajątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Nabycie w drodze działu spadku skutkuje wygaśnięciem zarządu sukcesyjnego. Po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego ustał byt prawny przedsiębiorstwa w spadku osoby fizycznej, a Pani, która po wygaśnięciu zarządu sukcesyjnego kontynuuje działalność przedsiębiorstwa w spadku w ramach prowadzonej przez siebie jednoosobowej działalności gospodarczej, przejęła przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki zmarłego męża, jak i jego prawa niemajątkowe.
W analizowanej sprawie trzeba również zwrócić uwagę na istotny fakt, a mianowicie kontynuowanie działalności spadkodawcy, gdyż nawet w przypadku trudności z precyzyjnym rozgraniczeniem na linii - prawo majątkowe, prawo niemajątkowe - przestaje mieć ono decydujące znaczenie, gdy ma miejsce właśnie taka kontynuacja. Wówczas niezależnie od charakteru przedmiotowych praw z mocy prawa może z nich korzystać następca prawny.
Odnosząc się do Pani wątpliwości dotyczących ustalenia wartości początkowej, wyjaśniam, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.):
Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.
Konstrukcja przepisu dotyczącego kosztów uzyskania przychodów daje podatnikowi możliwość odliczenia dla celów podatkowych wszelkich kosztów (niewymienionych w art. 23 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), pod warunkiem że wykaże ich bezpośredni, bądź pośredni związek z prowadzoną działalnością, a ich poniesienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Tak więc kosztami uzyskania przychodów są wszelkie, racjonalnie i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów, z wyjątkiem wymienionych w art. 23 ww. ustawy.
Stosownie do art. 22 ust. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Kosztem uzyskania przychodów są odpisy z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (odpisy amortyzacyjne) dokonywane wyłącznie zgodnie z art. 22a-22o, z uwzględnieniem art. 23. W przypadku spółek nieruchomościowych odpisy dotyczące środków trwałych zaliczonych do grupy 1 Klasyfikacji nie mogą być w roku podatkowym wyższe niż dokonywane zgodnie z przepisami o rachunkowości odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe z tytułu zużycia środków trwałych, obciążające w tym roku podatkowym wynik finansowy jednostki.
Przepis art. 22a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych stanowi, że:
Amortyzacji podlegają, z zastrzeżeniem art. 22c, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:
1)budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
2)maszyny, urządzenia i środki transportu,
3)inne przedmioty
– o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub umowy określonej w art. 23a pkt 1, zwane środkami trwałymi.
Zatem, aby składnik majątku podatnika można było uznać za środek trwały podlegający amortyzacji, musi spełniać on następujące warunki:
1)stanowić własność lub współwłasność podatnika,
2)w dniu przyjęcia do używania być kompletny i zdatny do użytku,
3)być przewidywany do używania przez okres dłuższy niż rok,
4)być wykorzystywany przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Przy czym, w myśl art. 22c pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Amortyzacji nie podlegają grunty i prawa wieczystego użytkowania gruntów.
Odpisów amortyzacyjnych dokonuje się od wartości początkowej środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem art. 22k, począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek lub wartość wprowadzono do ewidencji (wykazu), z zastrzeżeniem art. 22e, do końca tego miesiąca, w którym następuje zrównanie sumy odpisów amortyzacyjnych z ich wartością początkową lub w którym postawiono je w stan likwidacji, zbyto lub stwierdzono ich niedobór; suma odpisów amortyzacyjnych obejmuje również odpisy, których, zgodnie z art. 23 ust. 1, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów (art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Stosownie do art. 22f ust. 1 cyt. ustawy:
Podatnicy, z wyjątkiem tych, którzy ze względu na ogłoszoną upadłość nie prowadzą działalności gospodarczej, dokonują odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, o których mowa w art. 22a ust. 1 i ust. 2 pkt 1-3 oraz w art. 22b.
Z powyższych regulacji wynika, że podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych stanowi wartość początkowa środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ustalona zgodnie z zasadami określonymi w art. 22g ww. ustawy. Sposób ustalenia wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych jest zróżnicowany m.in. z uwagi na sposób ich nabycia.
W tym miejscu należy wskazać, że stosunki majątkowe między małżonkami zostały uregulowane w ustawie z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.).
Zgodnie z art. 31 § 1 ww. ustawy:
Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.
Pamiętać przy tym należy, że zgodnie z art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Zatem, składniki majątku nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej nie stanowią odrębnego majątku danego małżonka, lecz dorobek małżonków bez względu na to, czy zostały zakupione na potrzeby działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z małżonków, czy też dla celów prywatnych.
Tym samym Pani, pozostając z mężem we wspólności małżeńskiej majątkowej była współwłaścicielem środków trwałych wykorzystywanych w działalności gospodarczej męża.
Odnosząc się do sposobu ustalenia wartości początkowej środków trwałych wchodzących w skład przedsiębiorstwa, którego działalność kontynuuje Pani należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie wartość początkową poszczególnych udziałów w nieruchomościach należy ustalić w zróżnicowany sposób, inny dla części nabytej z mężem za jego życia, inny dla części nabytej w drodze spadku/działu spadku po mężu.
Należy także podkreślić, że wartość początkową środków trwałych – zarówno w części nabytej po śmierci męża, jak i wspólnie za jego życia – powinna Pani ustalić tak, jakby mąż przed śmiercią nie amortyzował tych środków trwałych, ponieważ nie znajdzie w sprawie zastosowania zasada kontynuacji wartości początkowej oraz odpisów amortyzacyjnych.
Z przedstawionego opisu stanu faktycznego wynika, że Wnioskodawczyni prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Spadkodawca, który był mężem Wnioskodawczyni, prowadził jednoosobową działalność gospodarczą, której przedmiotem był wynajem i zarządzanie nieruchomościami. Pomiędzy małżonkami istniała ustawowa wspólność majątkowa. Wszystkie nieruchomości wykorzystywane przez spadkodawcę w prowadzonej działalności gospodarczej zostały nabyte w trakcie trwania wspólności majątkowej i nie zostały objęte żadnym z wyłączeń przewidzianych w art. 33 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności nie zostały nabyte w drodze dziedziczenia, darowizny, ani innego rodzaju nabycia skutkującego zaliczeniem do majątku osobistego. Spadkodawca zmarł 12 września 2020 r., nie pozostawiając testamentu. Po jego śmierci Wnioskodawczyni kontynuowała działalność gospodarczą prowadzoną dotychczas przez męża w formie przedsiębiorstwa w spadku, pełniąc funkcję zarządcy sukcesyjnego. Okres ten trwał dwa lata. W tym czasie Wnioskodawczyni prowadziła ewidencję środków trwałych i dokonywała odpisów amortyzacyjnych zgodnie z zasadami przyjętymi uprzednio przez spadkodawcę. 9 września 2022 r., na podstawie częściowego działu spadku, Wnioskodawczyni przejęła w całości przedsiębiorstwo zmarłego męża w rozumieniu art. 551 ustawy Kodeks cywilny. W celu dalszego prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowała własną jednoosobową działalność gospodarczą.
W wyniku przeprowadzonego działu spadku, Wnioskodawczyni nie nabyła składników majątku przekraczających Jej pierwotny udział spadkowy. Drugi spadkobierca (syn spadkodawcy) otrzymał przypadającą mu część spadku obejmującą między innymi nieruchomości o charakterze prywatnym, ruchomości oraz udziały. W związku z tym Wnioskodawczyni nie była zobowiązana do dokonywania żadnych spłat, ani dopłat na rzecz pozostałych spadkobierców.
Wątpliwości Wnioskodawczyni dotyczą ustalenia prawidłowego sposobu postępowania w zakresie ustalania wartości początkowej przejętych środków trwałych (nieruchomości) na potrzeby amortyzacji w prowadzonej działalności gospodarczej.
Wszystkie będące przedmiotem wniosku środki trwałe były amortyzowane przez spadkodawcę. W miarę ich nabywania były kolejno wprowadzane do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Pierwszych odpisów amortyzacyjnych od poszczególnych środków trwałych dokonywano zgodnie z art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT, czyli począwszy od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym dany środek trwały został wprowadzony do ewidencji (wykazu). Wszystkie przejęte w dniu 9 września 2022 r. środki trwałe, tj. wszystkie nieruchomości, Wnioskodawczyni wprowadziła do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej dnia 10 września 2022 r., przyjmując dla nich te same stawki amortyzacyjne, które stosował spadkodawca. Amortyzację wszystkich nieruchomości Wnioskodawczyni rozpoczęła od miesiąca następującego po miesiącu ich wprowadzenia do ewidencji, tj. od października 2022 r., zgodnie z zasadą określoną w art. 22h ust. 1 pkt 1 ustawy o PIT. Odpisów amortyzacyjnych dokonuje na bieżąco, co znajduje potwierdzenie w prowadzonej ewidencji środków trwałych obejmującej kolejne lata podatkowe (2022-2025).
Z powyższego opisu wynika, że była Pani współwłaścicielem środków trwałych, w tym nieruchomości, już za życia męża. Zatem w połowie nabyła je Pani w trakcie trwania wspólności majątkowej, a w połowie w drodze dziedziczenia - spadku oraz działu spadku.
Należy podkreślić, że w zakresie pojęcia „nabycie w drodze spadku” mieszczą się te sytuacje, w których własność przechodzi na spadkobiercę w drodze dziedziczenia, w wyniku zdarzenia, jakim jest otwarcie spadku (śmierć spadkodawcy). Natomiast nieodpłatne nabycie rzeczy i praw majątkowych w wyniku umowy o dział spadku nie należy traktować w taki sam sposób jak nabycie w drodze dziedziczenia. Dział spadku jest bowiem zniesieniem współwłasności, co doprowadzić może do nabycia rzeczy lub praw ponad odziedziczony udział w spadku. W sytuacji w której spadkobierca, w wyniku działu spadku, nabywa prawa ponad udział przez siebie odziedziczony, dochodzi do przejścia praw majątkowych, które wcześniej w drodze spadku przeszły na innego spadkobiercę.
Zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z uwzględnieniem ust. 2-18, uważa się w razie odpłatnego nabycia – cenę ich nabycia.
W myśl art. 22g ust. 3 omawianej ustawy:
Za cenę nabycia uważa się kwotę należną zbywcy, powiększoną o koszty związane z zakupem naliczone do dnia przekazania środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej do używania, a w szczególności o koszty transportu, załadunku i wyładunku, ubezpieczenia w drodze, montażu, instalacji i uruchomienia programów oraz systemów komputerowych, opłat notarialnych, skarbowych i innych, odsetek, prowizji, oraz pomniejszoną o podatek od towarów i usług, z wyjątkiem przypadków, gdy zgodnie z odrębnymi przepisami podatek od towarów i usług nie stanowi podatku naliczonego albo podatnikowi nie przysługuje obniżenie kwoty należnego podatku o podatek naliczony albo zwrot różnicy podatku w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług. W przypadku importu cena nabycia obejmuje cło i podatek akcyzowy od importu składników majątku.
W myśl powołanego przepisu – co do zasady – na prawidłowe ustalenie wartości początkowej środków trwałych mają wpływ kwota należna zbywcy, jak i wszelkie wydatki mające związek z ich przystosowaniem do stanu kompletności i zdatności do użytku w dniu przyjęcia do używania. Zatem wartość początkową ustala się według wydatków faktycznie poniesionych na ich nabycie.
Zgodnie natomiast z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
W razie nabycia w drodze spadku, darowizny lub w inny nieodpłatny sposób - wartość rynkową z dnia nabycia, chyba że umowa darowizny albo umowa o nieodpłatnym przekazaniu określa tę wartość w niższej wysokości.
Zatem w sytuacji, gdy nabycie środków trwałych następuje w drodze spadku oraz działu spadku ich wartość początkową należy ustalić według wartości rynkowej z dnia nabycia.
Należy także podkreślić, że wartość początkową środków trwałych – zarówno w części nabytej po śmierci męża, jak i wspólnie za jego życia – powinna Pani ustalić tak, jakby mąż przed śmiercią nie amortyzował tych środków trwałych, ponieważ nie znajdzie w niniejszej sprawie zastosowania zasada kontynuacji wartości początkowej oraz odpisów amortyzacyjnych.
Jednocześnie z uwagi na fakt, że w pytaniu Nr 3 powołała się Pani na regulację art. 22g ust. 13 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to należy zaznaczyć, że słusznie Pani wskazała, że nie ma ona zastosowania w niniejsze sprawie, ponieważ dotyczy żyjących małżonków.
Reasumując – wartość początkową środków trwałych (w tym nieruchomości) należy ustalić w następujący sposób:
- w części, w której środki trwałe zostały nabyte przez Panią z mężem do wspólności majątkowej, w wysokości 1/2 ceny ich nabycia, zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- w części, w której środki trwałe zostały nabyte w drodze spadku, w wartości rynkowej środka trwałego z dnia nabycia spadku (data śmierci spadkodawcy), zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- w części, w której środki trwałe zostały nabyte w drodze działu spadku, w wartości rynkowej środka trwałego z dnia zawarcia umowy działu spadku i zniesienia współwłasności, zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze powyższe, odpowiadając na Pani pytania Nr 1-3, wskazać należy, że:
- w opisanym stanie faktycznym, w odniesieniu do 1/2 udziału w środkach trwałych (nieruchomościach) nabytego przez Panią wraz z mężem w trakcie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, wartość początkową tych środków trwałych należy ustalić - zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - w wysokości 1/2 ceny ich nabycia (nie wyższej jednak od wartości rynkowej z dnia nabycia), niezależnie od faktu, że środki trwałe były już wcześniej amortyzowane w działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie przez męża (pytanie Nr 1);
- w odniesieniu do pozostałego 1/2 udziału w środkach trwałych, nabytego przez Wnioskodawczynię w drodze spadku po zmarłym małżonku, wartość początkową należy ustalić zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, - według wartości rynkowej z dnia nabycia spadku, tj. z dnia śmierci spadkodawcy (pytanie Nr 2);
- w opisanym stanie faktycznym zastosowania nie znajduje zasada kontynuacji wartości początkowej wynikająca z art. 22g ust. 12-13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 22g ust. 13 pkt 5 dotyczący zmiany działalności wykonywanej samodzielnie przez jednego z małżonków na działalność wykonywaną samodzielnie przez drugiego małżonka, mimo że działalność gospodarcza została przejęta po śmierci małżonka (pytanie Nr 3).
Rozpatrując natomiast możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych, należy wskazać, że zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych:
Za koszty uzyskania przychodów nie uważa się odpisów amortyzacyjnych od wartości początkowej środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie, z wyjątkiem nabytych w drodze spadku, jeżeli:
- nabycie to nie stanowi przychodu z tytułu nieodpłatnego otrzymania rzeczy lub praw lub
- dochód z tego tytułu jest zwolniony od podatku dochodowego, lub
- nabycie to korzysta ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, lub
- nabycie to stanowi dochód, od którego na podstawie odrębnych przepisów zaniechano poboru podatku.
Mając na uwadze powyższe, odpowiadając na Pani pytanie Nr 4, wskazać należy, że odpisy amortyzacyjne dokonywane od wartości początkowej środków trwałych ustalonej w sposób wskazany w pytaniach Nr 1 i 2 mogą być zaliczane do Pani kosztów uzyskania przychodów, w świetle art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z uwagi na to, że nabycie udziału w środkach trwałych nastąpiło w drodze spadku oraz w ramach wspólności ustawowej (a zatem nie podlega wyłączeniu przewidzianemu w tym przepisie).
Zatem w zakresie pytań Nr 1-4 Pani stanowisko należało uznać za prawidłowe.
Mając na uwadze treść art. 22g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie sposób zgodzić się z Pani stanowiskiem do pytania Nr 5, zgodnie z którym poniesione koszty notarialne związane z częściowym działem spadku powiększają na podstawie art. 22g ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wartość początkową przejętych środków trwałych jako koszty związane z nabyciem naliczone do dnia przekazania do używania, ponieważ w przypadku nabycia w drodze spadku lub nieodpłatnego działu spadku, wartość początkową ustala się wyłącznie według wartości rynkowej z dnia nabycia (art. 22g ust. 1 pkt 3 ww. ustawy), a nie według ceny nabycia. Koszty notarialne w tym przypadku są traktowane jako wydatki związane z uregulowaniem stanu prawnego majątku, a nie jako element składowy wartości rynkowej samego środka trwałego, który mógłby stanowić podstawę amortyzacji.
Zatem w zakresie pytania Nr 5 Pani stanowisko należało uznać za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.
Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny jest zgodny ze stanem rzeczywistym. W ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego nie przeprowadzam postępowania dowodowego, lecz opieram się jedynie na opisie stanu faktycznego przedstawionego we wniosku. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne.
Odnośnie powołanych przez Panią interpretacji indywidualnych należy zauważyć, że wydane zostały w indywidualnych sprawach, w związku z czym nie można nadać im waloru uniwersalnego i odnieść ich do Pani sprawy.
Z uwagi na to, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa – przedmiotowa interpretacja dotyczy Pani. Nie wywołuje skutków prawnych dla pozostałych spadkobiorców.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
·Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosuje się Pani do interpretacji.
·Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1) z zastosowaniem art. 119a;
2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
·Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.); dalej jako „PPSA”.
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
·w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
·w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
